Museum Klooster Ter Apel krijgt Russische metalen iconen cadeau. Het oudste icoon stamt uit 1600

Moeder Gods van Kazan uit de 18e eeuw. Foto: M. Leenman

Museum Klooster Ter Apel heeft van de familie Hoed-Raad uit Ees een bijzonder kerstcadeau gekregen: een verzameling iconen uit de 17e tot 20e eeuw. De collectie bestaat uit 3 houten en 19 metalen Russische iconen.

Het oudste icoon stamt uit circa 1600 en heeft de afbeelding van ‘Boris en Gleb’. ‘De broers Boris en Gleb zijn de eerste Russische heiligen. Ze werden geboren aan het eind van de tiende eeuw als zonen van Vladimir de Grote, de eerste christelijke vorst van Rusland’, legt Margriet van Klinken, directeur van Museum Klooster Ter Apel, uit.

Ikonen

Een icoon is een afbeelding van Christus, de Moeder Gods, heiligen of hoogfeesten. ‘Iconen behoren tot de oosters-orthodoxe, de oriëntaals-orthodoxe en oosters-katholieke kerken en zijn onlosmakelijk verbonden met het kerkelijke en spirituele leven van deze kerken en hun gelovigen. Iconen zijn vooral ontstaan in landen zoals Griekenland, Rusland, Oost-Europa, Egypte en Ethiopië’, vertelt van Klinken.

Iconen worden volgens Van Klinken meestal geschilderd op een houten paneel. ‘Bij het schilderen dient rekening gehouden te worden met bepaalde regels. Deze hebben de bedoeling voor zuiverheid en uniformiteit te zorgen en niet af te wijken van de leerstellingen van de kerk. Het schilderen van iconen is binnen de oosters-orthodoxe kerk een werk waarvoor Gods zegen gevraagd wordt; het gaat in de regel gepaard met gebed en vasten. Een icoon wordt meestal niet gesigneerd, omdat men ervan uitgaat dat het Gods hand is die het schilderen begeleidde; de Grieken signeren overigens hun iconen wel.’

Russische Ikonen

De Russische icoon heeft zijn oorsprong in de Byzantijnse traditie, maar al vroeg is de iconenschilderkunst in Rusland zich op haar eigen manier gaan ontwikkelen en maakte ze zich los van de Byzantijns-Griekse stijl. ‘Er ontstonden verscheidene scholen in Rusland met hun eigen stijlkenmerken. De Russische iconenkunst heeft echter ook een bijzonder rijke traditie van gegoten metalen iconen. Vanwege hun bescheiden afmetingen en het robuuste materiaal waren deze iconen uitermate geschikt voor persoonlijke devotie onderweg, op het werk of tijdens veldtochten.’

De reisicoon is nauw verweven met het dagelijkse leven van de orthodoxe gelovige. Het is volgens Van Klinken een gebruiksvoorwerp dat niet alleen in de liturgie van de kerk dienst doet, maar een veel diepere betekenis heeft. ‘De gelovige gebruikte en kuste de iconen uit devotie en geloofsovertuiging. De icoon was voor de gelovige een visuele ondersteuning bij de beleving van het onzichtbare geloof.’

Collectie

Museum Klooster Ter Apel is volgens Van Klinken erg blij met deze schenking. ‘De Ikonen zijn een perfecte aanvulling op de verzameling houten Russische Iconen die Museum Klooster Ter Apel in 2018 geschonken kreeg van mevrouw Wilbers. De verzameling wordt momenteel geregistreerd en gefotografeerd en zal binnenkort tentoongesteld worden voor publiek.’

Nieuws

Meest gelezen

menu