Naar het Grootste Museum van Nederland? Bezoek Groningen

Plafondschilderingen in Middelstum. Foto Stichting Oude Groninger Kerken

Op bezoek in het Grootste Museum van Nederland? Dat kan vanaf 6 juli in Groningen. Niet in de stad, maar in Krewerd, Middelstum, Pieterburen en Midwolde.

De historische kerken daar staan op een lijst van 13 godshuizen uit heel het land, die vanaf juli tezamen het Grootste Museum van Nederland vormen. Op 6 juli wordt het museum officieel gelanceerd.

Wat is het Grootste Museum van Nederland?

Begin vorig jaar kreeg Museum Catharijneconvent in Utrecht een subsidie van bijna 1 miljoen euro van de BankGiroLoterij voor het Grootste Museum van Nederland. ,,Het project is nog volop in ontwikkeling”, vertelt projectleider Boukje Schaap. ,,We zijn nu bezig om de publieksbegeleiding te maken. Daarbij moet je denken aan audiotoers. In de Groningse kerken kiezen we voor kijkkaarten met uitleg over wat de kerk zo bijzonder maakt en wat er te zien is.”

Wat is het doel?

De mooiste kerken van Nederland en de kunst die ze herbergen onder de aandacht te brengen bij een groot publiek. ,,Op vakantie in het buitenland is het vanzelfsprekend om oude kerken te bezoeken”, zegt Schaap. ,,Wij hebben het idee dat het in Nederland minder gebeurt. Kerken zijn ook vaak dicht. Wij zeggen met dit project: Laat de kerk aan de mensen zien, stel je open.”

Hoe is de selectie tot stand gekomen?

Het project heeft een wetenschappelijke basis: vorig jaar bracht het Catharijneconvent een boek uit over 100 beeldbepalende Nederlandse kerkinterieurs. ,, Die studie vormde ons vertrekpunt”, zegt Schaap. ,,Daaruit is de keuze van deze 13 godshuizen voortgekomen.” Drentse of Friese kerken zijn niet opgenomen in het Grootste Museum van Nederland. Schaap: ,,We hopen wel dat het project afstraalt op andere kerken.”

Welke kerken doen nog meer mee?

De andere kerken in het Grootste Museum zijn de Domkerk in Utrecht, de Nicolaasbasiliek en de Portugese Synagoge in Amsterdam, de Synagoge in Enschede, de Sint-Jan in Gouda, de Cenakelkerk in Heilig Landstichting, de Basiliek van Onze Lieve Vrouwe Sterre der Zee in Maastricht en de Basiliek van de Heilige Agatha en Barbara in Oudenbosch. ,,Het is goed als er discussie ontstaat over deze keuze”, zegt Schaap. ,,Waarom deze kerken wel en andere niet?”

Alleen al in Groningen zijn er tal van andere monumentale kerken die een bezoek meer dan waard zijn. ,,Deze vier vormen een goed begin als je een beeld wilt krijgen van de religieuze rijkdom van Groningen”, stelt Agmar van Rijn, die namens de Stichting Oude Groninger Kerken meewerkt aan het project. ,,Het Grootste Museum is ook een mooi begin van ons eigen project ‘50 kerken open’: bij het 50-jarig bestaan van de Stichting Oude Groninger Kerken in 2019 willen 50 kerken permanent openstellen voor publiek.”

De vier Groningse kerken

- De Sint-Hyppolytuskerk in Middelstum is eind vijftiende eeuw gebouwd. Bijzonder in deze laatgotische kerk zijn de zestiende-eeuwse muur- en gewelfschilderingen met onder meer Het Laatste Oordeel, hemel en hel, en de zondeval. Na de Reformatie kreeg de kerk het aanzien van een rijk versierde adelskerk, met bijzonder houtsnijwerk, een enorme herenbank en een rijk versierde preekstoel.

- De Petruskerk in Pieterburen combineert een bijzonder interieur met een bijzondere tuin: Domies Toen. Ook hier fraai houtsnijwerk, onder meer in de triomfboog van de kerk en in de herenbank, met motieven van leeuwenhuid en hydra. In het koor van de vijftiende-eeuwse gotische kerk zijn vijf bijzondere, oude rouwborden te zien.

- De kerk van Midwolde dateert van 1200 en is in romaanse stijl gebouwd, in baksteen. Na de Reformatie werd het een hofkapel van de Groningse adel. De kerk bevat onder meer een grafmonument voor Anna van Ewsum en haar man, dat gemaakt is door de beroemde barok-beeldhouwer Rombout Verhulst. Ook herbergt de kerk een monumentale herenbank die aan een skybox doet denken, een barokke avondmaalstafel, orgel en rouwborden.

- De Mariakerk in Krewerd dateert van 1280 en ademt een middeleeuwse sfeer. Bijzonder zijn de versierde, stenen meloengewelven en een stenen doksaal (de wand die schip en koor scheidt) uit 1300. Het orgel stamt uit 1531 en is een van oudste nog bespeelbare orgels van Nederland.

Het Grootste Museum van Nederland wil jaarlijks 2,5 miljoen bezoekers trekken. Meer informatie over het project is vanaf eind mei te zien op www.grootstemuseum.nl.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu