Op 't Randje: Een sit-in tegen racisme. Black Ladies lieten Groningen in de spiegel kijken

Het jaar 2020 ligt achter ons en blijft in onze herinnering als het coronajaar. Desondanks draaide de wereld gewoon door en berichtten wij over gebeurtenissen in Groningen. Op het randje van 2020 naar 2021 is het tijd om achterom en vooruit te kijken.

De Grote Markt zat op 2 juni vol met BLM-demonstranten.

De Grote Markt zat op 2 juni vol met BLM-demonstranten. Foto: Corné Sparidaens

Was het bedoeld om de Black Ladies of Groningen (BLOG) te intimideren? Wilde iemand hen bewegen hun Black Lives Matter-actie af te gelasten? Of moest het voor een grap doorgaan? Hoe dan ook: vlak voor de demonstratie tegen racisme op de Groningse Grote Markt werd er digitaal ingebroken in het draaiboek van de organisatie, dat online opgeslagen stond.

,,Zestig pagina’s vol met het n-woord en plaatjes van apen stonden er ineens in het document’’, zucht Nanret Didel, één van de studenten die de demonstratie hielp organiseren. Haar mede-BLOG-leden Mwee van der Meer, Ivie Edebiri, Uejaa Tjihumino en Stacey Lamptey lachen schamper bij de herinnering. Ontmoedigen deed de actie hen uiteraard niet. Hun demonstratie ging door. En hoe.

Racisme is ook in het Noorden aan de orde van de dag

Honderden Groningers kwamen op dinsdag 2 juni 2020 samen op de Grote Markt. Zittend, op veilige afstand van elkaar en voorzien van mondkapjes vroegen ze aandacht voor de achterstelling en het geweld waaronder zwarte mensen lijden. Niet alleen aan de andere kant van de oceaan - waar de zwarte Amerikaan George Floyd door agenten gedood werd op straat - maar ook hier, in Nederland, in Groningen.

,,Daarom vonden we het vooral zo belangrijk om iets te organiseren’’, verklaart Lamptey. ,,We wilden niet dat Groningen kon denken: oh, racisme is alleen in Amerika of alleen in de Randstad, hier is niets aan de hand.’’ Pesterij, spot, dreiging en uitsluiting op basis van huidskleur; het is in het Noorden aan de orde van de dag, zo weten de BLOG-leden uit ervaring. En het is in hetzelfde racisme geworteld als het geweld tegen Floyd.

Níét zoals de demonstratie Amsterdam

Het was best aanpoten, herinneren de studenten zich, om de actie rond te krijgen. Samen met het Groningen Feminist Network (GFN) en de Women’s March Groningen regelden ze in twee dagen alle benodigde materialen, vrijwilligers en sprekers. Op het nieuws zagen ze de storm van kritiek na een Black Lives Matter-demonstratie in Amsterdam, waar duizenden actievoerders de coronaregels overtraden door te dicht bij elkaar te staan.

Zo moest hun actie dus in ieder geval níét gaan. ,,Ik kreeg de hele dag telefoontjes’’, herinnert Lamptey zich. ,,Van journalisten, van het Stadhuis, van mensen die wilden weten hoe we gingen zorgen dat het veilig bleef.’’ Juist met het oog op de veiligheid koos BLOG ervoor om de demonstratie zittend te laten plaatsvinden. Met stoepkrijt stond op het plein aangegeven waar je mocht gaan zitten. Vrijwilligers zagen erop toe dat demonstranten op die plaatsen bleven.

,,Dat mensen zaten, hielp denk ik enorm om het rustig te houden’’, zegt Lamptey. Want rustig was het. ,,Heel chill’’, omschrijft Didel de sfeer. Van der Meer vult aan: ,,Er was een hoop politie op de been, maar die heeft geen moment moeten ingrijpen.’’ Lamptey werd de dag na de demonstratie opnieuw platgebeld vanaf het Stadhuis, maar nu met complimenten: ,,Omdat het zo positief was verlopen. Ik was zó blij en trots.’’

‘Witte mensen waren oprecht nieuwsgierig’

Goed, één smetje zat er misschien op de avond: het rare misverstand over wie waar mocht zitten. Eén van de eerste sprekers riep de zwarte aanwezigen op om zoveel mogelijk naar voren te komen. Sommige critici vatten dat op als ‘zwart moet vóór, wit moet achter’; een nieuwe vorm van segregatie. Dat kon toch niet de bedoeling zijn?

,,Dat was ook helemaal niet de bedoeling’’, benadrukt Van der Meer. Lamptey: ,,Het ging puur om zichtbaarheid: de hele demonstratie ging over zwarte mensen. En het is symbolisch heel mooi als witte mensen die achter de beweging staan, letterlijk achter ons zitten.’’

Wat overheerste tijdens de demonstratie en ook nu, maanden later, nog nagloeit, is toch dat positieve. ,,Mensen die we niet eens kenden, lieten weten dat ze trots op ons waren’’, zegt Tjihumino. Didel denkt nog vaak terug aan de meisjes die tot tranen waren geroerd door haar toespraak, waarin ze vol overtuiging vertelde hoe trots ze is op haar zwarte huid. Edebiri: ,,Ik merkte dat veel witte mensen oprecht nieuwsgierig waren. Ze wilden graag meer weten, vroegen om leestips over het onderwerp.’’

‘Het is nu aan de bondgenoten’

Dat was precies waar BLOG op hoopte. ,,Ik denk inderdaad dat mensen in de spiegel zijn gaan kijken: wanneer heb ik misschien onbedoeld iets vervelends gedaan?’’ zegt Lamptey. ,,Je hoeft niet direct kwaadaardig te zijn om onbewust toch onderdeel te zijn van het probleem.’’

In elk geval kan niemand meer om de Black Lives Matter-beweging heen. ,,Het is nu aan de mensen en de organisaties die zich ‘bondgenoot’ noemen’’, zegt Lamptey. ,,De regering, bedrijven, onderwijsinstellingen. Die moeten zorgen voor meer diversiteit.’’

En de individuele noorderling, wat kan die het beste doen om te helpen?

Verdiepen, echt luisteren en erkennen dat je bevoorrecht bent

,,Je kunt je verdiepen in de geschiedenis’’, suggereert Van der Meer. ,,Je vergeet zo makkelijk welke vreselijke dingen er zijn gebeurd, zelfs ik.’’

,,Écht luisteren’’, zegt Lamptey. ,,Voordat je begint te discussiëren en te verdedigen: luister eens naar wat we zeggen.’’

,,Je kunt onder ogen zien hoe je bevoorrecht bent’’, stelt Tjihumino. ,,En je best doen om de wereld rechtvaardiger te maken.’’

,,Besef dat racisme over veel meer gaat dan politiegeweld’’, zegt Didel. ,,Het zit overal in de samenleving, soms in heel kleine dingen.’’

,,We staan samen sterk’’, gelooft Edebiri. ,,Racisme is niet binnen nu en vijf jaar de wereld uit, maar samen kunnen we het wel beter maken. Voor onze kinderen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Terugblik 2020
menu