Wel of geen coronavaccin? Wie zijn de prikweigeraars en waarom blijven zij bij hun keuze?

In de strijd tegen corona werpen steeds meer landen barrières op voor ongevaccineerden. Zonder prikbewijs of negatieve test zijn stadion, concerthal, gym of terras straks verboden terrein. Zo ontstaat een tweedeling tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden.

Kom je straks zonder coronabewijs bijna nergens meer binnen?

Kom je straks zonder coronabewijs bijna nergens meer binnen? Foto: ANP/Bart Maat

Wie zijn de prikweigeraars en waarom laten zij zich niet vaccineren?

,,De wappie van nu is de hippie van toen’’, zegt Ingeborg Westerhoff (58) uit Leiden. „Waarom wel een vaccin?”, countert Westerhoff als haar gevraagd wordt waarom ze zich niet laat inenten.

„De ic-capaciteit is wegbezuinigd door de politiek. Als ze nu roepen dat de ic’s vol liggen, is dat een vertekend beeld.” Westerhoff benadrukt dat ze geen virus-ontkenner is.

'Ik draag een kleintje in mijn buik'

Maaike Berbée (36) uit Anna Paulowna iwerkt in het onderwijs en wil zich (nog) niet laten vaccineren.

 „Ik ben zwanger. Het is een vrij nieuw vaccin en ik vind het een te groot risico om een vaccin te gebruiken waarvan eigenlijk nog niet bekend is wat het op lange termijn zal doen. Ik draag een kleintje in mijn buik en wil dat daar geen dingen mee gebeuren waarvan we over twintig jaar zeggen: oeps, dat hadden we niet voorzien.” Berbée benadrukt dat ze alle vertrouwen heeft in de wetenschap. „Mijn oudste dochter zit ook gewoon in het rijksvaccinatieprogramma. Ik ben niet per se anti.”

Nederland kent een hoge vaccinatiebereidheid

Met haar twijfel is Berbée in de minderheid. In Nederland is er een hoge vaccinatiebereidheid. Zo wil 90 procent van de bevolking van zestien jaar en ouder een prik of heeft er al een gehad, blijkt uit cijfers van het Coronadashboard. Inmiddels zijn 21 miljoen prikken gezet. Dat betekent dat 85 procent van de 18-plussers minstens een eerste prik kreeg en zo’n 65 procent ook al een tweede. Toch blijft er straks een kleine groep over die zich pertinent niet wil laten inenten.

Vaccinatiedruk

Dat Berbée op bepaalde plekken niet meer welkom is zonder vaccinatiebewijs of negatieve test, neemt ze voor lief. „Dat is een consequentie van de keuze die ik heb gemaakt. Aan de andere kant vind ik het heftig. Ik merk dat ik het als een druk ervaar om me maar wel te laten vaccineren. Dat raakt aan de integriteit om over mijn eigen lichaam te kunnen beslissen. Op het moment dat er nog enorme risico’s zijn, snap ik dat. Maar op het moment dat de vaccinatiegraad hoog genoeg is of de ziekenhuizen stromen niet meer vol, dan zou ik het heel erg vinden als ik die druk nog steeds ervaar.”

Ook Ingeborg Westerhoff ligt er niet wakker van dat ze naar minder plekken toe kan als ze zich niet laat testen of vaccineren. „Ik blijf gewoon thuis.”

Ook in het buitenland groeit de druk op niet-gevaccineerden

Ook in andere landen groeit de maatschappelijke druk. New York gaat een vaccinatiebewijs eisen voor binnen-activiteiten zoals een bezoek aan een restaurant, theater of sportschool. In Frankrijk kun je zonder test of prik geen terrasje meer pakken, België introduceert de Covid Safe Ticket voor grote evenementen en in Duitsland krijgen burgers mét prik straks meer vrijheden dan de niet-ingeënte bevolking.

Tweedeling

Wie zaterdag in de Johan Cruijff ArenA naar Ajax-PSV wil, moet een vaccinatiebewijs tonen en zich online melden bij het RIVM. Voor de 40-jarige Daan uit Utrecht reden om af te haken. „In al die poespas heb ik geen zin”, verzucht hij. Hij wil niet met zijn echte naam in de krant, omdat het onderwerp gevoelig ligt in zijn omgeving.

'Je kunt het virus nog steeds overdragen'

De Utrechter heeft een poos geleden corona gehad. „Ze weten intussen heel veel over het virus”, zegt hij. „Ik werkte destijds met kwetsbare mensen. Natuurlijk dacht ik toen: als er een vaccin is, moet ik me zo snel mogelijk laten inenten. Eigenlijk zodat ik anderen niet ziek kan maken. Maar dat is helemaal niet wat dit vaccin doet. Je kunt nog steeds corona krijgen, je bent besmettelijk en kunt het overdragen. Dus ik zeg: wie dat wil, voornamelijk ouderen en mensen in de (thuis)zorg, moeten zo snel mogelijk ingeënt worden.”

Viroloog Ab Osterhaus wil juist meer vaccinaties

Ondanks de hoge vaccinatiebereidheid moet Nederland alles in het werk stellen om ook de groep twijfelaars over de streep te trekken, stelt viroloog Ab Osterhaus. „Het lijkt dat je nu een heel end bent, maar in ’pockets’, zoals achterstandswijken in de grote steden, hou je toch wel een probleem omdat mensen zich daar minder laten vaccineren. Daarnaast is in Nederland het beleid van vaccinatie van mensen onder de 18 nog niet algemeen geadopteerd. En we weten inmiddels dat kinderen wel degelijk het virus verspreiden.”

Bovendien is de kans aanwezig dat we worden geconfronteerd met een grote uitbraak van influenza, het griepvirus dat zich al bijna twee jaar niet heeft laten zien. Een combinatie van corona en influenza kan zorgen voor bomvolle ziekenhuizen, waarschuwt Osterhaus.

Mazelen in de Biblebelt

Wat de vaccinatiegraad uiteindelijk moet zijn zodat we beschermd zijn tegen corona, blijft moeilijk vast te stellen. Osterhaus: „Dat is afhankelijk van de varianten die nog ontstaan. We weten bijvoorbeeld van mazelen dat als je op 90 à 92 procent zit, dat het niet meer kan rondgaan. Op voorwaarde dat het homogeen verdeeld is in de bevolking. We hebben bijvoorbeeld elke vijftien jaar nog een uitbraak van mazelen in de Biblebelt, waar men zich om religieuze redenen niet laat vaccineren.”

Wappie

Veel mensen die vertellen over hun twijfels, benadrukken dat ze niet voldoen aan het beeld van de wappie: ze zijn niet bang voor een nieuwe wereldorde, en nee: ze hebben ook geen angst dat ze na vaccinatie opeens magnetisch zouden zijn. Wel hebben ze zorgen over de effecten op de lange termijn.

Henk Folkers (65) uit Appingedam is sceptisch. Hij kreeg al snel corona en omschrijft het als een zware griep. Toch moet hij niks hebben van een vaccin. „Ik heb een immuunsysteem gekregen en dat moet ik laten werken”, verklaart de Groninger vanaf zijn vakantieadres in Frankrijk.

Twijfelaar

De tweedeling tussen gevaccineerden en ongevaccineerden noemt Ingeborg Westerhoff in- en intriest. „Ik heb mijn kinderen geleerd: laat een ander voor wat hij is, wie hij is en hoe hij is. Wie ben ik dan om tegen een ander te zeggen wat hij of zij moet doen? Mijn opa zei al: er zijn twee onderwerpen waar je niet over praat op een verjaardag; politiek en godsdienst. Daar is nu corona bij gekomen.

De twijfel bij Helmers zit hem in de snelheid waarmee het vaccin op de markt is gekomen. „Als er geld verdiend kan worden, kunnen bedrijven ook in hun haast fouten maken die niet in het belang zijn van de kwaliteit van het vaccin. Dus toen er in het voorjaar geprikt kon worden, wilde ik het even afwachten. Ik zit nog steeds in die modus.”

Bijwerkingen

Helmers benadrukt niet te stemmen op Forum voor Democratie. „Ik kijk objectief naar het debat en toen Kamerlid Van Haga fatsoenlijk aan De Jonge vroeg wat de bijwerkingen waren van AstraZeneca, reageerde de minister zeer ontstemd. Maar drie dagen later zette hij het vaccin vanwege de bijwerkingen on hold!”

Helmers heeft het gevoel dat het recht op twijfel hem zo langzamerhand wordt ontnomen. „Ik ben twijfelaar, geen weigeraar. Misschien heb ik over een half jaar wel vertrouwen in dat vaccin.”

'Natuurlijk zijn er bijwerkingen'

Osterhaus: „Natuurlijk is het zo dat er bijwerkingen zijn. Maar de vaccins die gemaakt en gebruikt worden: die zijn zo veilig. De kans dat het misgaat is één op 200.000. Dan kom je in het gebied van een vakantie met de auto naar het zuiden: dan is de kans dat je jezelf doodrijdt groter. En dat accepteren we wel allemaal.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus
menu