Groningse hoogleraren over toespraak premier: 'Staatsman-achtig en persoonlijk, zoals je een premier wil zien'

Rutte: Groepsimmuniteit belangrijk om virus tegen te gaan ANP

In zijn historische coronacrisistoespraak raakte premier Mark Rutte maandagavond volgens kenners de juiste snaar. Staatsmanachtig én persoonlijk. En met een belangrijke oproep aan het volk.

De handen over elkaar, een serieuze blik en een zware boodschap, die het hele land aangaat. De toespraak zoals premier Mark Rutte die maandagavond voordroeg is eigenlijk heel on-Nederlands, zegt Caspar van den Berg, hoogleraar Global and Local Governance aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG).

De ernst en de details (zoals het portret van Thorbecke op de achtergrond) passen volgens hem meer bij Frankrijk, de VS en het Verenigd Koninkrijk, waar ze ,,veel meer een leiderscultuur hebben”.

Het pakte volgens de professor heel goed uit. ,,Rutte zei hiermee: ik heb iets uit te leggen, dan trek ik ook alles uit de kast”. De speech mag volgens Van den Berg historisch worden genoemd omdat het land sinds 1973 niet op een dergelijke manier is toegesproken. Toen maakte premier Joop den Uyl het volk duidelijk dat de oliecrisis nog lang niet voorbij zou zijn en dat gewoontes op de schop zouden moeten.

Acceptatie en inzet van iedereen

,,De parallel is duidelijk. Ook deze coronacrisis grijpt in in ieders leven en ook hier vraagt de premier om acceptatie en inzet van iedereen”, zegt Van den Berg. Het was volgens hem een speech waarin de premier niet alleen een boodschap had te brengen, maar ook iets kwam halen: ,,Begrip en de inzet van een ieder. De kans van slagen hangt af van de inzet van ons allemaal.”

Sterk was volgens Van den Berg ook de uitleg in drie scenario’s. ,,Hij noemde de twee extremen (niks doen of het land totaal op slot) en de middenweg, die genomen moet worden. Dat was retorisch sterk.” Rutte benadrukte volgens Van den Berg heel duidelijk de uitzonderlijkheid van de situatie. ,,En hij bleef ver weg van zijn gebruikelijke joviale toon. Daarmee communiceert hij nog duidelijker dat dit een zwaar verhaal is.”

,,Het was over het algemeen soeverein en staatsmanachtig. En op punten weer persoonlijk, bijvoorbeeld toen hij het over de koffiezaak op de hoek had. Een mix van zakelijk en kalmerend: we laten niemand in de steek. Zoals een land zijn premier wil zien, denk ik.” Dat Rutte er enigszins vermoeid uitzag, is volgens Van den Berg in dit geval niet slecht. ,,Dat draagt alleen maar bij aan het idee dat hier een vent zit die dag en nacht voor ons bezig is.”

Niet echt een emotioneel appèl

Janka Stoker, hoogleraar leiderschap aan de RUG spreekt ook van een inhoudelijk heel sterk optreden. Als ze al iets miste, dan was het wellicht dat er niet echt een emotioneel appèl in zat. ,,Er zat misschien minder gevoel in dan je zou verwachten”, aldus Stoker. ,,Dat hij snapt dat mensen heel erg bang zijn en dat ook benoemt. Het was juist heel rationeel en inhoudelijk.”

Rutte zat er heel sterk en rustig bij, viel Stoker op, en dat sloot goed aan bij de ernstige boodschap. Wat de professor met name aansprak, was Ruttes oproep om te varen op het kompas van wetenschappelijke kennis. ,,Je niet laten leiden door talloze meningen, maar door deskundigen. En het gezamenlijk belang boven dat van het individu. Dat blijft hangen.”

Nieuws

Meest gelezen

menu