Eerste Toukomst-miljoenen uit het Nationaal Programma Groningen landen bij inwoners van het aardbevingsgebied. 'Dit is topnieuws!'

Van locatietheater tot nieuwe woonvormen voor ouderen. De eerste negen van in totaal 44 uitverkozen Toukomst-plannen kunnen aan de slag met geld uit het Nationaal Programma Groningen (NPG).

Project: 'Elk dorp zijn eigen voedseltuin'. Subsidie: 4 ton

Project: 'Elk dorp zijn eigen voedseltuin'. Subsidie: 4 ton Foto: NPG/Toukomst

Het NPG-bestuur heeft deze week de eerste tranche van 6,35 miljoen euro toebedeeld van de 100 miljoen die het heeft te verdelen voor het Toukomst-programma. Negen initiatiefnemers kunnen daardoor nu echt aan de slag met hun plannen voor de versterking van economie en leefbaarheid in het aardbevingsgebied.

Eerste projecten deze zomer uit de startblokken

De eerste projecten schieten al deze zomer uit de startblokken. Met nog eens 35 initiatiefnemers sleutelt het NPG-bureau in Ten Boer verder aan de plannen. Eind september volgt nog een ronde toekenningen en voor komende winter hebben alle initiatiefnemers helderheid, zegt Toukomst-programmamanager Johannes Boshuizen.

De 44 Toukomst-projecten werden in januari door een Burgerpanel van twintig Groningers uitverkozen uit ruim negenhonderd ideeën die inwoners van de provincie vorig jaar aandroegen voor een nieuwe toekomst van het gebied. Na het groene licht van Provinciale Staten, vorige week, is de weg vrij voor het NPG om de 100 miljoen euro voor het Toukomst-programma ook echt toe te bedelen.

NPG sleutelt met nog 35 indieners verder aan projectplannen

Programmamanager Boshuizen verwacht dat ,,eind dit jaar alles echt loopt’’, maar houdt nog een kleine slag om de arm. Er is een waaier aan ideeën uitverkozen, rijp en groen door elkaar. Samen met de bedenkers maakt NPG daar concrete projectplannen van. Een team van vijf projectbegeleiders is vrijgemaakt voor Toukomst. ,,Voor sommige vraagt dat net even wat meer werk dan voor andere.’’

Het Toukomst-geld landt onder meer bij de plannen voor een openlucht-aardbevingstheater De Barst gecombineerd met een ‘Aardbeving Beleving’-centrum (samen 6 miljoen), theaterspektakel Zummerbühne (3 miljoen) en een nieuw platform van kleinere streekmusea (2 miljoen).

Van wooncentra voor en door ouderen tot ecologische boerderijtuinen

Kleinere bijdragen gaan naar de realisatie van acht wooncentra voor en door ouderen (300.000 euro), een nieuwe bestemming voor markante leegstaande panden als cultureel ‘gemeentehuis’ (ofwel ‘Kultuurhoezen’: 150.000 euro), de aanleg van ecologische voedseltuinen (400.000 euro), een initiatief om artsen en andere professionals als gastdocent voor de klas te zetten op basisscholen (200.000) en een ecologische herontwikkeling van boerderijtuinen op het Hogeland (50.000).

De initiatiefnemers staan te trappelen. Zo verwacht woordvoerder Marjon Edzes al deze zomer de oprichting van een coöperatie die de 63 kleinere streekmusea in de provincie naar een hoger plan moet tillen. Het plan ‘Sterke musea voor een sterk Groningen’ krijgt 2 miljoen aan Toukomst-geld om daar de komende tien jaar aan te werken.

Nieuwe coöperatie moet streekmusea naar hoger plan tillen

Musea kunnen zich als lid aansluiten voor advies en professionele ondersteuning voor onder meer het opzetten van nieuwe tentoonstellingen (ook gezamenlijk), collectiewerving, educatieve activiteiten, nieuw- of verbouwplannen, fondsenwerving en financiering. Ook brengt de coöperatie de maatschappelijke en economische impact van musea in kaart.

De nieuwe koepel kan al direct los, zegt Edzes die als directeur van de Fraeylemaborg het projectplan ontwikkelde met vier andere musea in Leek, Heiligerlee, Winschoten en Stadskanaal. ,,Dat is het mooie van ons plan: alles ìs er al. Dankzij deze bijdrage kunnen we er nu een grote plus aan geven.’’


Ouderen zetten zelf project op om zelfstandig te blijven wonen

Woordvoerder Wouter van de Kolk verwacht dat het project ‘Zo willen wij wonen’ al komend jaar het eerste bouwplan voor een nieuwe woonvorm voor ouderen oplevert. In dit initiatief hebben zich acht lokale groepen verenigd van senioren die in hun gemeente een gemeenschappelijk centrum willen oprichten om - met aanvullende zorg - zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen.

Voor drie plannen wordt nog een plek gezocht, voor Veendam, Winschoten, Groningen, Sappemeer en Wedde zijn al locaties in beeld. ,,De initiatieven zijn heel divers’’, zegt Van de Kolk. ,,Het loopt van projecten van vitale, actieve 50-plussers tot woonvormen voor mensen met een zware zorgvraag zoals dementie.’’ Ook andere initiatiefgroepen moeten in de toekomst profiteren van de kennis en ervaring die het project oplevert.

Erven van Hogelandster boerderijen zijn ‘groene oases’ tussen productief bouwland

Ook Piet Glas is opgetogen over de injectie van 50.000 euro voor het (Boeren)Erven-plan van ‘zijn’ boerennatuurvereniging Wierde & Dijk. ,,Een best bedrag, daar zijn we heel blij mee.’’ Wierde & Dijk wil de erven van 150 Hogelandster (woon)boerderijen een ecologische ‘make-over’ geven.

,,In de landbouw ligt de focus steeds meer op productie’’, verklaart Glas. ,,De boerenerven liggen als groene oases tussen de bouwgronden. Die functie willen wij versterken: met lezingen, workshops, de gezamenlijke inkoop van plantgoed en gerichte tuinadviezen. We richten ons in eerste instantie op onze 250 leden maar kijken of we het verder kunnen verbreden.’’

Overal ecologische pluktuin onder handbereik: ‘Gezond voor mens en natuur’

,,Dit is topnieuws!’’, reageert ook Ria Schuurman, voorzitter van de kersverse stichting Groninger Voedseltuinen. Haar club krijgt 4 ton voor het project ‘Elk dorp zijn eigen voedseltuin’. Met 350 dorpen verspreid over de provincie zal dat doel volgens Schuurman niet letterlijk in een paar jaar gehaald worden. Maar twee tuinen in elk van de negen Groningse gemeenten moet lukken.


Met de gemeente Oldambt praat de stichting inmiddels over vier potentiële locaties waar vanaf volgend voorjaar een pluk- of zelfoogsttuin kan komen. Met onder meer een microkredietregeling voor lokale initiatiefgroepen moet dat op termijn verder door de provincie rollen. Alles op ecologische basis: ,,Gezond voor mens en natuur’’, aldus de voorzitter. Om dat proces op gang te helpen, wil de stichting uiterlijk zomer 2023 een provinciebreed Oogstfeest houden.

Zummerbühne wil zomer 2022 los met eerste jaarlijkse theaterspektakel

In de culturele hoek gaat er 3 miljoen euro naar Zummerbühne, het plan van muzikant en orkestleider Reinout Douma en acteur Marcel Hensema om de komende vijf jaar op wisselende openluchtlocaties in Groningen een grootschalig theaterspektakel neer te zetten met professionele acteurs en lokale amateurs, naar voorbeeld van het Pauperparadijs in Drenthe of de Stormruiter in Friesland.

Douma verwacht al na de zomer plannen te presenteren voor de eerste productie, voor de zomer van 2022: ,,Van hoog artistiek niveau en met landelijke uitstraling, maar met een betaalbare toegangsprijs’’, zegt de bedenker. Er zijn inmiddels contacten met de gemeenten het Hogeland en Midden-Groningen over een locatie. Ook zijn al schrijvers in beeld, maar Douma wil nog geen details kwijt. ,,Er moet nog heel veel gebeuren qua vergunningen, het schrijven en de casting. Wij werken deze zomer keihard door, om alles op tijd rond te krijgen.’’

Aardbevingstheater De Barst kan nog wel vijf jaar op zich laten wachten

Zo ver is het nog lang niet met de plannen voor een ander ambitieus cultuurplan: openluchttheater De Barst. Dat plan van theatermaker Harm Naaijer is gehonoreerd met 6 miljoen euro, maar moet dat delen met een ander initiatief: de Aardbeving Beleving. De bedenkers kijken nu samen met het NPG of die combinatie kan slagen.

Naaijer en Aardbeving Beleving-woordvoerder Thea van der Laan houden er rekening mee dat het vijf tot zeven jaar kan duren voordat hun wederzijdse plannen vorm krijgen. ,,Àls het al lukt’’, zegt Naaijer. In opdracht van NPG zoekt Royal Haskoning inmiddels naar geschikte locaties voor een landschapspark waarin beide projecten kunnen worden gecombineerd. Tegelijkertijd doet het adviesbureau een haalbaarheidsonderzoek naar het belevingscentrum.

Goede plek voor De Barst is een ingewikkelde zoektocht

Het is een ingewikkelde zoektocht, zegt Naaijer. ,,Het ontwerp voor het theater, een heuvel met een scheur erdoor die de aardbevingen symboliseert, moet passen in het landschap en in het bestemmingsplan én er moet ruimte zijn voor infrastructuur om de bezoekersstromen op te vangen die nodig zijn om het te kunnen exploiteren.’’

Daarbij wil ook Van der Laan niet over één nacht ijs gaan. ,,Het mag geen knullig, suf museumpje worden, maar een (inter)actief doecentrum dat ook kinderen aanspreekt. Vergelijkbaar met het Nemo Science Museum in Amsterdam, maar dan op kleinere schaal met 70.000 tot 80.000 bezoekers per jaar.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu