Honderdduizenden mensen met verzwakt afweersysteem niet beschermd door coronavaccin. Alleen derde prik, maar vooral vaccinatie rest van samenleving kan hen helpen

Een belangrijk deel van de naar schatting half miljoen patiënten met een verzwakt afweersysteem wordt inderdaad niet goed beschermd door de coronavaccins. Een derde ‘booster’-prik kan hen mogelijk helpen, maar ze zijn vooral afhankelijk van vaccinatie van hun naasten en de samenleving als geheel.

Foto:

Foto: ANP

Dat blijkt uit de eerste resultaten van een studie van het UMC Groningen, Amsterdam UMC, Erasmus MC en ZonMw naar de werking van coronavaccins bij transplantatiepatiënten en patiënten met leukemie, andere bloedziekten en zeldzame afweerstoornissen. Met name patiënten die immuunonderdrukkende medicijnen slikken, blijken minder afweerstoffen aan te maken na het vaccin. Ze moeten afweeronderdrukkers slikken om afstoting van hun donororgaan te voorkomen of om hun auto-immuunziekte te onderdrukken. Maar ook een deel van de patiënten met een ziekte die hun afweersysteem verzwakt, heeft minder baat bij de prikken.

‘Voor ons is het nog steeds lockdown’

Deze patiënten moeten nog steeds vrezen voor covid-19, terwijl de ziekte deze groep ook vaker ernstig treft. ,,Voor ons is het nog steeds lockdown’’, zei niertransplantatiepatiënt Annelies Hilgersom-van Houten uit Zoetermeer dinsdag tijdens een perspresentatie van de eerste resultaten door ZonMw. Ze vertelde hoe haar zoon nog steeds niet naar school kan en dat ze enorm uitkijkt naar een advies van de gezondheidsraad dat in september verwacht wordt over een derde ‘booster’-prik voor risicogroepen zoals zij.

,,We blijven dus zitten met een behoorlijk grote groep die zichzelf niet kan beschermen en afhankelijk is van de mensen om ze heen’’, stelde longtransplantatie-arts Erik Verschuuren van het UMCG. ,,Ik heb patiënten soms huilend in mijn spreekkamer zitten omdat ze nog steeds zo veel onvrijheid ervaren’’, voegde Mette Hazenberg, hematoloog van het Amsterdam UMC toe.

Na twee doses Moderna maakt tot 87 procent geen afweer aan

ZonMW heeft acht Nederlandse studies naar patiënten met afweerstoornissen gesubsidieerd. Daarvan werden de eerste resultaten van de eerste vier gepresenteerd; patiënten met een nier- of longtransplantatie, hemotologie-patiënten en patiënten met zeldzame immuunsysteem-aandoeningen. Er bleek verschil te zijn tussen de pure antistoffen die de patiënten aanmaakten en de bredere immuunreactie, maar in beide gevallen maakten ze veel minder bescherming aan dan gezonde gevaccineerden.

De patiënten kregen allemaal twee doses van het Moderna-vaccin. Daarna bleek een meerderheid van 63 procent van de patiënten die vanwege een nieuwe nier immuunonderdrukkers slikken geen antistoffen te hebben. Van de patiënten met een donorlong maakte zelfs 87 procent geen antistoffen aan. De hoeveelheid afweeronderdrukkende medicatie blijkt verschil te maken; hoe meer immuunonderdrukkers, hoe slechter het vaccin werkt. Maar er zijn ook verschillen per soort medicijn.

Vaccin werkt toch bij leukemiepatiënten die nu niks krijgen

Bij de patiënten met afweerstoornissen en hematologiepatiënten was de uitslag veel wisselender, omdat het om heel verschillende ziektes gaat. Wat opviel was dat patiënten met vormen van leukemie die chemotherapie krijgen heel goed op de vaccins bleken te reageren. De richtlijn is tot nu toe om die patiënten tijdens de behandeling geen vaccin te geven maar voor het onderzoek is dat toch gedaan.

Ook bleken de vaccins prima te werken bij patiënten aan de nierdialyse, longpatiënten op de transplantatiewachtlijst en een deel van de patiënten met een door ziekte verstoorde afweer.

Voor het vervolg op de studies willen de onderzoekers kijken naar het effect van een derde of zelfs een vierde prik bij deze groep. Het vaccin bleek beter te werken bij mensen met een nieuwe long die corona hadden gehad, en daardoor dus ook al afweer hadden opgebouwd. Uit studies in andere landen blijkt dat daarmee de afweer alsnog verhoogd kan worden. De onderzoekers willen ook kijken of het combineren van verschillende merken vaccins beter werkt, zoals Janssen na twee Moderna-doses.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Coronavirus
menu