In de bres voor zorgcomplex Nij Nittersum in Stedum. 'Je moet het wel voor erfgoed opnemen. Een pand schreeuwt niet zelf 'Behoud mij! Ik ben bijzonder!'

Overvallen door het nieuws dat het voormalige zorgcomplex Nij Nittersum gesloopt wordt, komen inwoners van Stedum in actie. Ze willen de zestien huizen redden.

In dit huis woonde vroeger een echtpaar op de eerste verdieping. Zij zorgden en kookten voor de bewoners van de omliggende huizen. Op de begane grond zat voorheen een eetzaal waar de mensen samenkwamen.

In dit huis woonde vroeger een echtpaar op de eerste verdieping. Zij zorgden en kookten voor de bewoners van de omliggende huizen. Op de begane grond zat voorheen een eetzaal waar de mensen samenkwamen. Foto: DVHN

Langs de kerk in Stedum loopt het Klokkenpad waar stokrozen volop bloeien. Even verderop, nog voorbij de achter bomen verstopte pastorie, ligt Nij Nittersum; gebouwd in 1955.

Het voormalige Groene Kruisgebouw staat links. Beneden werden vroeger baby’s gewogen en geprikt en boven woonde de wijkzuster. Daaraan vast staat een rij met kleine eenpersoonshuizen waar voorheen alleenstaande bejaarden woonden. In de hoek staat het zustershuis. Op de eerste verdieping vertoefde een echtpaar. Zij kookten voor de andere bewoners en serveerden de maaltijden op de begane grond in de eetzaal. In de twee andere rijen huizen woonden oudere echtparen.

,,Het was een uniek concept in die tijd’’, zegt een dorpsbewoner die liever niet met zijn naam in de krant wil. ,,Alle oud Stedumers (mensen die in het dorp geboren en getogen zijn, red.) kennen wel iemand die hier heeft gewoond. Het doet een beetje denken aan de hofjes in Groningen zoals het Pepergasthuis. Maar dan niet vanuit de kerk opgericht, maar vanuit de gemeente.’’

Gewone huurwoningen die in slechte staat verkeren

Inmiddels prikt en weegt de zuster er geen baby’s meer en zijn de bejaarden en het zorgende echtpaar verdwenen. Het U-vormige complex is van wooncorporatie Wierden en Borgen. Eind jaren zeventig werden het gewone huurwoningen.

De gele kozijnen, de blauwe deuren, de ouderwetse deurbellen en huisnummers: het ziet er charmant uit, maar de huizen verkeren niet in opperbeste staat. Vier huizen zijn nog bewoond, de rest van de zestien woningen staat leeg. Eind dit jaar of begin volgend jaar start de sloop in het kader van de versterkingsopgave, om plaats te maken voor nieuwe huurwoningen.

,,We werden door het nieuws verrast’’, zegt Janna Bathoorn uit Stedum. ,,Terwijl we allemaal heel betrokken zijn bij het dorp.’’ Zij en nog een paar andere inwoners ondernamen meteen actie. ,,We hebben een gesprek gehad met wethouders Pier Prins en Annalies Usmany-Dallinga, maar zij zeggen dat we te laat zijn. Maar dat is niet zo, het staat er nog. ‘’

De plannen voor de sloop zijn vergevorderd, maar de sloopvergunning is nog formeel niet aangevraagd. Dat wil de nieuw opgerichte Werkgroep NN (Nij Nittersum, maar ook ‘én én: behouden en bouwen’) graag zo houden.

,,Als het weg is, is het weg’’, zegt Bathoorn. ,,Terwijl dit zo’n belangrijke plek is geweest voor het dorp en het een ongeschonden voorbeeld is van wederopbouwarchitectuur en de prille verzorgingsstaat.’’ De werkgroep denkt dat veel Stedumers zich niet bewust zijn van de sloop en dat anderen de veranderingen over zich heen laten komen omdat ze al genoeg hebben aan hun eigen versterkingssores.

Daarbij wil het dorp niet nog meer betaalbare kleine woningen verliezen. Dat is een paar jaar geleden ook gebeurd: een aantal huizen werden gesloopt, daarvoor werden minder woningen teruggebouwd en die vallen ook nog in een duurder segment.

Het is ook helemaal niet van deze tijd om iets goeds te slopen, vult werkgroeplid Dirk van Impe aan. ,,Het pand kan heel goed verduurzaamd en creatief bij de tijd gebracht worden. Voeg bijvoorbeeld de kleinste huizen samen. Iedereen heeft de mond vol van circulariteit en koppelkansen. Nou, hier ligt een prachtige koppelkans!”

Nieuwe bewoners en dan nadenken over een andere invulling

De werkgroep wil dat het complex snel weer bewoond wordt, bijvoorbeeld via leegstandbeheerder Carex, zodat de huizen niet verder achteruitgaan en er tijd is om mogelijkheden te bespreken. Daarnaast gaat de Hanzehogeschool op verzoek van Dorpsbelangen Stedum onderzoek doen naar de woonwensen in het dorp. ,,Die resultaten moet je op z’n minst afwachten’’, zegt Bathoorn.

De acht leden van de werkgroep, een mix van geboren en getogen Stedumers en ‘import’, willen met het hele dorp over de nieuwe invulling nadenken. Zo zien ze kansen voor het opknappen van de huizen om er weer ouderen of starters te laten wonen en het complex via wandelpaden meer te betrekken bij het rondje om de kerk, de pastorie en het oude borgterrein Nittersum. ,,We hebben het niet over herbestemmen, maar over bestemmen. Met de woningen doen waar ze ooit voor bedoeld waren en Nij Nittersum de status te geven die het verdient.’’

Ze denken dat de verbeterde huizen perfect kunnen zijn voor starters en ouderen. ,,Ouderen die hun grote eengezinswoning met tuin niet meer kunnen onderhouden, kunnen hierheen verhuizen in plaats van naar een appartement in dorpen als Loppersum’’, zegt Van Impe. ,,Zij willen vaak Stedum helemaal niet verlaten.’’

Steun van erfgoedvereniging Heemschut

Efgoedvereniging Heemschut hoopt dat Nij Nittersum blijft bestaan. ,,Als erfgoedvereniging vinden wij het een mooi complex dat het verdient om te blijven; ook vanwege het groen. Een goede herbestemming is dan wel noodzakelijk’’, zegt Gijsbert Boekschoten.

Bathoorn wil zoveel mogelijk reuring creëren. ,,Je moet het wel voor erfgoed opnemen. Een pand schreeuwt niet zelf: behoud mij! Ik ben bijzonder! Zeker niet gebouwen als deze, met een vrij eenvoudige uitstraling.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu