Racende scooters, suizende windmolens en brullende bladblazers. Volgens geluidswetenschapper Tjeerd Andringa worden we ziek en gestrest van herrie

Scooters, windmolens of bladblazers. Het aantal meldingen van geluidsoverlast steeg in het coronajaar met 50 procent, maar handhaven is moeilijk. Onlangs stapte een inwoner van Onstwedde naar de rechter door de overlast van een buurman met een crossmotor. ,,Je mag in je eigen tuin je eigen hobby bedrijven,’’ zei de advocaat van de gemeente. ,,Tot op zekere hoogte is er daarbij geen verbod op het maken van geluid.’’

Foto:

Foto: Jan Zeeman

Volgens de wereldgezondheidsorganisatie leidt verkeerslawaai enkel in West-Europa al tot het verlies van 1,6 miljoen gezonde levensjaren. Geluidsoverlast onderdrukt het immuunsysteem en leidt op termijn tot kanker en hart- en vaatziekten. Waarom is geluidsoverlast zo ongezond? Geluidswetenschapper Tjeerd Andringa van de Rijksuniversiteit Groningen legt uit waarom een overdaad aan verkeerde geluiden ons een onveilig gevoel geeft en ongezond maakt.

Hoorbare veiligheid

,,Kun je de vraag herhalen?’’, schreeuwt Andringa door de telefoon. ,,Ik fiets langs het Hoendiep. Er is een heleboel herrie om me heen.” Als het kalmeert legt hij uit dat de gezondheidseffecten ontstaan wanneer we onze omgeving als onprettig en onveilig ervaren. Het volume van een F-35 neemt in korte tijd snel toe. ,,Een naderend geluid, net als een kudde olifanten vroeger. Dat activeert een vecht-of-vlucht-mechanisme.’’

Maar het is niet alleen de aanwezigheid van vervelend geluid, ook de afwezigheid van aangenaam geluid levert stress op. ,,In een veilige omgeving maken mensen en dieren geruststellende geluidjes. Een koe graast rustig, een vogeltje zingt, een buurman ruimt zijn huis op. Het zijn geluidjes die in alle vrijheid worden gemaakt.’’

Onze hersenen registreren die geluiden en vertellen ons dat de omgeving veilig is. Hoorbare veiligheid, noemt Andringa dat. Hoor je de geluiden niet, dan word je alert. ,,Mensen met een slecht gehoor zitten niet graag met de rug naar de deur,’’ zegt hij. ,,Zij horen geen kleine geluidjes die hen vertellen dat ze gerust kunnen zijn.’’

Een drukke weg of een buurman met een bladblazer maskeren die geluiden. ,,Door een airco of een luide koelkast, hoor je je kinderen buiten niet spelen.’’

De lijn wordt rustiger. ,,Ik ben nu in een koffiezaakje. Het is druk, maar de geluiden van rinkelende kopjes en pratende gasten geven me geen stress. Pas na sluitingstijd zetten ze hier de stofzuiger aan,’’ zegt Andringa. Stofzuigers, bladblazers en andere ‘zuigende’ herriemakers zijn luid op alle frequenties. Zo drukken ze bijna alle hoorbare veiligheid weg.

,,De schrijver Simon Vestdijk deed vroeger oordoppen in en zijn stofzuiger aan om zich te concentreren. Dan wordt alles weggedrukt en leidt niets je af. Hij moet zich veilig hebben gevoeld in zijn schrijfkamer, anders doe je dat niet.’’

Ergernis maakt gevoeliger

Het venijnige aan geluidsoverlast is dat het erger wordt zodra je er aandacht aan besteed. ,,Ik heb dat van dichtbij meegemaakt,’’ zegt Andringa. ,,Ik was in Engeland op bezoek bij mensen die tegen windmolens protesteerden. Het was ze niet gelukt de windmolens tegen te houden, en op de eerste nacht dat ze er stonden, lagen ze de hele nacht wakker. Ze maakten zich zorgen over hun dochter en overwogen hun huis te koop te zetten. De hele nacht luisterden ze met heftige emoties naar de windmolens.’’

,,Toen ik er was, zeiden ze steeds: daar is het weer! Maar zelf hoorde ik niets, de wind stond de andere kant op.’’ Andringa legt uit dat wanneer je geluiden vervelend of eng vindt, je hersenen ze belangrijker maken. Het Engelse stel was na die nacht gevoeliger voor de windmolens dan andere dorpsbewoners.

Decibels heb je niet zoveel aan

Hoe kunnen de problemen worden verholpen? Een decibelnorm helpt om excessen te voorkomen, maar decibels zijn niet alles. Als onder die norm het aantal geluiden groeit dat de hoorbare veiligheid maskeert, dan wordt de omgeving steeds onaangenamer en luider.

,,Hoe we dat vervolgens verhelpen, weten we nog niet,’’ antwoordt Andringa. ,,Mindfulness en leren accepteren kan een onderdeel van de oplossing zijn. Natuurlijk moeten we ook de bronnen aanpakken, maar als individu kun je daar soms weinig mee. Je moet oppassen dat je niet een Don Quichot wordt en als enige je zit te ergeren. We kunnen beter samen aan een gezonde geluidsomgeving helpen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu