Serie 'Van het afval af': Biobrandstof, isolatiemateriaal, suikers. Bij de Hanzehogeschool in Groningen halen ze het allemaal uit hooi

Hooi en gras kun je aan koeien geven. Maar je kunt er meer mee, zeggen onderzoekers van de Hanzehogeschool. Ze hebben grootse plannen.

Hooien op het Groninger land.

Hooien op het Groninger land. Foto archief Kees van de Veen

Twee jaar geleden bleek dat er niet alleen op de Hanzehogeschool en bij natuurorganisaties zoals Staatsbosbeheer wordt nagedacht over de mogelijkheden van gras. Op een symposium dat juni 2018 werd gehouden, kwamen bijna 250 belangstellenden af uit binnen- en buitenland.

,,We dachten van te voren: als er dertig of veertig mensen komen, is het al mooi. Het werden er dus veel meer. Er is kennelijk volop animo voor onderzoek om te kijken wat je allemaal met gras kunt doen’’, zegt chemicus dr. André Heeres, lector biobased chemie aan de Hanzehogeschool maandag tijdens een presentatie op de Hanze.

 

In Nederland komt er jaarlijks van wegbermen, plantsoenen, taluds en natuurterreinen zo’n miljoen ton maaisel af. Die hoeveelheid neemt gestaag toe doordat het groeiseizoen tegenwoordig langer is door de klimaatverandering. Die zorgt voor een hogere temperatuur. De stikstof die uit de lucht regent, helpt ook een handje. ( Lees verder onder het kader )

Afvalstof

Staatsbosbeheer zit alleen al in Groningen elk jaar met zo’n 20.000 ton maaisel. Een klein deel van dit gras wordt nu als veevoer gebruikt, het grootste deel wordt gecomposteerd of verbrand. Gras wordt dus vooral als afvalstof gezien.

Zonde, vinden ze bij de Hanze. Al jaren wordt daar - maar ook elders - gestudeerd op het toevoegen van waarde aan gras. Door gras te bewerken, kun je er interessante bestanddelen uithalen zoals vezels, suikers en eiwitten, die vervolgens als grondstof voor een hele serie producten kunnen dienen. Zo kun je van gras bijvoorbeeld biobrandstof maken, maar het ook als verpakkings- of isolatiemateriaal toepassen.

Andere markt

Heeres kijkt vooral naar hooi. ,,Hooi is een reststroom. En er is al heel veel veevoer. Dus: hoe kun je een andere markt vinden?’’ Het onderzoek is gedaan in opdracht van Staatsbosbeheer, dat in deze regio 20.000 hectare groen beheert.

De Groninger onderzoeker bekijkt onder meer of er van hooi een bioplastic is te maken. Hij denkt aan een kunststof vervangende fles, die in de plaats zou kunnen komen van de verguisde petfles. Om kunststof van gras te maken wordt het eerst gedroogd, zodat er hooi ontstaat. Dat wordt vervolgens gemalen en tot slot behandeld met onder meer fosforzuur.

Om te bepalen of hooi daadwerkelijk bruikbaar is, is er een degelijk businessmodel nodig. Daarvoor moeten alle kosten en opbrengsten nauwkeurig in beeld worden gebracht. Ook moet duidelijk worden hoeveel gras er nodig is voor een strekkende meter bioplastic. Er wordt gestreefd naar een zo duurzaam mogelijke productie.

,,Het proces wordt nu verder geoptimaliseerd. Dan kijken we of het economisch rendabel is. Mijn verwachting is positief’’, zegt Heeres.

Lisdodde

Er wordt nog meer onderzoek gedaan bij het Kenniscentrum Biobased Economy van de Hanzehogeschool. Twee scheikunde studenten hebben in opdracht van Staatsbosbeheer gestudeerd op de lisdodde. Dat is een forse waterplant, bekend van de bruine ‘rietsigaren’ aan het uiteinde van de stengels, die vervuiling uit het water op kan nemen. Sommige delen van deze plant, zoals de wortels, zijn eetbaar.

 

,,In nieuwe moerassen kunnen die waterplanten soms ineens heel snel groeien. We vragen ons af wat daar het effect van is. En wat kun je met lisdodde? In Oost-Europa maken ze er isolatiemateriaal van. Je kunt er ook veevoer van maken. We vragen ons ook af hoeveel stikstof lisdodde opneemt?’’ aldus ecoloog Henk Hut van Staatsbosbeheer. ,,Misschien kun je met deze plant stikstof uit de grond halen.’’

Davy Schouten en Jarne Hogenberg (beide 21) togen aan het werk. Ze verzamelden monsters en doken het lab in, om te meten. Ze bepaalden onder meer de hoeveelheid nitraat, nitriet en chloride in de planten. ,,De vraag is of je lisdodde kunt gebruiken om stikstof uit de natuur te halen. Daarvoor is helaas meer onderzoek nodig. Wij hadden niet genoeg aan de twee dagen in het lab’’, zegt Schouten tijdens zijn presentatie.

Dapper

Hut is toch onder de indruk. ,,Jullie hebben het jezelf niet makkelijk gemaakt, jullie wilden per se zelf alles analyseren. Dat vind ik heel dapper.’’

Lector Willem Foorthuis, die zich bij de Hanze bezighoudt met duurzaam ondernemen, ziet het al helemaal voor zich. ,,De eerste lisdodde-plantage in Groningen.’’

Hij kijkt met zijn studenten vooral naar de mogelijkheden van de bijna 8000 hectare natte natuur in de laagveengordel rond Groningen, die begint bij de Marumerlaagte en via het Leekstermeer en De Onlanden doorloopt tot ‘t Roegwold bij Slochteren. ,,We moeten de stad verbinden met de omliggende gebieden. Het wordt zo de groenste metropool van Nederland.’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Duurzaamheid
Duurzame landbouw
menu