Theatermaker Afra Rijkhoff uit Groningen brengt eerbetoon aan haar beide moeders. 'Lesbisch ouderschap is net zo normaal als een vader en moeder'

Er is nog veel onbesproken en onbekend over lesbisch ouderschap, ziet Afra Rijkhoff (26). De Groningse theatermaker maakt een documentaire voor en deels over haar twee moeders om dat te veranderen: ,,Lesbisch ouderschap is net zo normaal als een vader en moeder.’’ Reacties van lesbiennes die hun verhaal willen doen, stromen binnen.

Afra Rijkhoff uit Groningen maakt een documentaire over haar moeders.

Afra Rijkhoff uit Groningen maakt een documentaire over haar moeders. Foto: Marjorie Noë

‘Ben je zelf ook lesbisch?’ ‘Gelukkig ben je een meisje en geen jongen geworden.’ ‘Je hebt toch ook een vader?’ Het zijn zomaar wat vragen en opmerkingen die Rijkhoff van kinds af aan te horen kreeg.

Lesbisch ouderschap komt voor in minder dan 0,2 procent van alle geboorten, berekende het Centraal Bureau voor de Statistiek in 2020. Rijkhoff wil hun verhalen vertellen. Want als het erover gaat is het doorgaans negatief, ervaart ze. Bijvoorbeeld als er iets fout gaat, of als een man honderden kinderen maakt via een IVF-behandeling. Haar moeder kreeg Rijkhoff ook via een IVF-behandeling.

Rijkhoff kent haar ‘vader’ niet. Ze lacht om het woord. ,,Voor mij is een vader iemand die je opvoedt en voor je zorgt. Mijn ‘vader’ is een man die mijn ouders gewoon heeft geholpen.’’ Ze weet weinig over hem, toont een met de hand beschreven A4’tje. Daarop staan de kenmerken van de zaaddonor. 1,90 meter lang, donker haar, blauwe ogen. Daar blijft het bij, en dat vindt ze helemaal prima. ,,Ik weet waar ik vandaan kom.’’

Kinderwens lesbiennes

Haar ouders, de twee vrouwen die vanuit fotolijstjes lachend de wereld inkijken tijdens hun trouwen, met baby Afra op de arm of in de zon op een bootje. ,,Ik heb een hele normale opvoeding gehad. Ze hebben goed voor mij gezorgd en ook voor anderen.’’ Er was altijd een plekje aan tafel voor vriendinnen - en hun problemen.

Ze wilde een eerbetoon aan haar moeders maken. Zo kwam ze erachter dat ze veel nog niet wist. ,,Ik merkte het ook bij anderen; mijn neefjes van ongeveer mijn leeftijd wisten ook niet hoe het bij mij is gegaan.’’

Wat voor Rijkhoff altijd vanzelfsprekend was, was voor beide moeders volstrekt onbekend terrein aan het begin van de kinderwens. Een van hen was voor het eerst verliefd op een vrouw. Om samen een kind te krijgen, vonden ze erg spannend.

,,Ze hebben er heel erg lang over nagedacht. Over of ze de verantwoordelijkheid wel aankonden en hoe het dan moest.’’ Internet was er niet en bij ziekenhuizen en huisartsen werd weinig informatie gegeven. Het was lastig en emotioneel uitputtend, zo’n 30 jaar geleden.

Veel reacties na oproep

Voordat haar ouders haar mochten krijgen, moesten ze eerst allerlei gespreken met psychiaters en sociaal-werkers voeren. ,,Dat is toch vreemd? Iedereen kan een kind krijgen, maar zij moesten eerst door een keuring.’’

Inmiddels is er van alles veranderd. Rijkhoff wil graag weten wat, waar nog verbetering is en hoe lesbiennes met een kinderwens het (gewenste) ouderschap (toen en nu) ervaren. Een oproep op sociale media zorgde al voor een golf aan reacties, maar Rijkhoff hoopt dat nog meer meer mensen hun verhaal en ervaringen aan haar willen vertellen.

Anoniem sperma doneren mag bijvoorbeeld niet meer. ,,Daardoor ontstaan lange wachtlijsten.’’ Daarnaast kost het duizenden euro’s en is er een kans dat het niet lukt. ,,Ik heb ook iemand gesproken bij wie het gewoon niet lukte. Ook met die mensen probeer ik in contact te komen. Ik zit nu nog middenin de research, als ik klaar ben, wil ik het op het grote doek.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu