Dit is het verhaal van de Canadese soldaat op plot III, rij G, graf 9 op de Canadese begraafplaats in Holten: 'Die jongens waren al zo'n eind gekomen en dan gaat het toch nog mis'

De Canadese begraafplaats in Holten telt 1394 witte grafstenen van soldaten die sneuvelden tijdens de gevechten in Nederland en Noord-Duitsland. Een van hen is Albert Bouma, een Canadees van Nederlandse en Duitse komaf, die omkwam tijdens de gevechten in Wagenborgen. Journalist en schrijver Jan Braakman (61) uit Zwolle vertelt Alberts verhaal in het boek Holtense Canadezen.

Jan Braakman schreef het boek 'Holtense Canadezen'.

Jan Braakman schreef het boek 'Holtense Canadezen'. Foto: Bert Kamp

Plot III, rij G, graf 9. Op de witte zerk met het esdoornblad staat A. G. Bouma. Een korrelige zwart-witfoto in een oude krant toont een jongeman, nog net 20 jaar, die wat verschrikt in de camera kijkt. Albert Bouma schreef in zijn laatste brief aan zijn moeder: Well mom, I’ve come along so far without a scratch; maybe my luck will continue till it’s over .

Jan Braakman dompelde zich onder in archieven en verslagen

Het loopt anders. Bouma sneuvelt op 23 april 1945 tijdens de felle gevechten in Wagenborgen die drie dagen duurden en 23 soldaten het leven kostten. Journalist en schrijver Jan Braakman (61) uit Zwolle, die als vrijwilliger op de Canadese begraafplaats werkt, dompelde zich onder in archieven en verslagen van de regimenten die in Nederland vochten. Zo vond hij ook het verhaal van Albert Bouma terug.

Bouma wordt als kind van Duitse ouders uit de regio Beieren in De Bilt geboren. Zijn vader overlijdt rond de geboorte van Albert. Zijn moeder hertrouwt met een Fries en zo krijgt Albert de naam Bouma. Het gezin emigreert naar Canada.

Braakman schrijft: ‘Toen Albert 18 was, monsterde hij aan als ‘porter‘ (kruier) op schepen die voeren tussen Victoria (British Columbia, Canada) en Seattle (Washington State, VS). Het was dan ook niet onlogisch dat Albert zich in november 1941 aanmeldde om bij de marine te dienen, als lid van de Royal Canadian Naval Volunteer Reserve. De dienstdoende recruiting officer deed navraag bij de inlichtingendienst van de Royal Canadian Mounted Police over de betrouwbaarheid van Albert. Zijn vader en moeder waren immers van Duitse afkomst en er konden twijfels zijn over de betrouwbaarheid van Albert.’

Albert Bouma sneuvelde in het land waar hij was geboren, in de strijd tegen het land waar zijn ouders waren geboren

De marine wil hem graag hebben, maar wil de Hollander na twee diefstallen van sterke drank – waarvoor hij gevangenisstraf krijgt – ook graag weer kwijt. Albert belandt bij de infanterie. Braakman: ,,Blijkbaar was dat geen probleem.’’

Hij schrijft: ‘Met het Canadian Scottish Regiment vocht hij mee in de bevrijding van delen van Frankrijk, België en Nederland. Op maandag 23 april 1945 streed Albert met de A-company in Wagenborgen Groningen, waar hij door vijandelijk vuur sneuvelde. Albert George Bouma sneuvelde in het land waar hij was geboren, in de strijd tegen het land waar zijn ouders waren geboren en opgegroeid, en in dienst van het land waar hij het merendeel van zijn leven woonde.’

Het is slechts een van de tientallen verhalen in het boek. De schrijver raakte al op jonge leeftijd door de oorlog gefascineerd. ,,Mijn grootvader van moederskant stierf in concentratiekamp Neuengamme. Hij zat in het verzet en werd verraden door een boer, omdat die een conflict had met mijn opa’s broer over een stuk land. Mijn grootmoeder kwam om tijdens de gevechten tussen de Duitsers en de Canadezen. Het heeft me daarom altijd beziggehouden.’’

Soldaat leerde zijn pasgeboren dochtertje nooit kennen. In Hoogeveen reed hij op een mijn

Elke zin blaast de nietszeggende zwart-witfoto’s een beetje leven in. Zoals die van Jack McKee, een mijnwerker die dolgraag weer naar huis wil om zijn pasgeboren dochtertje en zijn derde kind te leren kennen. Het mag niet zo zijn. Als hij in mei 1944 in Engeland aankomt, hoort hij dat ze is overleden, vijf maanden oud. Maar McKee kan niet terug naar huis. Nog geen maand later landen de geallieerden op de stranden van Normandië. De troepen rukken op naar Nederland, McKee rijdt in een truck. In Hoogeveen gaat het mis. Genietroepen gebruiken mijnen om brokstukken van de vernielde Julianabrug op te ruimen. McKee ziet het gevaar niet. Klaas Zwiggelaar, lid van de Binnenlandse Strijdkrachten, probeert hem nog te waarschuwen, maar de Canadees snapt hem niet en lacht vriendelijk terug. Een explosie volgt en een stuk metaal raakt de soldaat. Hij is op slag dood.

Braakman: ,,Dat is wat me vaak zo treft. Die jongens waren al zo’n eind gekomen en dan gaat het toch nog mis. Zo ontzettend zonde.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu