Lege schappen in de supermarkt door angst voor coronavirus. Dit is waarom we toegeven aan hamsterwoede

Klanten hamsteren bij de supermarkt. Foto: ANP

Lege schappen, volle winkelkarren: Nederland begint te hamsteren. Wat bezielt mensen om over te gaan op dit gedrag? Arie Dijkstra, hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, legt het uit.

Nadat het kabinet indringende maatregelen aankondigde om het coronavirus in te dammen, zijn Nederlanders op grote schaal aan het hamsteren geslagen. Het doet hoogleraar Dijkstra denken aan preppen, één van zijn onderzoeksvelden. Er is alleen een groot verschil: „Bij preppen wordt er ook al ingeslagen zonder dat er een vuiltje aan de lucht is, dat is nu wel anders. Er is duidelijk iets aan de hand.”

Rampenfilms en social media

Dijkstra stelt dat mensen gaan hamsteren wanneer ze verwachten dat het in de toekomst nodig is. Belangrijk bij de totstandkoming van dit toekomstbeeld is de de waarde die wij hechten aan gezondheid. „Dat zit heel diep in mensen, iedereen is bezig met gezondheid. Het is heel normaal en goed om die neiging te hebben. Het is een ultieme, oude drijfveer van overleven.”

Volgens Dijkstra is er alleen een aantal mensen die de gezondheid in bepaalde situaties sneller bedreigd zien worden, dan anderen. „Er zijn mensen die de bedreiging als reëel schatten, omdat je het beeld van wat er mogelijk kan gebeuren goed kan voorstellen.”

Het maken van zo’n voorstelling wordt volgens Dijkstra beïnvloed door allerlei zaken, waaronder rampenfilms, media en social media.

„Rampenfilms zijn nog een film, maar als je op social media berichten van mensen ziet, wordt het al veel reëler. Of als je in het nieuws ziet dat er ergens een tekort aan wc-papier is. Mensen kunnen het zich dan zo goed voorstellen dat het bij hen zelf plaats zal vinden, waardoor ze een voelbare bedreiging ervaren.”

Aanstekelijk

Een ander belangrijke oorzaak voor het hamsteren is dat dit gevoel van bedreiging gedeeld wordt onder mensen. „Mensen leven heel erg op kennis van wat anderen zeggen en die kennis kan ook heel erg loskomen van de realiteit. Ook al is er economisch niet zo heel veel aan de hand, dan nog kan er een angstige realiteit ontstaan als mensen het idee gaan delen dat er iets engs gaat komen.”

Dijkstra kaart aan dat social media een rol in deze beeldvorming spelen. „Jouw sociale realiteit wordt bepaald door met wie jij verbonden bent. Het kan dus best zo zijn dat jij op Facebook vier mensen ziet die aan het hamsteren zijn, terwijl het in de tijdlijn van een ander Facebook groep heel anders is. Je krijgt hierdoor plaatselijke bubbels van realiteiten.”

Ook speelt het mee dat hamsteren relatief eenvoudig is. „Als hamsteren veel gedoe was, dan zouden mensen het uitstellen. Nu ben je toch in de winkel en kun je in plaats van één pak soep, ook tien kopen, als je het geld ervoor hebt.”

Toekomst

Hoe de hamstertrend zich precies gaat ontwikkelen, is volgens Dijkstra niet te zeggen. „De druk en bedreiging zijn nog niet zo groot, dat iedereen het gaat doen. Wat je de komende weken zult zien, is dat er een gedeelte realiteit is van mensen die het heel veel doen, mensen die het niet doen en alles wat daartussen zit.”

Nieuws

Meest gelezen

menu