Hoogleraar economie Peter Verhoef van de RUG: 'Niet bij pakken neerzitten, we doen het eigenlijk heel goed'

Foto: Corné Sparidaens Foto: Corn� Sparidaens

We zitten in een unieke economische crisis en Nederland doet het daarin vergeleken met andere landen eigenlijk heel goed, stelt hoogleraar economie Peter Verhoef van de Rijksuniversiteit Groningen. ,,Het is héél vervelend maar de kern van de economie wordt gelukkig niet geraakt. We hoeven niet bij de pakken neer te zitten.’’

Peter Verhoef is decaan van de faculteit economie en bedrijfskunde en met name deskundig op het gebied van consumentengedrag.

,,Door de angst voor het virus is het consumentenvertrouwen lager. Mensen willen niet te veel op pad zijn’’, zegt hij. ,,Dat is één aspect in deze crisis. Mensen lopen ook vooruit op het eventueel verliezen van hun baan en doen het daarom voorzichtig aan. Ze sparen meer. En een derde oorzaak is dat een deel van de bestedingen niet kúnnen. De horeca, vakanties, evenementen, er is veel niet mogelijk.’’

Standaard verklaring werkt niet

Die drie oorzaken samen geven een ‘unieke’ situatie. ,,Dat hebben we in de recente tijd nog nooit meegemaakt. Dat maakt ook dat een standaard verklaring niet werkt. Er gebeuren heel rare dingen in de economie. De evenementenbranche ligt stil, de horeca krijgt klappen, het toerisme heeft het zwaar. Maar tegelijk heeft Drenthe nog nooit zo veel toeristen gehad. Bepaalde sectoren gaan juist heel goed. Webshops, de hele digitale wereld, doe-het-zelf zaken. Webcams zijn niet aan te slepen, maar ook bureaustoelen voor thuis. De woningmarkt blijft het goed doen.’’

De detailhandel heeft het zwaar. ,,Maar speciaalzaken doen het juist goed. Mensen hebben wel geld om te besteden en willen kwaliteit. Ze kopen misschien minder dure pakken want ze hoeven niet naar hun werk, maar willen wel een nieuwe trui voor thuis.’’

We zijn geen eiland

Dat het consumentenvertrouwen maar langzaam weer groeit, vindt hij normaal. ,,Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Zoiets kost nu eenmaal tijd. Ik ben het niet eens met collega-economen die stellen dat het consumentenvertrouwen zo laag blijft doordat er te weinig vertrouwen is in het overheidsbeleid.’’

Want dat beleid is juist heel goed, vindt Verhoef. ,,Veel steun aan bedrijven, zorgen dat de meeste mensen hun baan houden en niet alles dichtgooien. Daardoor is er in Nederland maar een daling van de BBP van 5 procent. Dat is veel beter dan in veel andere Europese landen.’’

Een veel strengere lockdown in de hoop dat het virus weggaat, en dan de economie weer open kan, dat noemt hij niet realistisch. ,,We hebben een heel open economie en open samenleving. We zijn geen eiland. Er is eigenlijk geen land in de westerse wereld dat het virus echt weg weet te houden.’’

Middenweg tussen economie en gezondheid

De andere optie: de economie helemaal openen en het virus vrij rond laten gaan, vindt hij ook niet verantwoord. ,,Het huidige beleid van een middenweg zoeken tussen economie en gezondheid is gewoon heel verstandig. Flexibiliteit, weerbaarheid, snel aanpassen en kansen pakken, daar draait het om.’’

Hoopgevend vindt hij dat de kapitaalintensieve productiebedrijven meestal behoorlijk doordraaien. ,,De grote industrie, bedrijven met dure machines waarvoor hoge investeringen nodig zijn, agri-bedrijven zoals in het Noorden, maar ook digitale bedrijven en zelfs een deel van de horeca en detailhandel. De evenementenbranche, nachtclubs en kermissen liggen plat. Dat is heel vervelend, maar het is gelukkig niet de kern van de economie.’’

Blijvende schade, zelf met vaccin

Het Centraal Planbureau (CPB) deelt het optimisme van Verhoef niet. In twee studies naar langdurige effecten van de coronacrisis concludeert het CPB dat de Nederlandse economie blijvende schade oploopt, zelfs als er in 2021 een vaccin is. De werkloosheid zal pas na vijf jaar terug zijn op een normaal niveau. Mensen die hun baan verliezen, kunnen er langdurig in inkomen op achteruitgaan.

Het CPB geeft hiermee alvast een ontnuchterende waarschuwing aan politici en economen die hoopten op een ‘V-vormig’ herstel, waarbij verloren economische groei in latere jaren wordt ingehaald. Volgens het CPB is dat scenario niet waarschijnlijk, vooral omdat door de crisis innovatie stil komt te liggen en investeringen stokken. De schade die de economie daardoor oploopt, zal nooit helemaal worden ingelopen en dus deels blijvend zijn.

Geen blijven hogere werkloosheid

Ook de groei van de werkloosheid brengt de economie schade toe, maar die wordt later wél ingehaald. Ofwel: er is geen sprake van blijvend hogere werkloosheid. ,,We gaan ervan uit dat het werkloosheidspercentage na vijf jaar wel weer op het structurele niveau van voor de crisis ligt”, zegt CPB-onderzoeker Yvonne Adema.

Belangrijkste reden daarvoor is dat de coronacrisis niet wordt veroorzaakt doordat er onderliggend iets mis is met de economie, zoals dat bij de bankencrisis wél het geval was. Het economisch herstel liet toen langer op zich wachten en ook duurde het langer voordat de werkloosheid piekte.

Nieuws

Meest gelezen

menu