Memoires van de opa van Sicco Mansholt, 'een geweldige vent' opnieuw gepubliceerd; vooruitstrevendheid zat in de familie

Profiel publiceert memoires van Derk Roelfs Mansholt, de grootvader van Sicco Mansholt. Die had zijn vooruitstrevende ideeën overduidelijk niet van een vreemde en noemde zijn opa ‘een geweldige vent’.

Portretten van de jonge Derk Roelfs Mansholt en Aaltje Dijkhuis. Geschilderd door Hubertus Vos, vermoedelijk omstreeks 1882.

Portretten van de jonge Derk Roelfs Mansholt en Aaltje Dijkhuis. Geschilderd door Hubertus Vos, vermoedelijk omstreeks 1882. Illustratie: uitgeverij profiel

Bij uitgeverij Profiel in Bedum verschijnt volgende maand ‘Jonge jaren tussen graan en slik’. De memoires van Derk Roelfs Mansholt (DRM), de grootvader van Sicco Mansholt.

Die beschreef zijn opa als een sociaal bewogen mens en vernieuwend landbouwer. De kleinzoon had zijn revolutionaire ideeën niet van een vreemde.

Terugblik op een halve eeuw Rheiderland

Aan het begin van de twintigste eeuw schreef DRM zijn memoires. Een terugblik op een halve eeuw ontwikkelingen in landbouw en veeteelt in het Rheiderland.

Dat gebeurde ter gelegenheid van zijn 40-jarige huwelijksjubileum. Het was bedoeld voor de familie maar werd ook publiek uitgegeven. Een herdruk verscheen in 1990.

Goud op snee

Probleem was dat de oorspronkelijke uitgave, (‘een mooi klein boekje, goud op snee’, aldus achterkleindochter Bineke Mansholt uit Middelstum), maar ook de herdruk uit 1990, gedrukt waren in een gotisch lettertype.

,,Daarmee was het voor het grote publiek zo goed als onleesbaar en dat is jammer. DRM was een bijzondere man met een vlotte pen, die gedetailleerd en levendig schreef’’, aldus Bineke Mansholt.

Een vlot en leesbaar verhaal

Het omzetten van het verhaal in het gangbare lettertype bleek een kolfje naar de hand van oud-leraar Duits, Jelte Toxopeus. ,,Mijn zus Eliza, geholpen door een achternicht en -neef, hebben er een vlot leesbaar verhaal van gemaakt.’’

‘Jonge jaren tussen graan en slik’ verhaalt van de jeugdherinneringen van DRM rond 1850 in Oost-Friesland. ,,De familie Mansholt bewerkte halverwege de negentiende eeuw een pachtboerderij in Ditzumer-Hammrich, het laagste punt in Duitsland’’, vertelt Mansholt.

Het leven in de breedte

,,DRM schrijft over de overstromingen van De Dollard, het onderwijs aan arbeiders- en boerenkinderen, de huishouding, van het werk op het land tot aan de kleding die werd gedragen. Hij beschrijft het leven in de breedte.’’

Wat haar verbaast is de hoeveelheid kennis die een zo geïsoleerd levend iemand als DRM wist te vergaren. ,,Hij was actief in boerenorganisaties en werd als sociaaldemocraat politiek actief.’’

Bevriend met Multatuli

Mansholt: ,,Hij stimuleerde Domela Nieuwenhuis en was bevriend met Eduard Douwes Dekker, die onder de naam Multatuli de Max Havelaar schreef. Tot tweemaal toe was DRM kandidaat voor het lidmaatschap van de Tweede Kamer, maar verloor van een liberaal.’’

De familie Mansholt verkaste naar Eexta (Oldambt). DRM trouwde met Aaltje Dijkhuis, was boer in Meeden en werd daar kort na zijn naturalisatie in 1873 lid van de gemeenteraad.

Een geweldige vent

In 1882 vestigde het echtpaar Mansholt zich op Torum in de Westpolder, toen gemeente Ulrum. Met zijn broer Jochem, die op de naastgelegen boerderij Fletum boerde en grondlegger was van het veredelingsbedrijf ‘Mansholt’, stortte DRM zich op gewasveredeling.

De kleinzoon van DRM, Sicco Mansholt (1908-1995), boer en verzetsman, Nederlands landbouwminister en eurocommissaris, was duidelijk geïnspireerd door de politieke ideeën en de kennis van landbouw van zijn opa. Die hij omschreef als ‘een geweldige vent’.

Familieboerderij van Mansholt

Derk Roelfs Mansholt overleed op 1 augustus 1921 in Stad. Exact 100 jaar later wordt op boerderij Torum in besloten kring ‘Jonge jaren tussen graan en slik’ gepresenteerd. Torum is de familieboerderij van Mansholt, waar DRM totdat hij ging rentenieren in 1906 tot het laatst toe boer is geweest.

Jonge jaren tussen graan en slik, vertaling en bewerking van Vor einem halben Jahrhundert, door Derk Roelofs Mansholt. 160 pag., vanaf 2 augustus verkrijgbaar bij de boekhandels en via www.profiel.nl . Prijs: 20 euro.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu