Elf jaar oud en op pad met ’n kapmes: zes vragen over steekincidenten onder jongeren en een mogelijk messenverbod

De gevonden messen. Beeld: Politie Zuid-Buitenveldert

Na steekincidenten onder jongeren hebben gemeenten in Zuid-Holland en Friesland gepleit voor een messenverbod voor minderjarigen. Ook in Drenthe en Groningen speelt dezelfde problematiek. Is een verbod werkbaar? Zes vragen over het mogelijke messenverbod.

1. Wie zijn de jongeren die rondlopen met messen?

In Emmen zijn dinsdagavond twee minderjarige jongens aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij een steekincident. Eind januari werden vijf minderjarigen opgepakt omdat ze een 19-jarige vrouw in Stadskanaal in haar rug zouden hebben gestoken.

De Amsterdamse politie sloeg vorige maand alarm over het aantal jongeren dat wapens bij zich heeft. Een agent plaatste een Facebookbericht over een intimiderende verzameling messen die hij had gevonden bij kinderen van 11 tot 16 jaar oud in Buitenveldert.

Volgens Carlos Lowijs, regiomanager bij jeugdhulpverleningsorganisatie Streetcornerwork in Amsterdam, zijn het uiteenlopende jongeren die messen dragen. “Het is misschien meer zichtbaar in Zuidoost en Nieuw-West door incidenten daar, maar het gebeurt echt overal, in het hele land. Je kunt het niet herleiden tot een specifieke groep jongeren.”

Bureau Halt ziet eveneens over het gehele land een toename van het aantal steekincidenten met illegale wapens onder jongeren. Daarbij springen vooral de extreme gevallen eruit. In Drachten overleed eind december de 16-jarige Roan na een steekincident. Twee weken geleden werd in Spijkenisse een eveneens 16-jarige jongen in zijn buik gestoken door een 13-jarige schoolgenoot.

Dit weekend was het in Spijkenisse weer raak. Het is een van de plaatsen in Nederland waar de burgemeester heeft opgeroepen tot een messenverbod voor minderjarigen.

2. Waarom dragen jongeren messen bij zich?

Volgens hoogleraar jeugdcriminologie Frank Weerman, verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving in Amsterdam, moeten we oppassen met het luiden van de noodklok. “Messen dragen is iets van alle tijden,” zegt hij. “Er zijn geen bendeoorlogen, er zijn geen no-goareas. Je kunt nog met een gerust hart over straat.” Toch ziet Weerman wel degelijk een trend. “Jongens laten zich beïnvloeden door wat ze online zien.”

Zo is daar de opkomst van drillrap, een agressieve vorm van rap die is komen overwaaien uit Amerika en Engeland en waarin met regelmaat wordt gesproken over steken. Die zal zeker invloed hebben, maar verklaart niet voor alle jongeren waarom zij met messen lopen.

“Wij geloven niet zo in het bestrijden van drillrap,” zegt Lowijs van Streetcornerwork. “Jongeren zullen dan wel een andere manier vinden om zich te uiten.”

Weerman en hij zien wel een wapenwedloop onder jongeren. Weerman: “Ze lezen verhalen in de media of horen van vrienden dat andere jongens en meiden met messen lopen. Daardoor denken ze dat ze zich ook moeten bewapenen.”

Lowijs ziet dat sommige jongeren ook naar messen grijpen om anderen te beroven, om spullen te krijgen die ze anders niet kunnen betalen. “De tegenstelling tussen arm en rijk lijkt dan soms naar boven te komen.”

3. Wat voor messen dragen de jongeren?

De messen die nu worden gevonden, lopen uiteen van keukenmessen tot machetes. In Buitenveldert vond de dienstdoende agent in januari messen van wel 60 centimeter lang. Tot de vondst behoorden ook een kapmes en een legermes.

Lowijs vergelijkt het met merkkleding. “Het geeft een bepaalde status,” zegt hij. “Simpel gezegd denk ik dat iemand ooit met een klein mesje aankwam en een ander vervolgens met een zakmes. Uiteindelijk komt er dan eentje met een machete.”

4. Wat voor verbod geldt er nu?

Op dit moment verbiedt de Wet ‘wapens en munitie’ stiletto’s, valmessen, vlindermessen en vouwbare lemmets langer dan 28 centimeter. Maar met brood- en vleesmessen rondlopen is niet verboden, terwijl je daarmee ook verwondingen kunt veroorzaken.

In Amsterdam is mede daarom in buurten in Centrum, Oost en Zuidoost een volledig messenverbod van kracht. Dat gaat dan om gebieden die door de burgemeester als ‘overlastgebied’ zijn aangewezen, sommige al in 2007. Daar is zelfs het meedragen van kleine mesjes, schroevendraaiers en andere kleine steekwapens verboden.

Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam kondigde gisteravond een nieuwe maatregel aan. Rotterdamse ouders van wie het kind voor de tweede keer wordt betrapt met een mes op zak moeten binnenkort een dwangsom van 2500 euro betalen.

5. Hoe haalbaar is een uitgebreider verbod?

De burgemeesters van Nissewaard (hier valt Spijkenisse onder) en Ridderkerk in Zuid-Holland roepen op tot een totaalverbod op het dragen van messen, specifiek voor minderjarigen. Die oproep deed de burgemeester van Smallingerland, waarin Drachten ligt, eerder ook al.

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie) vindt dat geen goede oplossing. Tegen de NOS zei hij dat ‘je ook met een aardappelmesje de straat op kunt lopen en iemand kunt neersteken’.

Een dergelijk verbod roept ook andere vragen op. Waarom zou het alleen voor minderjarigen moeten gelden? Sommige verdachten zijn bijvoorbeeld net achttien wanneer ze worden opgepakt met een mes op zak. “De grens van achttien jaar lijkt in het strafrecht soms vrij willekeurig,” zegt Weerman.

6. Wat zijn andere mogelijke oplossingen?

Hoogleraar Weerman benadrukt het belang van jongerenwerk. “Je moet in verbinding blijven met jongeren. Als de politie en scholen streng gaan fouilleren, kun je misschien meer messen ontdekken en innemen, maar je krijgt er geen betere band met de jongeren van.”

Lowijs van Streetcornerwork vindt het belangrijk om het niet alleen over de jongeren te hebben. “We moeten ook in gesprek met de scholen en de ouders. Waar zijn die, als hun 15-jarigen over straat lopen met een mes?”

Nieuws

Meest gelezen

menu