QAnon populair in Nederland: ook hier sluimert geweld

Met de bestorming van het Capitool wist de geheimzinnige QAnon-beweging de ogen van de wereld op zich te vestigen. Ook in Nederland hebben deze complotkampioenen stevig voet aan de grond. Sommigen zien een bestorming van het Binnenhof wel zitten.

QAnon.

QAnon. Foto: ANP

Een halfnaakte Viking met een gehoornde bontmuts die neerploft op de zetel van de vicepresident. De zogenoemde ’sjamaan van QAnon’, echte naam Jake Angeli, werd woensdag hét gezicht van deze samenzweringsclub. Nederland kent een poldervariant van QAnon, en ook hier sluimert geweld.

„Dit is het begin van het Gouden Tijdperk, waarin geen corruptie en misbruik meer zal bestaan.” De Nederlandse QAnon-sympathisant Caesar keek twee dagen voor de bestorming van het Capitool halsreikend uit naar ’de belangrijkste dag in de geschiedenis van de mensheid’.

„Voor we die tijd werkelijk ingaan, zal er eerst een storm aan verbijsterende berichten komen die we liever niet horen. Dat corona allemaal ’fake’ is, wie er allemaal tot de Deep State behoren en welke instituten voorgoed gaan verdwijnen.”

Diepe achterdocht

Caesar gaf daarmee een prima samenvatting van waar QAnon voor staat: diepe achterdocht tegen ’de elite’, met politici, directeuren van grote bedrijven, wetenschappers, rechters en media als hoofdverdachten. Jelle van Buuren deed jaren geleden al onderzoek naar complotdenkers in Nederland en zag hoe het zaadje van QAnon hier in vruchtbare aarde viel.

Van Buuren: „Het idee van een Deep State, een geheimzinnig machtsblok dat achter de schermen aan de touwtjes trekt, en van pedofiele netwerken die een bedreiging vormen voor fatsoenlijke burgers, ideeën daarover tref je al langer bij Nederlandse groeperingen. Maar toen ik er studie naar deed waren het nog slecht opgezette websites vol spelfouten en je zag er weinig van. Nu wordt de uitstraling steeds professioneler, de beweging manifesteert zich zichtbaarder op straat. Dat is wel een verandering.”

QAnon kwam op nadat in oktober 2017 een groep internetters zich begon te buigen over de cryptische berichten van een zekere ’Q’, die beweerde dat hij over geheime informatie beschikte uit de hoogste Amerikaanse regeringskringen.

Kindermisbruik

Kern van de boodschap: Trump staat op het punt om het masker af te rukken bij de elite. Daardoor komt een verborgen netwerk aan het licht van kindermisbruikers en drinkers van babybloed. Er komt een einde aan de tijd waarin de machthebbers het volk dom en dienstbaar konden houden. Ook de volgens aanhangers coronamythe wordt doorgeprikt als een menselijke uitvinding, in elkaar gesleuteld om de grip op de wereld te verstevigen.

„Je verzamelt bewijs om de slapende meerderheid van het volk inzicht te geven wat er aan de hand is”, zo vat een Nederlandse sympathisant het samen. De 59-jarige vrijgezel volgt Q al sinds het begin. Hij beheerde een van de – inmiddels gesloten – Nederlandse Facebookgroepen en noemt zich ’Corrupte Regering’.

„Het is de kunst om de punten met elkaar te verbinden, dan krijg je inzicht in de diepe stinkende baggerput. De meeste mensen slapen, figuurlijk. Wij Nederlanders zijn een laf volk, want we zien wel onrecht maar we houden onze smoel, we durven niet in opstand te komen.”

Storm

Aanhangers dromen van zo’n wereldrevolutie, die ze ’de Storm’ noemen. Tinus Koops, ex-dakloze, slangenkweker, aanvoerder van ’Nederland in Opstand’ en QAnon-adept, dreigde eerder dit jaar met het ’bezetten van het Binnenhof’.

Hij wilde ’Rutte ter verantwoording roepen’, ’de Tweede Kamer bezetten’, ’het volk zijn macht teruggeven’. De Nederlandse tegenhanger dus van wat de relschoppers in Washington nastreefden.

Lange Frans

Maar voor wie gelooft dat politici allemaal kinderverkrachters zijn, is het nog maar een kleine stap naar bloedvergieten. Rapper Lange Frans, de bekendste aanhanger van QAnon in Nederland, hint regelmatig op geweld.

In een inmiddels verwijderde podcast speculeert hij vrijelijk over wie corrupte regeringsleiders zoals Rutte moet doden, „Moeten we het zelf doen?” vraagt hij aan geloofsgenote Janet Ossebaard. „Komt er hulp? Of is er een militie die al traint in de bossen en het hele torentje platlegt?” Frans kan zelf ’goed schieten’, maar ’wil ook nog kunnen slapen’. Ook Ossebaard wil liever geen bloed aan haar handen. „We houden dit clean”, zegt ze dus. „Maar dat betekent wel dat we hulp nodig hebben.”

MSM

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwde in oktober voor dit type activisten. Ze vinden elkaar in afschuw van het overheidsbeleid, ervaren onrechtvaardigheid, onbehagen of hebben ’een andere werkelijkheidsbeleving’.

„Mensen die de overheid, wetenschap en traditionele media al langer wantrouwen kunnen hun denkbeelden bevestigd zien in complottheorieën, misinformatie en desinformatie.” Sinds de corona-uitbraak verspreiden die zich sneller van de marges van het internet naar de mainstream.

De drempel voor extremisme ligt lager dan voorheen, signaleert de NCTV. „Behalve de relatief brede, gemêleerde activistische bovenlaag bestaat er een radicale onderstroom met extremistische gedragingen, zoals het belagen van politici en journalisten, het intimideren van politiemensen of het publiceren van persoonsgegevens van politie en politici.”

Gezond wantrouwen

In de ’gemêleerde bovenlaag’ waar de NCTV over spreekt, tref je een keur van activisten met min of meer verwante ideeën. Hun soep wordt alleen veel minder heet opgediend dan bij de harde QAnon-kern.

Waar slaat een gezonde kritische instelling door naar paranoia en complotdenken? Die grens is niet altijd scherp te trekken, zegt Jelle van Buuren. „Gezond wantrouwen tegen de macht is natuurlijk heel goed in een democratie.”

Bijbelboek Openbaring

Neem bijvoorbeeld oud-televisiepersoonlijkheid, EO-programmamaker en ’Jezus-fan’ Peter Scheele. Waag het niet hem een QAnon-adept te noemen en kom bij hem niet aan met coronacomplotten. Maar Scheele werd vorige week wel verbannen van netwerksite LinkedIn omdat hij berichten bleef plaatsen over stembusfraude bij de Amerikaanse verkiezingen.

Scheele schreef een boek over Bijbelboek Openbaring en bespeurt een verband tussen een naderende burgeroorlog in de VS en het einde der tijden. Hij is ervan overtuigd dat Trump de overwinning is afgepakt. De bestorming van het Capitool vergelijkt hij daarom met de legitieme volksopstanden tegen dictaturen in Hongkong en Wit-Rusland.

„Trump is geen heilige, maar hij strijdt voor het volk dat zich niet gehoord voelt. En daar is de elite niet van gediend. Ik begrijp de mensen wel die het Capitool hebben bestormd. Ik hoopte dat daarmee de fraude aangetoond zou worden, dat iedereen die zou erkennen, en Trump zou aanblijven.”

Joris Demmink

„QAnon is in Nederland minder heftig dan in het gepolariseerde Amerika”, zegt Van Buuren. De nadruk ligt op andere thema’s. Hij ziet vooral dat de poldervariant hier allerlei halfvergeten kindermisbruikzaken nieuw leven inblaast. Zoals de kwestie rond Joris Demmink, oud-topambtenaar bij het ministerie van Justitie, die al sinds de jaren negentig wordt achtervolgd door onbewezen geruchten dat hij een netwerk leidt van hooggeplaatste pedofielen.

Sinds een jaar of vijf hoorde je er bijna niemand meer over. „Maar via QAnon is de zaak-Demmink weer helemaal terug. Al die oude verhalen worden gerecycled en onder de vlag van QAnon geplaatst. Het gaat opeens ook weer over de Zandvoortse pedozaak.”

Jeffrey Epstein

Het is te makkelijk om deze ideeën weg te zetten als de ’hobby van een stel mafklappers’, vindt Van Buuren. Dit soort extreme argwaan groeit dankzij onderliggende angsten. Onthullingen over grootschalig misbruik zoals de Epstein-zaak, groei van de macht van techbedrijven, ongekend overheidsingrijpen vanwege corona, geruchten over een vaccinatieplicht. Het begon bij mensen die slechte ervaringen hadden met jeugdzorg.

„Het idee was dat de Staat ’zomaar’ je kinderen kon roven. Dat thema begon te resoneren, ook bij mensen die daar zelf nooit mee te maken hadden gehad. Er zijn helaas ook echte voorbeelden van kindermisbruik door mensen met veel macht. Zo ontstonden geruchten over pedonetwerken, het ultieme Kwaad met een hoofdletter K. Sluimerend wantrouwen tegen de macht, op zich niet verkeerd, verknoopt zich met dit soort sentimenten.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
menu