Burgemeester in Stadskanaal: 'lasten en lusten zijn hier uit balans'

Ze is waarnemend burgemeester van Stadskanaal en onderzoekt of en hoe er nog geherindeeld moet worden. Een extra taak die Froukje de Jonge zichzelf heeft opgelegd is: aandacht vragen voor Zuidoost-Groningen. ,,Een kwetsbaar gebied, maar met lieve en goede mensen.’’

Froukje de Jonge: ,,Ik was gewaarschuwd voor een zekere hardheid en somberheid, maar dat herken ik niet.'' Foto: Corné Sparidaens

Froukje de Jonge: ,,Ik was gewaarschuwd voor een zekere hardheid en somberheid, maar dat herken ik niet.'' Foto: Corné Sparidaens

Ombudsman Reinier van Zutphen krijgt bij zijn bezoek aan Zuidoost-Groningen geen sprookje voorgeschoteld. De gemiddelde economische groei in Nederland is 2,7 procent, in Stadskanaal is het -3,6 procent. Het aantal geboortes is laag, de regio vergrijst, mensen bewegen minder, hebben meer gezondheidsproblemen en de kaart van het openbaar vervoer laat zien dat ‘hier nauwelijks iets rijdt’. De cijfers van Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) sorteren effect. Van Zutphen slaat alarm en dat is precies de bedoeling van Froukje de Jonge, burgemeester van Stadskanaal.

Heilige opdracht

,,Het wordt tijd dat er echt aandacht komt voor Zuidoost-Groningen. Niet omdat we uniek zijn. Er zijn in ons land meer plaatsen met minder groei, krimp of afnemende zorg. Waar we wel in voorop lopen is de optelsom der dingen. We scoren in alle sectoren op een verkeerde manier hoog. Daarmee is het de kwetsbaarste regio van Nederland. Ik beschouw het als een soort heilige opdracht dat landelijk op de agenda te krijgen.’’

Ze gaf zichzelf die extra taak. Omdat de streek het verdient, omdat de bevolking het verdient. Stadskanaal geldt als een moeilijk gebied, maar het is ook een ‘heel lieve, vriendelijke gemeente’ waar mensen graag wonen.

Hardheid en somberheid

,,Ik was gewaarschuwd voor een zekere hardheid en somberheid, maar dat herken ik niet. Wat ik herken is noaberschap . Mensen zijn gehecht aan het leven hier. Ze kijken terug op een mooie jeugd, zien dat het niet goed gaat en willen een steentje bijdragen. Voor hen kom ik op. Als ik onrecht zie begin ik te schreeuwen. Misschien was dat ook één van de reden waarom ze mij voor Stadskanaal vroegen.’’

De 53-jarige Froukje de Jonge is sinds 1 september waarnemend burgemeester van Stadskanaal. Ze vult de leemte na het vertrek van Baukje Galama, die in februari 2018 om gezondheidsredenen terugtrad. Naast het leiden van raad, college en ambtenarij wil Commissaris van de Koning, René Paas, dat ze nog eens kijkt de herindeling.

Eigen kracht

,,Stadskanaal stemde twee keer voor samengaan met Veendam en Pekela. Veendam liet twee keer weten daar niks voor te voelen. Wij zijn even niet aan zet. De focus is nu gericht op onze eigen kracht en of dat zal leiden tot herindeling op korte termijn of later, over 4, 8 of 12 jaar, of misschien niet. Dat verkennen we langzaam.’’

Ze groeide op in het Brabantse Eindhoven, studeerde in Nijmegen, werkte dertien jaar in het Flevoziekenhuis in Almere, onder meer als directeur en was van 2014 tot 2018 voor het CDA wethouder en locoburgemeester in Almere. Het smaakte naar meer. ,,In Almere is het: iedere raad kan je laatste zijn. Maar het bleek ontzettend leuk. Hoe er ook op je gescholden kan worden, je kunt het verschil maken.’’

‘Ik doe er toe’

De Jonge had succes met de aanpak van de werkloosheid voor 45-plussers. ,,Toen vond echt niemand dat belangrijk. Na veel ploeteren lukte het en binnen een paar maanden bleken tachtig mensen aan het werk die al jaren thuis waren. Ik kreeg het overzicht op zondag, ging hardlopen en tijdens het rennen dacht ik: dit werk heeft zin, ik doe er toe.’’

De kiezer zag het in 2018 toch anders en dus moest ze rondkijken naar een vervolg. Zoals de raad van Stadskanaal voor haar koos, zo koos zij voor Zuidoost-Groningen. Want in Almere kwam het besef dat de Randstad vooral over de Randstad nadenkt. ,,Ik verzette me tegen die beperkte kijk, wilde heel graag ‘gewoon Nederland’ ontmoeten en toen kwam Stadskanaal en ik dacht: ja.’’

Alles op de fiets

Het was wennen. Met school, ziekenhuis en gemeentehuis dichtbij was ze in Almere de fietsende wethouder. ,,De eerste dag in Stadskanaal zei ik: ik wil alles op de fiets doen. Eh..., okeee..., klonk het. Na een paar dagen dacht ik: dat gaat helemaal niet. Een bewijs van de juistheid van mijn keuze. Want zoiets stemt tot nadenken. Als je bijvoorbeeld de benzineprijs verhoogt om autogebruik te ontmoedigen, moet je voor een gebied als dit andere oplossingen bedenken dan voor Amsterdam waar op iedere straathoek een bus staat. Dat is één voorbeeld.’’

Het verblijf in Stadskanaal is echter tijdelijk. Ze woont in Almere en blijft daar. ,,De kinderen zitten daar op school, hebben er hun sociaal leven en mijn ouders wonen in Brabant. Een verhuizing deze kant op ligt niet voor de hand.’’

Een stap extra

Maar ze wil wel een stap extra zetten voor Zuidoost-Groningen. Ze is een van de tien burgemeesters die zich sterk maken om de spoorlijn van Veendam naar Stadskanaal door te trekken naar Emmen. Stadskanaal en vijf andere gemeenten werken aan een manifest waarin een klemmend beroep op goede zorg wordt gedaan. Het leidt er toe dat Bruno Bruins, minister voor Medische Zorg extra financiële steun toezegt.

Daarom ook kreeg de Nationale Ombudsman die verontrustende lijstjes te zien. De Jonge: ,,Wat bestuurders meestal doen is vertellen hoe goed het gaat, want dat straalt weer op hen af. Maar die cijfers van het CBS zijn het echte verhaal. Want hoe graag we willen en hoe we ons best doen, hoe goed de mogelijkheden hier zijn, de ontwikkeling gaat niet de goede kant op.’’

Op de buitenbaan

Ze vergelijkt het leven in Zuidoost-Groningen daarom met de buitenbaan in de sport: ,,Daar is meer tegenwind, je moet harder lopen en verder. Op de buitenbaan kun je de wedstrijd nooit winnen.’’

De Jonge bestrijdt het beeld dat mensen in deze regio niks willen. Ze ziet juist opvallend veel goede ondernemers, die maatschappelijk actief zijn. Bevlogen en betrokken mensen, mooie en innovatieve bedrijven. Ze blijven omdat het hun gebied is. Het is niet dat er geen hartstocht is, die is er juist te over.

Maar niks gaat in Zuidoost-Groningen vanzelf. Het is er harder werken, ploeteren soms. ,,Er is zelden iemand die spontaan zegt: ik ga investeren in die regio. Dát is waarom we de Ombudsman uitnodigen, daarom trekken we aan de bel over de zorg. De toezegging van Bruins is een eerste stapje. We zijn in beeld. Maar we moeten door, door, door. Er moet bereidheid zijn tot investeren in dit gebied, zeker door de overheid.’’

Lusten en lasten

Naast de zorg gaat het over economie, vervoer, onderwijs. ,,De lusten en lasten in Nederland zijn scheef verdeeld. Er wordt weer gesproken over extra woningbouw in de Randstad. De vraag is: zijn wij in dit land verstandig bezig als we die regio volproppen met mensen, wegen en bedrijven, terwijl we andere gebieden langzaam laten leeglopen?’’

Het besef is er dat De Jonge de problemen niet kan oplossen. ,,Mijn ambitie reikt niet verder dan ze geagendeerd te krijgen. Dat doen overigens meer mensen. Het is ook niet origineel, alleen heb je als burgemeester een andere insteek. Ik ga de wereld niet veranderen, ik probeer alleen het druppeltje te zijn dat er mede toe leidt dat de lusten en lasten in Nederland beter verdeeld worden. Het is wat je als je gast kunt terugdoen voor een plek waar je warm bent ontvangen. Het gaat goedkomen met Zuidoost-Groningen. Dit gebied is te waardevol.’’

Niet willen of niet kunnen

Ze wijst op een onderzoek dat de gemeente Stadskanaal wil, voor een symposium in het najaar, onderdeel van de viering van het vijftigjarig bestaan. Het verhaal wil dat jongeren niet in de streek willen wonen. De Jonge: ,,Wij horen juist dat jongeren na een studie of een tijdje elders graag willen terugkeren, maar dat niet kunnen. Omdat er geen werk voor de partner is, geen passende woning, geen scholen en geen openbaar vervoer. Dat maakt een verschil: tussen hier niet wíllen wonen of niet kúnnen wonen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu