Groninger kunstkring De Ploeg bestaat honderd jaar: Wat is het en wat doet het?

Koning Willem-Alexander bekijkt een schilderij op de door hem geopende overzichtstentoonstelling in het Groninger Museum. Foto: ANP

De Groninger kunstkring De Ploeg is precies honderd jaar geleden, op 5 juni 1918, opgericht. De Ploeg? Vijf vragen en antwoorden.

Wat is de Groninger Kunstkring De Ploeg?

Begin twintigste eeuw leken veranderingen in de beeldende kunst aan Groningen voorbij te gaan. Het Groninger land was vergeleken met het westen achtergesteld qua kunst. Een groep kunstenaars wilde dat veranderen.

Daarom werd op woensdag 5 juni 1918 door Jan Wiegers en Willem Reinders, Jan Altink, Johan Dijkstra en H. Benes de Groninger kunstenaarsvereniging De Ploeg opgericht.

De naam werd bedacht door Jan Altink. ,,Omdat er in Groningen niet zoveel te doen was op kunstgebied dacht ik aan ontginnen, het omwoelen van de aarde en dus ook aan ploegen. Vandaar de naam De Ploeg”, verklaarde de kunstschilder.

De kunstenaars streefden binnen De Ploeg naar vernieuwing. Ze zochten meer expositieruimtes voor hun werk en ze wilden het Groninger land openstellen voor moderne kunst. Bovendien wilden ze elkaar via de vereniging steunen

Welke kunstenaars moeten we van De Ploeg kennen?

Dat zijn er een heleboel. Het eerste succes wordt kort na de oprichting geboekt, maar daarvoor moet een zieke Jan Wiegers eerst naar Zwitserland.

Jan Wiegers wordt door De Ploeg in 1920 naar Davos gestuurd om te herstellen van een longaandoening. In het kuuroord in Zwitserland ontmoet Wiegers de kunstenaar Ernst Ludwig Kirchner, een van de grondleggers van het Duits expressionisme.

Wiegers raakt beïnvloed door Kirchners expressionistische stijl met felle kleuren. Als Wiegers in 1921 in Groningen terugkeert, slaat zijn enthousiasme over op andere Ploeg-leden, die ook gaan experimenteren. Hieruit ontstaat een eigen stijl, die onder de naam ‘Gronings expressionisme’ bekend is geworden.

Andere Ploeg-kunstenaars die naam maakten:

Kunstschilder en tekenaar Jan Altink werd bekend met zijn vele werken die hij op en van het Groninger land maakte.

Schilder, graficus, glazenier, mozaïekkunstenaar en docent Johan Dijkstra (1896-1978) staat te boek als een van de belangrijkste Groninger kunstenaars van de twintigste eeuw. Vanaf 1930 hield hij zich bezig met monumentale kunsten. Hij maakte een muurschildering in het stadhuis van Groningen.

Van Duitse glasschilders bij de Noord-Nederlandse Electrische Glasslijperij leerde Dijkstra de techniek van het brandschilderen Zijn eerste grote monumentale opdracht van voor de Tweede Wereldoorlog was het vervaardigen van de gedenkramen in het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit.

Hendrik Nicolaas Werkman (1882 – 1945) werd bekend om zijn druksels. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd hij door de Duitse bezetter omgebracht.

Veel meer leden van De Ploeg maakten naam, zoals: Siebe Jan Bouma, Job Hansen, Jan Gerrit Jordens, Hendrik de Vries, George Martens en Jan van der Zee .

Van tijd tot tijd duiken er verhalen op over vervalste Ploeg-werken. Hoe kan dat?

Aan vele originele werken van leden van De Ploeg wordt een hoge waarde toegekend. Dat er dan kapers op de kust liggen die een graantje willen meepikken, ligt voor de hand.

Vervalsers hebben zich ook op De Ploeg gestort. Zo is er de collectie Zwaneveld: 550 schilderijen die zogenaamd door leden van De Ploeg gemaakt zijn, maar 95 procent van die collectie is vals. Recent besteedde het AVRO/Tros-programma Opgelicht aandacht aan deze vervalsingen.

De Groninger Johan Meijering voerde een jarenlange juridische strijd tegen kunstenaar Cor van Loenen uit Beilen, van wie vaststaat dat hij vals werk heeft vervaardigd. Meijering dacht ooit een schuld aan ondernemer Henk Koop af te handelen met Ploeg-schilderijen die niet deugden, bleek bij taxatie.

Wie zijn er tegenwoordig eigenlijk lid van De Ploeg?

De kunstenaarskring heeft in de afgelopen honderd jaar vele ups en downs gekend. De geschiedenis van de vereniging is vastgelegd in tal van boeken.

Kunstenaars uit verschillende disciplines kunnen na ballotage lid worden. Onder de leden bevinden zich schilder Geert Schreuder uit Onstwedde, beeldend kunstenaar Toos Hagenaars uit Winschoten en schilder Wouter Okel uit Groningen.

Wat gebeurt er rondom dat eeuwfeest?

Een heleboel. Het hele jaar staat in het teken van het eeuwfeest van De Ploeg. Koning Willem-Alexander opende op 25 mei een overzichtstentoonstelling in het Groninger Museum.

Op deze website zijn alle tentoonstellingen en evenementen te vinden.

Nieuws

Meest gelezen

menu