Hoe kan het dat Duitsland minder besmettingen, maar meer sterfgevallen heeft door corona? Viroloog Alex Friedrich en gezondheidseconoom Jochen Mierau geven het antwoord

Het aantal besmettingen is in Nederland al de gehele coronacrisis aanzienlijk hoger dan in Duitsland. Iets anders valt tegelijk ook op: het aantal sterfgevallen door corona is in Duitsland de laatste tijd juist veel hoger dan in Nederland. Hoe is dat te verklaren?

Angela Merkel

Angela Merkel Foto: EPA

Duitsland heeft bijna vijf keer zo veel inwoners als Nederland, maar het dagelijkse aantal besmettingen schommelt al tijden rond de 1100 terwijl het er in Nederland dagelijks ruim 1200 zijn, blijkt uit de statistieken die de Johns Hopkins Universiteit bijhoudt. Toch ligt het aantal sterfgevallen door corona in Duitsland al geruime tijd boven de 80 per dag (zevendaags gemiddelde), terwijl Nederland juist erg weinig coronadoden kent, gemiddeld minder dan 5 per dag.

Een van de verklaringen is dat veel kwetsbare ouderen die in Nederland tijdens de eerste en tweede golf zijn overleden, in Duitsland pas vanaf de tweede golf door het virus zijn geraakt, verklaart hoogleraar Alex Friedrich, hoofd van de afdeling medische microbiologie in het UMCG. Als Duitser is hij goed op de hoogte van de gezondheidszorg bij onze oosterburen.

Groep die toen in Duitsland gespaard is, komt nu te overlijden

,,In de eerste golf was het aantal besmettingen en sterfgevallen in Nederland veel hoger, met name in het zorgnetwerk van verpleeghuizen en ziekenhuizen’’, vervolgt Friedrich. ,,Doordat in Duitsland het zorgnetwerk minder hard is geraakt, bleef het aantal besmettingen in het hele land lager. De groep die toen in Duitsland gespaard is gebleven, raakt nu alsnog besmet en komt te overlijden. Wel zijn mensen momenteel dankzij vaccins beter beschermd dan vorig jaar.’’

Datzelfde verschijnsel zagen we ook binnen Nederland. In Brabant en Zuid-Holland overleden vooral in de eerste golf veel ouderen. In het Noorden kwam de sterftepiek vooral in de tweede golf, afgelopen december en januari. Toen was er ook een sterftegolf in de verpleeghuizen in het Noorden.

Op het ogenblik sterven alleen maar mensen die niet gevaccineerd zijn. ,,In Duitsland zijn er nog genoeg ouderen en andere kwetsbare groepen die niet zijn ingeënt’’, weet Friedrich.

 

Door zelftesten minder zicht op positieven

Behalve die inhaalslag zijn er nog meer verklaringen. Zo konden mensen zich in Duitsland al langer gemakkelijk laten testen en werden er eerder zelftesten gebruikt dan in Nederland. De zelftesten zijn daar breed verspreid onder de bevolking en ook in verpleeghuizen, terwijl ze in Nederland alleen aangeboden worden aan scholieren en studenten, en te koop zijn in de winkel. ,,Daardoor weten we nu minder goed hoe veel positieven er precies zijn.’’

Gezondheidseconoom Jochen Mierau van de Rijksuniversiteit Groningen, ook Duitser van origine, vindt het gevaarlijk om statistieken van verschillende landen zomaar naast elkaar te leggen. Daarvoor zijn er te veel verschillen in definities tussen landen. ,,Aan mijn studenten leg ik ook altijd uit dat ruwe sterftecijfers niet goed vergelijkbaar zijn. De kans is groot dat Nederland ze onderschat en Duitsland ze overschat. Zo telt in Duitsland iemand die mét corona is overleden ook mee, terwijl dat in Nederland niet altijd opgaat. Ook kan het uitmaken of iemand - zoals in Nederland - alleen na een positief testresultaat telt als overleden aan corona, of dat iemand ook zonder coronatest meetelt.’’

Oversterfte in Nederland hoger dan in veel andere landen

Het is beter om naar de oversterfte te kijken, vindt Mierau, dus het totaal aantal overlijdens in de coronaperiode vergeleken met de sterfgevallen in de jaren voor corona. De website Our World in Data houdt daar mooie grafieken van bij, op basis van nationale statistieken. Dan blijkt Duitsland gedurende de hele coronacrisis een aanzienlijk lagere oversterfte te kennen dan Nederland. Landen als Bosnië en Wit-Rusland steken er qua hoeveelheid extra doden door corona bovenuit, maar Nederland doet het in Europees verband niet veel beter dan veel Oost-Europese landen en slechter dan Duitsland, Frankrijk, Engeland, België en Spanje.

Je moet niet alleen naar het aantal coronadoden kijken, vindt arts-microbioloog Friedrich. Door de krappe ziekenhuiscapaciteit is in Nederland naar verhouding vrij veel andere, reguliere zorg uitgesteld. De meest acute zorg is ook hier weliswaar altijd doorgegaan, maar wat nu niet acuut is kan dat wel worden.

,,In Duitsland is helemaal geen sprake van inhaalzorg’’, zegt Friedrich. ,,Duitsland had voor corona gemiddeld vier keer meer intensive care-bedden per inwoner dan Nederland. In onze ogen was het Duitse zorgstelsel inefficiënt, maar daardoor was er tijdens de coronacrisis wel voldoende capaciteit om alle zorg te laten doorgaan. Het Nederlandse zorgsysteem kan hier lessen uit trekken. We kunnen in ieder geval meer samenwerken met Duitse ziekenhuizen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Coronavirus
menu