Hoogleraar Adriaan Wierenga: 'Overheid moet eerst boetekleed aan. Pas daarna zou invoering mondkapje kunnen volgen in strijd tegen corona'

Het kabinet heeft een uitlegplicht voordat tot invoering van het mondkapje eventueel kan worden overgegaan. Dat stelt de Groninger hoogleraar staatsrecht Adriaan Wierenga van de Rijksuniversiteit Groningen.

'Zorgexperts willen binnen drie dagen nieuwe coronamaatregelen'

'Zorgexperts willen binnen drie dagen nieuwe coronamaatregelen' ANP

Aan het begin van de coronacrisis werd het medisch nut van het mondkapje nog in twijfel getrokken. Als uit voortschrijdend inzicht nu blijkt dat het mondkapje een beter middel is om verspreiding van het virus tegen te gaan, moet eerst goed worden uitgelegd aan de bevolking dat de voordelen groter zijn dan de nadelen. ,,Zonder draagvlak is zo’n verplichte maatregel tot mislukken gedoemd’‘, meent Wierenga.

'Fouten toegeven doet overheid niet graag'

Dat de overheid niet overtuigd was van de medische noodzaak van het mondkapje kan hij billijken. ,,Dat kan gebeuren bij een min of meer onbekend virus.’‘ Maar de consequentie hiervan is wel dat de overheid nu ronduit zal moeten toegeven dat zij fout zat. ,,Fouten toegeven doet een overheid niet graag. Maar omdat de naleving staat of valt met draagvlak onder de bevolking kan het kabinet hier in dit geval niet onderuit. Juist in deze fase van de pandemie komt het meer dan ooit aan eerlijk, open en transparant handelen.’‘

De roep om een mondkapjesplicht groeit de afgelopen dagen. Het aantal vastgestelde coronabesmettingen in Nederland stijgt, en daarmee ook de angst voor een tweede golf. Die stijging kan niet alleen worden verklaard uit het feit dat meer mensen worden getest, stelt het RIVM. Deze week worden verhoudingsgewijs meer mensen positief getest op corona dan vorige week: dat aantal stijgt van 0,6 naar 1 procent.

Wijnberg: ‘Misser van de bovenste plank’

De Groninger psycholoog Jeffrey Wijnberg noemt het een misser van de eerste orde dat de overheid aan het begin van de crisis de medische noodzaak van het mondkapje openlijk in twijfel trok. ,,Belangrijker dan de effectieve werking van het mondkapje is de psychologische werking die ervan uitgaat. ,,Als we op straat iedereen met mondkapjes zien rondlopen, worden we met de neus op het feit gedrukt dat de gevaren nog lang niet voorbij zijn en dat waakzaamheid dus geboden is.” Wijnberg durft de stelling aan dat de regel van anderhalve meter afstand beter was nageleefd als die maatregel meteen in combinatie met het verplicht dragen van een mondkapje was genomen.

Vervelend? Niet erg!

,,Ik ben ervan overtuigd dat dit nooit was gezegd als een psycholoog deel had uitgemaakt van het Outbreak Management Team (OMT).’‘ Wijnberg geeft toe dat het dragen van een mondkapje niet prettig is. Maar dat ziet hij niet als bezwaar. ,,Het ongemakkelijk karakter van het dragen van zo’n mondkapje is functioneel. Het móet ook schuren. Dat past bij deze lastige coronatijd. We moeten beseffen dat het crisis is. Het vervelende mondkapje herinnert ons hier iedere dag aan, zodat we het niet vergeten en op onze hoede blijven.’‘

Of is het schijnveiligheid?

Creëert het verplicht dragen van een mondkapje geen schijnveiligheid, zoals de voorzitter van de Groningse veiligheidsregio, burgemeester Koen Schuiling stelt? Wijnberg: ,,Negentig procent van wat in de samenleving gebeurt, is schijn. Als iemand op straat aardig doet tegen jou, wilt dat niet zeggen dat hij of zij je echt aardig vindt. En als de medewerkster achter de kassa je een goede middag wenst, is dat ook dat lang niet altijd gemeend. Toch is deze vorm van schijnbeleefdheid functioneel. Door zo met elkaar om te gaan, voelen we ons beter.’‘

Voortschrijdend inzicht: sterk punt

RUG-gedragswetenschapper Bertus Jeronimus ziet geen beletselen om het mondkapje in te voeren. ,,Dat de overheid voortschrijdend inzicht vertoont, zie ik juist als een sterk punt. Als het buitenland hiertoe overgaat, is het wellicht raadzaam dat wij in ons land volgen.’’ Jeronimus onderschrijft dat RIVM en kabinet communicatief nog wel wat hebben uit te leggen. ,,Men zal duidelijk moeten maken waarom het mondkapje alsnog nodig is in bijvoorbeeld horecabedrijven. In het openbaar vervoer zien we dat mensen bereid zijn het mondkapje op te doen.’’

Jongeren op boot naar Terschelling

Om jongeren ook zover te krijgen ziet Jeronimus nog wel als een uitdaging. ,,Ik was deze week op de veerboot naar Terschelling. Zodra het bootpersoneel uit het zicht was, trok de jeugd het mondkapje af.’’

 

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Coronavirus
menu