Groninger Jarno Duursma over de toekomst: de digitale butler helpt ons bij alles

2017 is het jaar van de doorbraak van kunstmatige intelligentie. Slimme computers die zichzelf slimmer maken. En de komende decennia ons steeds beter helpen én overbodig maken. Jarno Duursma uit Groningen verdiept zich al langer in kunstmatige intelligentie en schreef er een boek over: De digitale butler.

Jarno Duursma in Silicon Valley.

Jarno Duursma in Silicon Valley.

Eerst even bijpraten. Siri, de virtuele persoonlijke assistent van Apple op de iPhone, kun je vragen om je e-mails voor te lezen, een timer voor je in te stellen als je aan het koken bent of hij vertelt je tot hoe laat de supermarkt op de hoek open is. Google en Amazon, de andere twee grote spelers op dit gebied, bieden gelijksoortige mogelijkheden.

De volgende stappen laten niet lang op zich wachten: e-mails worden automatisch beantwoord, de afspraken die erin staan in je agenda gezet en als je de deur uitgaat start de navigatie automatisch en is het adres ingevoerd op basis van je agenda. Maar ook een camera in je koelkast die aan de hand van de voorraad voorstelt wat te eten (en vervolgens – na goedkeuring – de boodschappen bestelt en afrekent).

Het zal mijn tijd wel duren? De Amerikaanse gigant Amazon alleen al werkt momenteel met duizend mensen aan de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie.

Het beeld dat de Groninger toekomstdenker Jarno Duursma schetst in zijn boek De digitale butler reikt veel verder. Kunstmatige intelligentie, stelt Duursma, is over zo’n veertig jaar beter in alle menselijke taken dan mensen zijn.

Op een aantal terreinen kunnen computers dat nu al. IBM slaagde er in 1977 (!) in om de beste schaker van dat moment, Garry Kasparov, te verslaan. Deze computer, Deepblue II, kon in korte tijd miljoenen mogelijke zetten berekenen en de beste uitkiezen door ze te vergelijken. Eigenlijk een kwestie van rekenen; niets meer, niets minder.

Intuïtie

Kunstmatige intelligentie, dat afgelopen jaar echt is doorgebroken voor ons gewone mensen, gaat verder. Deze computers rekenen niet alleen, maar leren van zichzelf. Een van de talloze voorbeelden die Duursma geeft is een programma dat is gemaakt voor het spel Go. Dit is een eeuwenoud strategisch bordspel. Het geldt als een complex denkspel en daarom zou het niet te kraken zijn door een computer omdat intuïtie net zo belangrijk is als rekenvermogen.

Vorig jaar slaagde een zusterbedrijf van Google erin om twee keer een topspeler te verslaan. Het systeem deed dat door eerst dertig miljoen bewegingen uit oude toernooien te analyseren en vervolgens miljoenen keren tegen zichzelf te spelen. Het systeem leerde dus van zichzelf: kunstmatige intelligentie. Inmiddels leren de topspelers van de computer omdat deze slimme zetten doet die de mens nog niet had bedacht.

Dat is maar een spelletje. Serieuzer werk bestaat ook. Medische wetenschappers in Amerika hebben gebruik gemaakt van een zelfdenkende computer die in korte tijd in staat was om uit 70.000 wetenschappelijke artikelen conclusies te trekken voor de juiste behandeling. ,,Al had ik vijf wetenschappelijke artikelen per dag kunnen lezen dan had ik er nog bijna 38 jaar over gedaan om het onderzoek dat nu is gedaan te kunnen lezen en begrijpen’’, aldus een van de onderzoekers.

Vertrouwen

De volgende stap is dat de virtuele persoonlijke assistent zich steeds meer gaat aanpassen aan de wensen van de gebruiker. Een van de onderzoeken die Duursma aanhaalt stelt: ‘Mensen gaan software die voor hen denkt en handelt, vertrouwen.’ Door middel van tekst, spraak of gebaren met behulp van onze smartphone kunnen we dat aansturen.

Dan kan die digitale butler bijvoorbeeld:

  • Namens jou met het systeem van de bezorgdienst ‘overleggen’ wanneer je thuis bent om het pakketje te ontvangen;
  • je in de auto naar het werk nieuws- en financiële berichten voorlezen (en op de terugweg je favoriete muziek afspelen)
  • je toestemming vragen om voor een vriendin een cadeautje uit te zoeken en het haar te sturen;
  • op afroep vertellen wat je omzet is, wat je kosten zijn en wie de openstaande debiteuren zijn;
  • je feedback geven over je emotionele toestand (op basis van eyetracking, de woorden die je gebruikt of zelfs de kracht waarmee je de toetsen indrukt).

De meeste onderzoekers op het gebied van kunstmatige intelligentie voorspellen dat de slimme computers over veertig jaar beter zijn in alle menselijke taken dan mensen. Concreet worden genoemd: vertalen (in 2024), het besturen van een vrachtwagen (2027), werk in de retail (2031), het schrijven van een bestseller (2049), werken als chirurg (2053).

Duursma roept de vergelijking op met de invasie van buitenaards leven dat de boel op aarde overneemt. En dat beeld dringt inderdaad op.

Wat moeten wij dan nog doen? Met name routinematig denkwerk wordt snel overgenomen door de computer. Massawerkloosheid? Er zullen ook veel nieuwe banen ontstaan en heus niet alleen voor de superintelligenten. Zelfrijdende auto’s hebben misschien operators nodig die op afstand ingrijpen als zich noodsituaties voordoen. Mee-rijders in zelfsturende bezorgauto’s die aanbellen bij klanten en helpen met het sjouwen. Ontstaat er een entertainmentbranche speciaal voor in de auto als je niet meer zelf hoeft op te letten?

 

Appbouwer

Dat klinkt vreemd, maar had je opa je een jaar of twintig geleden geloofd als je hem had verteld dat zijn kleinkind later veel geld zou gaan verdienen als appbouwer?

Volgens een rapport van het World Economic Forum oefent 65 procent van de basisschoolkinderen in de toekomst een baan uit die momenteel niet bestaat. Anderen zeggen dat dit percentage nog hoger ligt.

Een wereld kortom die lastig is voor te stellen. Duursma geeft met zijn boek een hoop handvatten om een beetje houvast te krijgen in het denken hoe dit deel van onze toekomst eruit ziet. Hij heeft zich breed georiënteerd – liep eerder dit jaar onder meer een aantal weken rond in Silicon Valley – en strooit met massa’s voorbeelden. Desondanks blijft het goed leesbaar en begrijpelijk. En ook al gaat een deel aan de gemiddelde lezer voorbij: je kunt jezelf beter informeren dan een zak over je hoofd trekken en stilletjes afwachten wat er gebeurt.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Tech
menu