Groningse poolonderzoeker Maarten Loonen in paniek: 'Help, de Noordpool verdwijnt'

Maarten Loonen verricht onderzoek op Spitsbergen. Foto: Archief DvhN/Marcel van Kammen

,,De Noordpool zoals we die in 20ste eeuw kenden, zien we niet meer. Die is voorgoed in ons mensenleven verdwenen."

Zo reageert de aan de Rijksuniversiteit van Groningen verbonden poolonderzoeker Maarten Loonen maandagochtend in het NOS Radio 1 Journaal op een grote overzichtsstudie, die alle veranderingen in het Noordpoolgebied van de afgelopen vijftig jaar samenvat.

Netto ijsverlies van 450 kubieke kilometer per jaar

De gebieden rond de Noordpool veranderen wat hun klimaat betreft zo snel, dat ze bezig zijn helemaal anders te worden dan in de 20ste eeuw. De ontwikkeling gaat richting 'een nog ongekende staat', met gevolgen niet alleen binnen, maar ook buiten deze gebieden. Het leidt onder meer tot een netto ijsverlies van meer dan 450 kubieke kilometer per jaar.

In het onderzoek, dat vandaag is gepubliceerd in het tijdschrift Environmental Research Letters, zijn alle beschikbare gegevens over de periode 1971-2017 op een rij gezet. Het gaat hierbij niet alleen over het klimaat en het smelten van land- en zee-ijs, maar ook over hoe planten en dieren op de veranderingen reageren. De opwarming gaat in het noordelijkste gebied van de aarde bijna drie keer sneller dan wereldwijd.

 

,,Het hele systeem is voorbij het tipping point ", zei Loonen vanochtend in een interview met Jurgen van den Berg. ,,Op Spitsbergen zie je de problemen. Het gaat meer regenen. Je krijgt meer wolken en die houden weer de warmte vast. Planten bloeien eerder. Beesten hebben moeite om het bij te houden. Walvissen en ijsberen en mensen hebben er veel last van. Het seizoen is aan beide kanten een halve maand tot een maand langer ijsvrij. IJs is voor de ijsbeer belangrijk en ook voor de inuit om op walrussen en walvissen te jagen."

Problemen voor mens en dier

Volgens Loonen komen mens en dier in de problemen door de veranderingen. ,,De overlevering over honderden jaren geldt niet meer. Een ijsbeerjong loopt twee jaar met zijn moeder om alles te leren op een plek waar ijs is. Dat is er niet meer. Het jong moet er naar op zoek maar het heeft geen satelietopname om te ontdekken waar ijs is. In het fjord waar ik onderzoek doe, is nu open water. Normaal ligt daar ijs en worden er ringelrobben geboren. Nu is er open water. De ringelrobben moeten naar een andere plek. Ze zitten daar met meer dieren bij elkaar en zijn dus makkelijker bejaagbaar."

Loonen noemt de veranderingen in het klimaat extreem. ,,Sinds 2005 wordt het echt warmer. Dit rapport zet het sinds 1971 op een rijtje. Heel erg. Het is heel extreem."

Het kan kouder worden in Nederland

De klimaatopwarming hoeft volgens Loonen niet te betekenen dat het in Nederland warmer wordt. ,,De polaire vortex wervel rond de polen is gewoonlijk erg gescheiden van ons klimaat. Het verschil wordt door de opwarming kleiner en dan wordt het in Chicago afgelopen winter ineens min 30. Dat soort dingen gaan we meer zien. We gaan een onvoorspelbare periode tegemoet. Nederland wordt niet Zuid-Frankrijk. Het kan lokaal zelfs kouder worden als de warme golfstroom verdwijnt."

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu