Onduidelijkheid over de coronamelder en AstraZeneca. Hoogleraar genetica Lude Franke vertelt over hoe deelnemers aan het Lifelines onderzoek Nederland een dienst kunnen bewijzen | DVHN Live

Kunnen mensen uit Drenthe, Friesland en Groningen de coronamaatregelen nog naleven in de alsmaar voortdurende lockdown? En hoe voelen we ons eigenlijk nu er allerlei beperkingen zijn? Zo maar twee vragen waarop het coronaonderzoek van Lifelines de afgelopen maanden antwoorden heeft gegeven. Vandaag in DVHN Live: hoogleraar genetica en hoofdonderzoeker van Lifelines Lude Franke. ,,We zijn de deelnemers ontzettend dankbaar."

Het zijn getallen en gegevens om even bij stil te staan. Al vijftien jaar lang worden 167.000 mensen uit Noord-Nederland gevolgd. Kinderen, ouders en grootouders. Ze worden eens in de vijf jaar onderzocht en krijgen vragenlijsten over onder meer ziekten, leefstijl, gezondheid, medicijngebruik en voedingsgewoonten. De onderzoekers van het UMCG en de Rijksuniversiteit Groningen proberen te achterhalen in hoeverre erfelijkheid een rol speelt bij het krijgen van ziektes.

En toen kwam corona en werd een heel nieuw onderzoek opgestart.. Hoogleraar genetica Lude Franke van het UMCG weet het nog precies. Hij zat op fiets, ging een boodschap doen. ,,Het was begin 2020, toen corona net in Nederland was en we de eerste verhalen hoorden over dat ook relatief jonge mensen heel ziek werden door een corona-infectie. Ik dacht: zou erfelijkheid een rol kunnen spelen?"

Hoog tempo

Franke 'ging bellen' en een dag later was er een team gevormd waarvan ook Jochen Mierau (gezondheidseconoom) en Marike Boezen (hoogleraar Genetische Epidemiologie van chronische longziektes) deel uitmaakten. ,,Om een beeld te krijgen moesten we terug naar de deelnemers aan het Lifelines onderzoek. Wie had er zoveel pech dat hij of zij ernstig ziek werd door het coronavirus? Hadden ze klachten, hoe voelden ze zich mentaal, maar ook hoe keken ze aan tegen de maatregelen? In een paar weken tijd hadden we goede vragenlijsten. Het ging in hoog tempo."

De respons bleek overweldigend. ,,We hebben de vragenlijsten naar volwassen deelnemers aan het Lifelines onderzoek gestuurd. In het begin deden 60.000 mensen mee. Daar zijn nu 30.000 van over. Een waanzinnig hoge score. Ja, er zijn mensen gestopt. Maar anderen vullen de vragenlijst nog steeds maandelijks in. Veel respect daarvoor. We zijn deze mensen erg dankbaar."

Schat aan informatie

Het Lifelines corona-onderzoek gaf, mede door de hoge respons, een schat aan informatie. De uitkomsten van een vragenlijst in de tijd voor Kerst weet Franke zich nog goed te herinneren. De rijksoverheid had bepaald dat we thuis minder bezoek mochten ontvangen. ,,We hebben onze deelnemers toen gevraagd of zij verantwoord vonden om mensen te ontvangen. Het grootste deel van de mensen gaf aan zich te willen houden aan het maximum. Een kleiner deel vond juist dat we wel wat meer mensen zouden kunnen ontvangen."

Voor de onderzoekers aanleiding om het RIVM en de veiligheidsregio's in te seinen over die uitkomst. ,,Want meer mensen ontvangen betekende een risico. We hadden toen een signalerende functie en vonden het relevant om te melden. Je hoopt dat de informatie kan bijdragen aan verstandig beleid."

Dat was niet de enige keer dat Lifelines conclusies deelde met beleidsmakers, vertelt Franke in DVHN Live. Het gebeurde ook nadat de eerste vaccins kwamen en mensen zich zorgen maakten over bijwerkingen van AstraZeneca. ,,Uit een vragenlijst bleek dat de vaccinatiebereidheid hoog was onder mensen in het Noorden. Maar er kwam ook naar voren dat er best wat mensen waren die dachten dat de kans op bijwerkingen groter was dan de kans op ernstig ziek worden van corona, terwijl dat niet zo is. Wij hebben geconcludeerd dat een goede uitleg over reeële risico's belangrijk is."

Coronamelder

En dan was er nog de coronamelder, waarbij iemand een seintje kreeg als hij of zij in de buurt was geweest bij een besmet persoon. ,,Voordat deze app beschikbaar kwam, hebben we gevraagd hoe mensen hierover dachten. Het bleek dat veel van hen dachten dat de app hun locatie bijhield. We hebben het ministerie dit laten weten en duidelijk gemaakt dat er in de communicatie moest worden aangegeven dat dat niet het geval was."

Gaat het corona-onderzoek van Lifelines binnenkort stoppen nu het aantal besmettingen terugloopt? Franke: ,,We gaan nog door tot en met het einde van dit jaar. We hopen eerst dat iedereen fijn op vakantie kan en er nauwelijks meer infecties komen. We willen nog wel een nameting doen om te kijken naar veranderingen. Er komt dus nog een aantal keren een vragenlijst."

Meer lezen over Lifelines en de uitkomsten van het corona-onderzoek? Kijk op de coronabarometer of op de site van Lifelines .

 

DVHN Live is elke woensdag (en op andere dagen bij actuele gebeurtenissen) van 12.15 tot 12.45 uur te zien op  www.dvhn.nl  en  Facebook . De uitzending van vandaag is eerder deze week opgenomen omdat de cameraploeg deze woensdag livebeelden maakt van het NK tijdrijden in Emmen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
DVHN Live
Video
Coronavirus
menu