Heeft alleen Groningen last van zijn studenten? Nee, in Nijmegen heeft de politie zelfs de sleutels van rumoerige studentenhuizen

‘Code rood’ voor Schildersbuurt door overlast van rumoerige studenten’, kopte DvhN recent. Want buren van studenten vluchten naar dorpen buiten de stad. Hoe bijzonder is de overlast van studenten, is het typisch Gronings, of...? Spoiler: Nee!

De Nieuwe Blekerstraat in de Schildersbuurt telt volgens een lijst van de gemeente Groningen minimaal 32 studentenhuizen. De poster 'In deze straat hebben we afgesproken...' is huis-aan-huis verspreid door het WIJ-team, dat in opdracht van de gemeente probeert de overlast te verminderen.

De Nieuwe Blekerstraat in de Schildersbuurt telt volgens een lijst van de gemeente Groningen minimaal 32 studentenhuizen. De poster 'In deze straat hebben we afgesproken...' is huis-aan-huis verspreid door het WIJ-team, dat in opdracht van de gemeente probeert de overlast te verminderen. Foto: DvhN

In de ene universiteitsstad heeft de politie sleutels van studentenhuizen, in andere zijn quota ingesteld, een maximum aantal studentenhuizen per straat. Niet uit luxe, maar om overlast en andere ongewenste situaties te voorkomen. Wie Groningen zegt, kan in één adem ook Leiden, Wageningen en Nijmegen noemen. Het zijn stuk voor stuk studentensteden. En overal in het land zien de steden hun studentenaantallen groeien, zegt woningmarktonderzoeker André Buys van onderzoeks- en adviesbureau RIGO op het gebied van wonen en de leefomgeving.

Geen leven

,,Steden zijn sowieso populairder geworden als woonplaats sinds de jaren negentig en dat is steeds meer in een stroomversnelling gekomen”, weet Buys. ,,Studenten worden uitgemolken door verhuurders, met kamers in oude, gehorige panden. Als je die verkamering van woonhuizen concentreert in bepaalde straten, hebben ‘gewone’ mensen geen leven, die worden verjaagd.’’

Buys ziet een rol in de overlastproblematiek weggelegd voor de universiteiten en hogescholen. ,,Die hebben natuurlijk wel degelijk verantwoordelijkheid als studenten de stad overspoelen. Die moeten afspraken maken met woningverstrekkers. Ze kunnen hun ogen niet sluiten voor de overlast, als het goed is hebben ze er belang bij dat studenten goed wonen en zo min mogelijk overlast veroorzaken.’’

Wageningen telt relatief meer studenten

Een klein rondje studentensteden (Leiden, Wageningen en Nijmegen) leert dat Wageningen de studentenstad is met relatief het grootste aantal studenten. In 2001 telde de universiteit er 4000 studenten, dit jaar zijn dat er 13.000 op een bevolking van bijna 39.000 mensen, de studenten van de hogeschool nog niet eens meegeteld. Dat betekent dat van elke drie Wageningers er één student is. Ter vergelijking, in Groningen tellen de Hanzehogeschool en de RUG samen 65.000 studenten, van wie er pakweg 45.000 in de stad wonen. Groningen heeft 230.000 inwoners. Van de vier of vijf Stadjers is er ‘maar’ één student.

Nijmegen heeft 177.000 inwoners en in de stad wonen 20.000 van de 44.000 studenten, terwijl ook daar het aantal studenten aan hogescholen en Radboud Universiteit sterk is gestegen in 20 jaar tijd. Leiden heeft 122.000 inwoners, onder wie 18.500 studenten. Er studeren er 35.000.

Wageningen, Nijmegen en Leiden

Net als in alle studentensteden wringt het ook in Wageningen, Nijmegen en Leiden geregeld tussen studenten en niet-studenten. De gouden oplossing is nog niet gevonden. Bijzondere maatregelen zitten er wel tussen, zoals in Nijmegen.

Zo treedt in deze stad aan de Waal verhuurder Stichting Studenten Huisvesting & (SSH&) hard op in twee overlastgevende studentenflats in Nijmegen-Oost, een typische buurt waar veel studenten wonen. SSH& controleert daar sinds vorige maand actief en deelt indien nodig boetes uit. De politie heeft zelfs een sleutel gekregen om toegang te krijgen tot de panden én de gangen. Studenten op hun beurt zijn boos en voelen zich aangetast in hun privacy.

Harde muziek, feestjes, afval

Ook in Nijmegen zijn bronnen van ergernis onder meer harde muziek, feestjes tot laat in de nacht, rondslingerend afval en de brandveiligheid die in gevaar komt door overvolle gangen. SSH& stuurde in juni daarom een mail over de maatregelen aan de bewoners van een complex aan de Jacob Canisstraat, die het al tijden te bont maakten. ,,We ontvangen veel overlastmeldingen uit de buurt en de politie is geregeld aanwezig op het complex. De maat is vol, er moet NU wat veranderen.”

Op Vox , het journalistieke platform van de Radboud Universiteit, vertelt manager Vincent Buitenhuis van SSH& dat het complex aan de Jacob Canisstraat de laatste jaren de kroon spant wat betreft overlastmeldingen. ,,Niet alleen vanuit de buurt, ook van medebewoners in het complex. En nu met het mooie weer de ramen ook opengaan, neemt de geluidsoverlast weer toe. Daarbij maakt het voor omwonenden en medebewoners natuurlijk niet uit vanaf welke gang de overlast komt, maar gaat het erom dat er meerdere feestjes per week zijn.”

Te hard juichen

Verschillende bewoners van het studentencomplex erkennen tegen Vox dat er regelmatig meldingen vanuit de buurt komen, zeker toen de kroegen tijdens de lockdown dicht bleven en er vaker thuis werd gefeest. Reageren met naam durven ze niet, uit angst voor represailles van de SSH&. ‘Zwaar overdreven’ vinden ze de maatregelen wel. Een student uitte tegen Vox zijn verbazing over een bericht in de WhatsApp-groep waarin verschillende studenten én omwonenden zitten. ,,Laatst kregen we een berichtje dat we op zaterdagmiddag te veel lawaai aan het maken waren, terwijl we het EK aan het kijken waren. Of toen NEC vorige maand promoveerde: toen kwam er een appje dat we te hard juichten.”

Politie heeft nu sleutel

De politie heeft van verhuurder SSH& sinds kort de sleutels tot de gangen, omdat agenten die op overlastmeldingen afkwamen regelmatig op een dichte deur stuitten en studenten wegvluchtten.

De bewoners van de gewraakte panden maken zich zorgen over hun privacy. Ze vrezen dat politieagenten opduiken in de keuken als ze samen een biertje drinken, ook als er geen overlast is.

Over dat laatste hoeven de studenten zich niet druk te maken. Hoogleraar sanctierecht Henny Sackers van de Radboud Universiteit legt uit dat de ‘Algemene wet op het binnentreden’, die hier van toepassing is, duidelijk is. Hulpverleners mogen alleen in geval van nood - misdrijf of brand - zonder toestemming binnenkomen. Overlast valt daar dus niet onder.

Quotum in Wageningen

In Wageningen besloot de gemeenteraad in 2019 dat studentenhuizen beter gespreid over de stad moesten worden. De gemeente voerde een quotum in: Nog maar één op de twintig huizen (ofwel slechts 5 procent) in een straat in de stad van de Landbouwuniversiteit mag sindsdien worden bewoond door studenten.

Wageningen heeft het quotum ingesteld omdat ze meer grip wilde krijgen op kamerverhuur en de ‘verkamering’. De gemeente wil voorkomen dat huisjesmelkers appartementen en rijtjeswoningen in goedkopere buurten opkopen, zodat jonge gezinnen en starters nauwelijks een kans meer maken op de woningmarkt. Het quotum moet bovendien zorgen voor een betere spreiding van studenten over heel de stad en zo ook de overlast ‘verdelen’, Of dat werkt moet de komende jaren blijken.

Groningen nummer op plek vier beste studentenkamerstad

Eén gevolg is wel al duidelijk. Wageningen duikelde vorig jaar heel hard op lijst van steden met beste studentenkamers van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Stond Wageningen in 2019 nog op de tweede plek, vorig jaar belandde de stad op de een na laatste plek. Maastricht is volgen de LSVb de beste studentenkamerstad, Groningen stond vorig jaar op plek vier. Dertiende en laatste is Tilburg.

In de krant De Gelderlander zegt Gwen Hoogeboom, voorzitter van de Student Alliance Wageningen, dat de diepe val van Wageningen op die lijst alles te maken heeft met het ingevoerde quotum. Volgens haar zijn de regels voor studentenhuisvesting in Wageningen nu zo streng dat er alleen huizen verdwijnen en dat er nauwelijks nieuwe bij komen. ,,Het is heel moeilijk om een vergunning voor een studentenhuis te krijgen.’’

Nergens in Nederland is zo’n laag quotum vastgesteld voor studentenhuizen per straat als in Wageningen. Opmerkelijk, meent Hoogeboom, want in geen enkele studentenstad in Nederland is het percentage studenten zo hoog (bijna een op de drie inwoners van Wageningen is student).

Uit cijfers van de politie van twee jaar terug blijkt dat studenten in ruim een kwart van de gevallen betrokken waren bij klachten over geluidsoverlast in Wageningen. De politie tekent hier wel bij aan dat ze ook strikter registreren als sprake is van overlast door studenten. Dat doet de politie nadat ze het idee hadden dat steeds meer mensen klaagden over feestende of lallende studenten in de nachtelijke uren.

Klachten komen vooral van omwonenden rond de gebouwen van de studentenverenigingen, die tot 5.45 uur hun bar mogen openhouden. De Wageningse politie toog nadat ze doordrongen waren van de klachten naar studentenstad Leiden, om te zien hoe ze daar de geluidsoverlast door studenten proberen terug te dringen.

En hoe doen ze het in Leiden?

Wat doen ze in Leiden dan? En hebben ze daar dé oplossing gevonden? Nou, dat valt nog te bezien. Ook Leiden kent sinds 2020 quota voor studentenhuizen per straat. Zo mag 20 procent van de straten in de binnenstad uit kamerverhuurpanden bestaan, 8 procent voor de schil rondom de binnenstad en 5 procent voor de rest van de stad. Als extra maatregel geldt in Leiden dat er twee niet ‘verkamerde’ panden tussen twee kamerpanden moeten liggen.

Hiermee is Leiden volgens de LSVb ‘één van de strengste steden op dit gebied’. De regels in Leiden zijn niet alleen bedoeld om overlast van studenten tegen te gaan. De quota zijn in eerste instantie een middel om huisjesmelkers minder kansen te bieden en illegale woonsituaties te bestrijden.

Gemeente: nog weinig effect na onze maatregelen

Het Leidse stadsbestuur moet in een evaluatie die recent is verschenen evenwel erkennen dat de regels rond studentenkamers- en huizen in het eerste jaar nog weinig resultaat hebben gehad.

In 2020 is de gemeente vooral bezig geweest met het behandelen van vergunningsaanvragen. ,,Het effect van de regels op de leefbaarheid zal pas de komende jaren zichtbaar worden in de stad”, belooft de gemeente nu aan haar bewoners die klaagden over studentenlawaai.

Want ook in Leiden veranderden in de voorbije jaren steeds meer woningen in studentenhuizen. Niet alleen in de binnenstad, maar ook in de wijken daarbuiten. En dat bracht de typische studentenoverlast met zich mee. In wijken werden de bewoners er moedeloos van, ook omdat de gemeente ondanks veel klachten er zelden wat aan deed, zo valt te lezen in Leidsch Dagblad .

De gemeente kwam met een oplossing, een set van regels trad op 1 januari vorig jaar in werking. Voortaan moesten álle studentenhuizen - net als in Groningen - een (onttrekkings)vergunning hebben. Bovendien werden de quota ingevoerd voor ’verkamerde’ woningen per straat.

Ambtelijke rekenarij haaks op praktijk in de straat

Op de ambtelijke bureautafels leken het duidelijke hanteerbare quoteringen (5, 8 en 20 procent) , totdat PvdA-raadslid Martijn Otten op onderzoek uitging. Volgens Leidsch Dagblad ontdekte Otten dat Leidse ambtenaren slechts het aantal adressen per straat telden en niet het aantal panden. Volgens die gemeentelijke rekenwijze mogen bijvoorbeeld op één straat in de Leidse binnenstad, de Middelstegracht bijvoorbeeld, toch nog 51 van de 63 huizen tot studentenwoningen worden omgebouwd. Dat is heel wat anders dan de 20 procent die als quotum voor de binnenstad geldt.

Ondanks het rake cijferwerk van Otten, heeft het stadsbestuur laten weten de gehanteerde rekenmethode voorlopig niet te wijzigen. Want het stadsbestuur rekent erop dat de leefbaarheid in Leiden op termijn toch gaat verbeteren, doordat er uiteindelijk toch minder studentenhuizen overblijven. Voor die aangekondigde veranderingen moeten de inwoners nog wel wat geduld opbrengen. Eerst neemt de gemeente nog zeker twee jaar de tijd. En net als in Groningen moeten de Leidenaren in studentenoverlast gewoon nog wat geduld opbrengen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu