Coöperatie Land van Ons ontdekt 'roots' op nieuwe grond in Onnen: 'Ik wist niet dat hier zoveel geschiedenis lag'

Burgercoöperatie Land van Ons heeft een voorzet gegeven op de plannen voor het Onner Esch. Het gebied werd dit voorjaar gekocht, straks boeren ze ecologisch en groeit er boekweit, eeuwige rogge, hennep en bonen.

Leden van het Land van Ons luisteren naar de uitleg van gids Jan Wittenberg. De coöperatie wil de biodiversiteit bevorderen en natuurbewust landbouwen. Links staat boekweit, de gekochte grond loopt tot het maïs in de verte.

Leden van het Land van Ons luisteren naar de uitleg van gids Jan Wittenberg. De coöperatie wil de biodiversiteit bevorderen en natuurbewust landbouwen. Links staat boekweit, de gekochte grond loopt tot het maïs in de verte. Foto: Jaspar Moulijn

,,Leden! Jullie hebben een goede aankoop gedaan!’’ Perceelcoördinator Jan Wittenberg staat bovenop een steen. Voor hem staan deelnemers van Land van Ons. Het zijn vooral fitte ouderen. Het zandpad onder hen is van de gemeente, maar de 26 hectares die voor hen liggen, die zijn van hun.

Allemaal hebben zij geld ingelegd, zodat Land van Ons het stuk grond -zo’n vijftig voetbalvelden groot- kon kopen het afgelopen voorjaar. Op die 26 hectares wil de organisatie ecologisch boeren en het gebied zoveel mogelijk herstellen in zijn oude luister. De toehoorders van Wittenberg konden mee op drie excursies door het gebied onder begeleiding van Wittenberg. De tochten over het Land van Ons werden ruimschoots overtekend.

Veilig voor vroegere Groningers

Wittenberg is dan ook in zijn nopjes en blijkt behalve een enthousiaste verteller ook een kenner van het gebied. De Esch waarop de wandeling begint ligt meters hoger dan de rest van het perceel. Op de hogere zandgrond wordt al boekweit verbouwd. Het ligt boven de NAP, dus je zit er veilig, grapt de gids.

Ooit moet dit een ideale vestingplaats geweest zijn voor de eerste Groningers. Er was veen, een stroompje en vruchtbare grond. Dat het hoger gelegen ligt, bood veiligheid. Wittenberg wijst naar een stapel stenen: ,,Daar stond ooit een hunebed.’’

Tenminste vijfduizend jaar moet de Onner Esch al bewerkt worden door boeren. Zo vond de beroemde archeoloog Albert van Giffen ooit vroegmiddeleeuwse graven op de Esch waar nu boekweit groeit. De zandweg die erdoorheen kronkelt, loopt op kaarten uit het verleden precies hetzelfde.

Extra speciaal is de pingoruïne op het terrein. Daar is ooit zand overheen gegooid: ‘Dat was z’n redding’. Want onder dat zand, ligt nog vijf meter veen. Vroeger zou het veen zijn opgegraven en als brandstof zijn gebruikt.

Verandering

Want graven, dat is er veel gebeurd, weet Wittenberg. Er werd turf uit de venen gewonnen, maar halverwege de 19de eeuw werd de Esch ook afgegraven voor het zand, dat werd gebruikt voor de aanleg van de spoorlijn, ijzeren brug en het rangeerterrein.

Het landschap veranderde drastisch. De oude strookjes landbouwgrond waar altijd heggen en houtwallen tussen zaten, verdwenen toen eerst een grondbezitter het kocht om er drie meter af te graven. Later werd het doorverkocht aan een boer die het uiteindelijk opdeelde in grotere velden. ,,Ik kom zelf uit Haren, maar ik wist niet dat hier zoveel geschiedenis lag’’, zegt één van de toehoorders achteraf.

Ecologisch

Er wordt gewerkt aan een beheersplan, daar mogen de deelnemers zelf ook over nadenken. Het idee is dat ook de grondwaterstand omhoog gaat, Land van Ons hoopt op een ontheffing daarvoor van het waterschap. Voor nu is het plan dat er op de hogere zandgrond strokenteelt plaatsvindt van verschillende gewassen. Boekweit, eeuwige rogge, hennep, bonen. Het kan allemaal getest worden, zegt Witteberg.

De lagere delen zullen vooral grasland blijven. Met veel kruiden en verschillende soorten gras. Dat is goed voor insecten en de bodemkwaliteit. Dat is één van de voornaamste doelstellingen. Geen drijfmest, bestrijdingsmiddelen of klemmen. ,,Wij willen laten zien dat landbouw in deze tijd op deze manier ook rendabel kan zijn.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu