Ouderen beleven eenzame kerst in het woonzorgcentrum: 'Het voelt als steken in je lichaam'

Na een voorjaar waarin ze hun naasten niet mochten ontvangen, gaan ouderen in zorgcentra een kerst tegemoet met mondjesmaat bezoek. En dat terwijl eenzaamheid hier altijd al op de loer ligt.

John Sipkema woont in woonzorgcentrum De Ebbingepoort. ,,Een kaartje is echt een opkikker."

John Sipkema woont in woonzorgcentrum De Ebbingepoort. ,,Een kaartje is echt een opkikker." Foto Peter Wassing

John Sipkema kreeg twee jaar geleden een kaartje. Zomaar. Van een meisje uit Utrecht. ,,Dat is echt een opkikker. Voor iemand die nooit post krijgt.’’

Sipkema (66) zit op zijn kamer in woonzorgcentrum De Ebbingepoort in Groningen. Negen jaar geleden kreeg hij een TIA, sindsdien woont hij hier. Alleen. ,,Eenzaamheid voelt als steken in je lichaam’’, zegt hij. ,,Vooral die specifieke dagen. Kerst, verjaardagen.’’

Sipkema heeft vier kinderen en negen kleinkinderen. Hij ziet ze zelden en, geeft hij toe, dat zal best met zijn gedrag van vroeger te maken hebben. ,,Ik was de bullebak van de straat.’’

Naast zijn televisie staat een kaartje met een foto van twee vrolijke blonde meiden. Zijn dochter en kleindochter. ,,Het eerste kaartje in acht jaar. Ik had de tranen in mijn ogen staan.’’

Corona maakt het een slag erger

Eenzaamheid komt veel voor bij ouderen. Altijd al. ,,Corona maakt het nog een slag erger’’, zegt psycholoog Rosalie Cloo van Zorggroep Treant. Het baart haar zorgen.

Cloo werkt op Treant-locaties Weidesteyn in Hoogeveen en het Tonckenshuys in Zuidwolde. De volledige lockdown in het voorjaar, met het bezoekverbod, is zwaar geweest. ,,Maar toen was het nog nieuw en spannend, en de angst groot. Er was veel begrip voor de maatregelen.’’

Bezoek is weer mogelijk, maar nog altijd mondjesmaat. De kerstperiode, waarin vaak ook verre familie langskomt, zal ongewoon stil zijn. Zorgpersoneel zet zich in met extra aandacht en activiteiten, maar kan uiteindelijk familie niet vervangen. ,,Dat het zo lang duurt kan leiden tot een extra gevoel van leegte. Voor sommigen lijkt het uitzichtloos. Eenzaamheid kan leiden tot psychische en lichamelijke klachten.’’

Niet de baas over je eigen leven

Mevrouw Wilkens (85) heeft op haar kamer in de Ebbingepoort een kerstboompje op tafel staan. Ze denkt terug aan het voorjaar, toen niemand op bezoek mocht komen en ze nergens naartoe kon.

,,Dat is niet goed voor een mens. Ik was boos en verdrietig. Je bent niet meer de baas over je eigen leven. Het was net een gevangenis.’’ Wat ook naar was: de kapper kwam niet. ,,Ik vind haar heel belangrijk, en het leek nergens meer naar.’’

Wilkens heeft geen kinderen, is niet getrouwd geweest. ,,Daar had ik geen tijd voor. Ik werkte als verpleegkundige.’’

Ze kan goed alleen zijn, ze is het gewend. Maar in deze tijd is het wel erg stil. Verjaardagen worden niet gevierd, ook kerst zal sober zijn - alleen bij zus en zwager.

,,Normaal zitten we met de hele familie bij elkaar.’’

Houvast nodig

Na de vele acties in het voorjaar is het belangrijk dat de buitenwereld blijft omkijken naar eenzame ouderen, zegt Cloo. ,,Even een berichtje: we denken aan jullie.’’

Kaartjes passen goed bij deze generatie, die vaak meer moeite heeft met online contact. ,,Een kaartje is tastbaar, kun je neerzetten in de kamer. Mensen hebben houvast nodig, een beetje grip op wat er gebeurt.’’

Suzanna Boelens (84) staart uit het raam van haar kamertje in de Ebbingepoort. Ze kijkt naar de kauwtjes, die ze altijd koekjes voert. ,,Soms praat ik tegen ze. Ze zullen wel denken: dat mens is gek.’’

Wat vreemd is, ze kan zich eigenlijk niet zo veel meer herinneren van die hele lockdown. ,,Gek hè, ik vergeet soms dingen.’’ Ze lacht: ,,Wel handig, heb je er niet zo’n last van.’’

Dan kijkt ze nog een keer naar buiten en ziet ze het opeens voor zich. Hoe haar kinderen voor het raam stonden en niet de kamer in mochten. ,,Maar volgens mij liepen de hondjes wel gewoon naar binnen. Ik ben zo dol op hondjes hè.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Coronavirus
Aanrader van de redactie
menu