Meer mensen moeten leren reanimeren, want de buurman is er altijd eerder dan de ambulance. We hebben tijdens het EK gezien hoe belangrijk het is

Het netwerk van Groningers en Drenten die kunnen reanimeren groeit gestaag. Maar het is nog niet genoeg, zien professionals.

Reanimatiecursus voor Groningers in de Euroborg, in 2017.

Reanimatiecursus voor Groningers in de Euroborg, in 2017. Foto Geert Job Sevink

Thom Heemstra van Hartveilig Groningen was met heel andere dingen bezig dan de EK-wedstrijd Denemarken-Finland, toen zaterdagavond ,,alle toeters en bellen” op zijn telefoon afgingen. Hij schakelde in en zag wat half Europa met afschuw aanschouwde: de Deense stervoetballer Christian Eriksen die – nadat hij in elkaar was gezakt – werd gereanimeerd en vervolgens het veld werd afgedragen.

Het was een hartstilstand, liet de Deense teamarts weten. Er is extreem snel gehandeld. Binnen 22 seconden waren de artsen bij de voetballer. Kort daarna begon de reanimatie. Het gaat goed met de 29-jarige ex-Ajacied, zo weten we nu. ,,Dan ben je heel trots dat je collega’s die je even daarvoor het veld op hebt zien rennen, iemands leven hebben gered”, zegt Paula van Ham, van het Rode Kruis in Groningen.

Soms duurt het langer dan 15 minuten voor ambulance er is

Eriksens geluk was dat er medische professionals dichtbij waren, toen hij uit de tijd ging. Hoe anders is de praktijk vaak in de kleinere kernen in het Noorden, zegt Heemstra van Hartveilig Groningen. Een ambulance zou overal tussen de 2 en 15 minuten ter plaatse moeten zijn. ,,Maar als er bijvoorbeeld in Noord-Groningen meerdere incidenten tegelijk gebeuren, kan het in de praktijk wel eens langer duren”, weet de bestuurder.

Om de kostbare tijd tot het arriveren van medische professionals te overbruggen, is er in Nederland de afgelopen tien jaar hard gewerkt aan een netwerk van tienduizenden burgerhulpverleners. Dit zijn mensen die in elk geval een EHBO-cursus hebben afgerond en zich voor het netwerk hebben aangemeld op HartslagNu.nl . In het netwerk zitten veel zorgprofessionals als verpleegkundigen en artsen, maar een burgerhulpverlener kan in het dagelijks leven ook kassière bij de supermarkt zijn.

Komt er bij de meldkamer een oproep binnen voor een ambulance voor een slachtoffer zonder zelfstandige ademhaling, dan gaat er ook automatisch een bericht naar de leden van het netwerk van burgerhulpverleners die het dichtst bij het slachtoffer in de buurt zijn.

Buurman sneller dan ambulance

Ze zijn er eigenlijk altijd sneller dan de hulpdiensten. ,,De buurman is er in principe altijd eerder dan de ambulance”, zegt Heemstra. De burgerhulpverlener krijgt in de oproep mee of hij een AED (een defibrillator, voor het eventueel toedienen van een hartschok) op moet halen en zo ja: waar. ,,We zijn er niet ter vervanging van de ambulance, maar ter overbrugging”, zegt Heemstra. ,,Een heel belangrijke schakel bij het uitstellen van schade bij het slachtoffer.”

In landelijk gebied is het netwerk nog belangrijker, vanwege de langere aanrijtijden van de hulpdiensten. In negen jaar tijd is in de provincie Groningen het netwerk van burgerhulpverleners gegroeid van 0 naar 9000 vrijwilligers. In Drenthe zijn het er nog iets meer. Bijna elke dag van het jaar komt er in beide provincies een burgerhulpverlener ter plaatse bij een ‘reanimatiebehoeftig’ slachtoffer. Het netwerk beschikt in Groningen over 761 AED’s en in Drenthe over 852. Aantallen die de laatste jaren ook al enorm zijn toegenomen.

Hartveilig Groningen en Drenthe werken aan het uitbreiden van het netwerk van AED’s en aan het opleiden van meer mensen die kunnen reanimeren. In Groningen ligt de focus de laatste maanden op het opleiden van meer jongeren. Eerder dit jaar volgden 550 Groningers de (opfris-)cursus reanimeren van Hartveilig Groningen op Instagram. Voor de nieuwe Instagram-cursus (een week lang elke dag tien minuten uitleg) van de komende weken verwacht Heemstra rond de 1000 aanmeldingen.

Handelen tijdens heftige situatie

De hoop is dat mensen na het volgen van de online cursus een volledige EHBO-cursus gaan volgen, waarna ze kunnen worden opgenomen in het netwerk van de burgerhulpverleners die worden opgeroepen voor een reanimatie in de buurt. ,,Maar burgerhulpverlener worden is geen verplichting”, zegt Heemstra. ,,Ik heb liever dat iemand weloverwogen geen lid wordt, dan zich zonder nadenken aanmeldt. Je kunt in een heftige situatie terecht komen waarbij je moet handelen en niet iedereen is daar even geschikt voor.”

Het incident met Eriksen zet het licht weer vol op het belang van reanimatie en dat gaan ze bij Hartveilig Groningen vast melden in de aanmeldingen, denkt Heemstra. Bij het Rode Kruis is dat zeker zo. Sinds zaterdagavond kwamen landelijk al 233 nieuwe aanmeldingen binnen voor een cursus en wordt de video op YouTube over hoe je moet reanimeren veel vaker dan normaal bekeken.

‘Geen hulp kwalijker dan verkeerde hulp’

Wie wordt geconfronteerd met een noodsituatie waarbij iemand bewusteloos is, moet altijd 112 bellen. De meldkamer loodst de beller dan door alle stappen die er moeten worden gezet, tot het moment dat een professional ter plaatse is om het over te nemen. Nog beter is het wanneer de beller zelf ook al weet of en zo ja hoe hij moet reanimeren. ,,Eigenlijk zou iedereen het moeten kunnen”, zegt Heemstra. ,,Geen hulp verlenen is kwalijker dan verkeerd hulpverlenen.”

Voor wie het nog niet kan, meld je aan voor een cursus, roept hij op. Hetzelfde doet Van Ham van het Rode Kruis. ,,Reanimeren is niet moeilijk. Je kunt het binnen een paar uur leren. Daar krijg je zoveel meer zelfvertrouwen van bij een noodsituatie”, zegt Van Ham. ,,We hebben zaterdagavond allemaal kunnen zien hoe levensreddend een reanimatie kan zijn.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu