Groningen staat bol van de deelscooters. Hoe gezond en milieuvriendelijk zijn die elektrische scooters eigenlijk? 'Je verbrandt geen calorie'

Ze zouden populair zijn, milieuvriendelijk, geruisloos en snel. De deelscooters. Bovenal zouden ze de dichtslibbende steden verlossen van de auto. Maar is dat wel zo? Hoe gezond en groen ís de deelscooter?

'Ik zie volstrekt gezonde studenten, die eerst altijd fietsten, nu op een scooter zitten.''

'Ik zie volstrekt gezonde studenten, die eerst altijd fietsten, nu op een scooter zitten.''

Als Job van Boven door Groningen fietst, rijdt hij liever achter een elektrische scooter dan achter een ‘ouderwetse’ variant. De uitlaatgassen daarvan vindt hij vreselijk en hij krijgt er astmatische klachten van.

Vandaar dat hij als gezondheidseconoom en universitair docent aan de RUG in 2017 zijn handtekening zette onder een brief aan minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat. Samen met 45 andere medici en wetenschappers stelde hij daarin de schadelijke effecten van scooters en brommers aan de kaak.

‘Vervanger van fiets, benenwagen en openbaar vervoer’

Die vormden, volgens de ondertekenaars van de brief, een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid. Niet alleen gebeuren er vaak ongelukken mee, ze stoten ook schadelijke stoffen uit en ze zorgen onder de gebruikers voor het gevaar van overgewicht en een vroege dood ten gevolge van te weinig bewegen.

Ten tijde van die brief, bijna vier jaar geleden, reden er 1,2 miljoen scootertjes en brommertjes rond in Nederland. Een aantal dat niet is gedaald. Van Boven juicht het toe dat de elektrische scooter bezig is aan een opmars.

Ook zwaait hij de loftrompet over het idee van de déélscooter. ,,Als iedereen een eigen scooter zou kopen, zouden er nog veel meer vervoersmiddelen zijn’’, redeneert hij.

Hoogleraar energie-economie Machiel Mulder van de RUG is eveneens enthousiast over elektrisch rijden, simpelweg omdat het beter is voor het milieu. Maar, zegt hij: ,,De deelscooter is een verhaal apart. Die vervangt vooral de fiets, de benenwagen en het openbaar vervoer. De milieuwinst is zodoende heel betrekkelijk.’’

Hij weet dat het argument voor de deelscooter is dat die de vervuilende auto vervangt. Hij twijfelt aan dat argument. ,,Is dat wel zo? Ik heb er geen onderzoek naar gedaan, maar als ik zo om me heen kijk, zie ik louter jongelui op die scooters zitten. Zij kiezen voor gemak en comfort.’’

‘Je verbrandt geen calorie op zo’n scooter’

Nederland is fietsland bij uitstek en in Groningen gaat er niets boven fietsen. Het lijkt erop dat de deelscooter daaraan tornt. In een onderzoek van deelscooterbedrijf Felyx onder de Groningse gebruikers luidde een van de vragen hoe de gebruiker zich verplaatst zou hebben als er geen deelscooter voorhanden was geweest. Per fiets, zei 51 procent van de gebruikers. Per auto, zei 18 procent. Lopend, zei 16 procent; met het openbaar vervoer, zei 11 procent.

Dit baart niet alleen milieudeskundigen zorgen. Ook internist dr. Peter van Dijk van het UMCG fronst zijn wenkbrauwen over de opmars van elektrische (deel)scooters. Hij is gespecialiseerd in diabetes en overgewicht.

,,Met enig gezond verstand kun je zeggen dat je inactiever wordt door de opkomst van de elektrische scooter. Je beweegt minder, krijgt daardoor minder spieropbouw en meer overgewicht. Dat zorgt op den duur weer voor een te hoge bloeddruk, diabetes, hart- en vaatziektes. Al die scootertjes? Dat vind ik geen goeie ontwikkeling.’’

Hij zucht diep. Het is een uiting van zorg en van onbegrip.

,,Als ik door Groningen fiets, zie ik volstrekt gezonde studenten die eerder allemaal fietsten, en die nu op een scooter zitten voor die paar kilometer verplaatsing in de stad. Ze zijn nota bene in de kracht van hun leven en kiezen ervoor om op zo’n ding te gaan zitten.’’

Hij hoopt dat de aantrekkingskracht van de deelscooter zit in de nieuwigheid, maar vreest dat het ook om gemak gaat. En juist dat gemak op de korte termijn zorgt er volgens hem voor dat je op de langere termijn tegen ziektes aanloopt. ,,Dat probeer ik mensen in mijn spreekkamer altijd duidelijk te maken. De epidemie van overgewicht is een individuele strijd, maar zeker ook een maatschappelijke. De deelscooter voorspelt weinig goeds, je verbrandt er geen calorie op. Dit is voer voor een brede discussie.’’

‘De helm is een drempel’

Van deelscooterbedrijf Felyx rijden zo’n 200 donkergroene scooters in de stad. Volgens woordvoerder Daan Wijnants maakt een heel brede doelgroep gebruik van de scooter. ,,Mensen denken altijd dat het alleen maar studenten van 18 zijn, maar de leeftijd ligt een stuk hoger. Forenzen maken er gebruik van, vanaf het treinstation en vanaf de P&R in Hoogkerk. Natuurlijk zijn er ook veel ritten naar Zernike en rondom het centrum.’’

Wijnants zegt dat het de bedoeling van Felyx is om mensen uit de auto te krijgen en om van het bezit van scooters naar gebruik ervan te gaan. Hij vindt het veel te vroeg om te concluderen dat de deelscooter vooral jongeren van het fietsen en lopen afhaalt. ,,Veel ritjes korter dan 8 kilometer doen mensen nu met de auto. De deelscooter is een mooie eerste stap, wie weet stappen mensen daarna nog over op de fiets.’’

Wat een extra drempel opwerpt voor het gebruik van de deelscooter is de aanstaande helmplicht. Wijnants heeft daar al ervaring mee in Amsterdam waar de helmplicht gelijktijdig werd ingevoerd met het verplicht scooteren op de rijweg.

De oplossing van Felyx: een kastje achterop de scooter met daarin twee helmen. Een medewerker van Felyx reinigt de helmen als hij de batterijen van de scooter wisselt, zo eens per twee dagen. ,,Door de helmplicht en het verplicht rijden op de rijbaan, zagen wij een daling in het gebruik van onze scooters. Toen we de snorfietsen vervingen door bromfietsen en onze gebruikers 45 km per uur konden rijden op de autobaan in plaats van 25 zagen we het gebruik weer toenemen.’’

Jong geleerd is oud gedaan

Greenwheels introduceerde in 1995 de deelauto. Waarom zou je zelf voor 10.000 euro of nog veel meer geld een auto aanschaffen, met alle vaste lasten van dien, als je er maar af en toe eentje nodig hebt?

De sceptische reacties waren destijds niet van de lucht. Mensen zijn toch verknocht aan hun eigen wagen, klonk het. Alleen Peugeot wilde wel wat autootjes beschikbaar stellen. Inmiddels levert Volkswagen diverse modellen. Greenwheels startte met drie auto’s in Rotterdam, inmiddels staan er 2150 rode auto’s door heel Nederland.

De deelscooters, die in trek zijn bij jongeren, werken nagenoeg hetzelfde als Greenwheels. Woordvoerder Sterre van der Spree van Greenwheels put er hoop uit dat jongeren later deelfietsen en deelauto’s blijven gebruiken. Jong geleerd is oud gedaan, redeneert ze. „Als jongeren dit als norm ervaren, komt er gedragsverandering op gang”, stelt ze.

Want voor het grote publiek is zo’n deelauto nog ver weg, beseft ook Greenwheels. „Voor mensen van deelauto’s gebruik maken, zien ze vooral de nadelen van het niet-hebben van een auto”, verklaart Van der Spree. „Maar als ze eenmaal gebruik maken van een deelauto, ervaren ze hoe gemakkelijk dat is. Ze hebben veel minder gedoe en zorgen en toch altijd een auto tot hun beschikking.” Jongeren stimuleren volgens Van der Spree dikwijls hun ouders om op dit systeem over te stappen.

Vooral inwoners van grote steden hebben baat bij een deelauto. Parkeren is er duur, als je al een parkeerplek kunt krijgen. Gemeenten zien een mogelijkheid het oerwoud aan auto’s in de straten drastisch uit te dunnen. Van der Spree: „We werken samen met gemeenten en woningcorporaties om autodelen onder de aandacht te brengen. Soms bieden we regelingen aan waarbij een groep buurtbewoners exclusief de beschikking krijgt over een paar auto’s. Ook zijn er buurtbewoners die zelf hun straat autoluw maken door samen deelauto’s en deelscooters aan te schaffen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Aanrader van de redactie
menu