Gooi jij jouw plastic flesjes nog bij het afval? Vanaf donderdag kost je dat elke keer 15 cent statiegeld

Donderdag 1 juli is het eindelijk zover: op kleine, plastic flesjes met water of frisdrank wordt 15 cent statiegeld geheven. Verder is het ook gebeurd met wegwerpplastic, zoals rietjes, wattenstaafjes en bestek.

De invoering van statiegeld op kleine, plastic flesjes en vanaf eind volgend jaar ook op blikjes moet de hoeveelheid zwerfafval terugdringen.

De invoering van statiegeld op kleine, plastic flesjes en vanaf eind volgend jaar ook op blikjes moet de hoeveelheid zwerfafval terugdringen. Foto Corné Sparidaens

Wie donderdag een flesje fris of water koopt, is daarvoor in eerste instantie meer geld kwijt dan tot nu toe. Vanaf 1 juli wordt voor elk flesje met een inhoud van minder dan een liter 15 cent statiegeld gerekend. Het kabinet heeft deze maatregel ingevoerd om de hoeveelheid zwerfafval in te perken. Op plastic flessen van een liter of meer wordt al jarenlang 25 cent statiegeld geheven.

De statiegeldflesjes liggen in sommige winkels al in de schappen. Ze zijn herkenbaar aan een statiegeldlogo met streepjescode. Ook flesjes zonder statiegeldlabel zullen nog een tijdje te koop zijn. De datum van 1 juli geldt voor producenten en importeurs die de flesjes aan de winkels leveren.

‘Invoering soepel verlopen’

Volgens een woordvoerder van horecagoedkoop.nl in Groningen is de invoering ervan bij de groothandel soepel verlopen. Vorige week zijn de eerste ladingen met het statiegeldlabel al binnengekomen. ,,Deze week krijgen we alleen nog maar flesjes met statiegeld binnen.’’

Supermarkten groter dan 200 vierkante meter, winkels op stations en tankstations aan de snelweg moeten de flesjes verplicht innemen, zoals dat ook gebeurt met grote plastic flessen in supermarkten. Volgens het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) zijn de emballagemachines inmiddels aangepast. Specialisten zijn maandenlang bezig geweest om de machines overal in het land te updaten of te vernieuwen. Waar de kleine flesjes voorheen werden uitgespuugd, worden ze nu geaccepteerd.

‘Wij verzamelen ze in grote statiegeldzakken’

Andere verkopers van flesjes frisdrank en water, zoals scholen, sportverenigingen en bedrijven, kunnen ervoor kiezen om vrijwillig statiegeldflessen in te zamelen. Dat laatste geldt ook voor tankstations die niet aan de snelweg zitten.

De Hoogeveense pomphouder Ewout Klok, die voorzitter is van de Belangenvereniging Tankstations (BETA), biedt klanten die mogelijkheid. ,,Wij verzamelen ze in grote statiegeldzakken die we krijgen van de grossiers. Die worden opgehaald door een recyclingbedrijf.’’

Volgens Statiegeld Nederland, de organisatie die door supermarkten en industrie is opgericht om de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes uit te voeren, zijn er jaarlijks 900 miljoen kleine plastic flesjes in omloop. Ter vergelijking: jaarlijks worden 600 miljoen grote plastic flessen met 25 cent statiegeld gerecycled. Jaarlijks gaat het om een totaalbedrag van ongeveer 300 miljoen euro aan statiegeld.

‘Plastic is een waardevolle grondstof’

„Het doel is zoveel mogelijk, maar zeker 90 procent van de kleine plastic flesjes die worden verkocht weer in te nemen”, liet Raymond Gianotten, directeur van Statiegeld Nederland, eerder weten. „Plastic is een waardevolle grondstof en het is zonde als die verloren gaat. Van de kleine plastic flesjes kunnen weer andere verpakkingen en producten gemaakt worden. Statiegeld op kleine plastic flesjes stimuleert mensen om de flesjes weer in te leveren.”

Heel wat voeten in de aarde gehad

De invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes heeft heel wat voeten in de aarde gehad. Milieuorganisaties hebben er lang bij het kabinet op aangedrongen. De industrie en de supermarkten zagen het evenwel niet zitten. Het zou te duur zijn en te weinig milieuwinst opleveren. Zijn pleitten voor gedragsverandering bij consumenten.

Uiteindelijk heeft het geleid tot de oprichting van de Statiegeldalliantie, waar inmiddels 1120 gemeenten, organisaties en bedrijven zijn aangesloten. Onder druk van deze alliantie hakte voormalig staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) ruim een jaar geleden de knoop door, omdat de industrie er niet in slaagde het aandeel plastic flesjes in het zwerfafval drastisch terug te dringen.

‘Nederland wordt zichtbaar schoner’

Silla Schouwstra van Natuur en Milieufederatie Groningen noemt het een ‘historische mijlpaal’ dat binnen één kabinetstermijn zowel de invoering van statiegeld op kleine flesjes als die op blikjes (per 31 december 2022) is ingevoerd. ,,Het leidt ertoe dat het aantal flesjes en blikjes op straat straks heel erg vermindert. Nederland wordt zichtbaar schoner. Daar ben ik heel blij mee. Dat is winst voor de natuur.’’

Ook Ewout Klok is content met de maatregel. ,,Door iets kleins kunnen we iets groots terugdoen voor het milieu. Het is een goede zaak.’’

Het laatste woord is nu aan de consument. Die zal voor lief moeten nemen dat hij voortaan ook lege, kleine plastic flessen mee terugneemt naar de supermarkt. Niet iedereen zal dat gelijk doen. De verwachting is dat daklozen en kinderen flesjes gaan oprapen om een extraatje te verdienen

Ook verbod op wegwerpplastic

Naast de invoering van statiegeld op kleine flesjes gaat deze week - op zaterdag 3 juli - ook het verbod in op wegwerpplastic. Het gaat onder meer om plastic wegwerpbestek, borden, rietjes, roerstaafjes en wattenstaafjes voor eenmalig gebruik. Voor deze producten geldt dat bedrijven de bestaande voorraden mogen opmaken.

,,Ook dat is een goede zaak’’, reageert Schouwstra. ,,Plastic is slecht of niet te recyclen. Dat heeft veel impact op het milieu. Het is daarom verstandig om plastic te vervangen door materialen die beter recyclebaar zijn.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Duurzaamheid
menu