Prima dat Kamerleden in imitatie tuinen, zegt deepfake-deskundige Jarno Duursma uit Groningen

Dat parlementariërs een Russische oppositiepoliticus denken te spreken, maar in werkelijkheid met een technologische imitatie van doen hebben, bewijst volgens trendwatcher Jarno Duursma uit Groningen dat deepfake in een nieuwe fase is beland.

De echte Volkov (rechts) en de nep-Volkov uit het Zoom-gesprek.

De echte Volkov (rechts) en de nep-Volkov uit het Zoom-gesprek.

,,Ik hou er niet zo om te zeggen: zie je nou wel”, zegt technologiedeskundige Jarno Duursma uit Groningen, die is gespecialiseerd in deepfake. ,,Maar wanneer zou blijken Nederlandse parlementariërs daadwerkelijk gesproken hebben met een deepfake-imitatie van een Russische politicus, dan heeft dat ook een positieve kant. Want de deepfake-dreiging kan helaas nog erger worden in de toekomst.”

De vaste Kamercommissie buitenlandse zaken dacht afgelopen woensdag een Zoom-interview te hebben met Leonid Volkov, de stafchef van de gevangen gezette Russische oppositieleider Alexei Navalny. Het ging om een nog onbekend persoon die zich als hem voordeed. Het lijkt er op dat die persoon gebruik maakte van hoogwaardige computertechnieken om Volkovs hoofd op zijn lichaam te plakken. Ook Baltische en Britse parlementsleden hadden niks door.

Nieuwe fase

Buiten de parlementariërs heeft niemand de video gezien. Dit maakte het lastig om vast te stellen wie er achter zit. Maar, zegt Duursma, als het inderdaad Volkov niet was, dan zijn hier professionals aan het werk geweest. Volkov zelf denkt dat een duo die hij Kremlin-criminelen noemt achter de actie zitten.

,,Als het een deepfake is, dan gaan we e een nieuwe fase in”, zegt Duursma. ,,Is degene die ik in mijn scherm zie wel echt die persoon? Het is niet zo dat iedereen zich nu ineens moet gaan afvragen of hij wel echt met zijn broer aan het Facetimen is. Dit incident met Volkov heeft ook kunnen gebeuren omdat de meeste parlementariërs hem nog nooit gesproken hadden en dus niet precies wisten hoe zijn stem klonk.”

Uitgelezen slachtoffer

Het is wel de volgende stap, dat ook stemmen perfect worden nagemaakt. ,,Daarvoor zijn wel minuten aan audiomateriaal nodig, om dat goed te kunnen doen”, zegt Duursma. ,,Ik heb een podcast, dus ik ben een uitgelezen slachtoffer.” Kunnen stemmen eenmaal worden nagemaakt, dan ligt voor criminelen de weg open naar een nieuwe vorm van Whatsapp- of belfraude: met de stem van een bekende vragen om geld. Toch is deepfake niet alleen een bedreiging, maar het kan ook voordelen bieden, betoogt Duursma.

Hoe dan ook gaan we steeds meer toe naar een situatie waarin de echtheid van beeld en geluid continu zal worden betwist. ,,We gaan van post truth naar post reality ”, in de taal van Duursma. ,,Als Rutte nu iets heeft gezegd, kunnen wij discussiëren over ieders waarneming van de werkelijkheid. Dat is post truth ”, aldus Duursma. ,,Straks gaan we het hebben of die video wel echt is en of iets wel is gebeurd. Dat is post reality.

Vrijdag ging op Twitter korte tijd een video rond van de premier. Dat werd eerst voor echt aangezien en toen voor een deepfake, waarna het offline is gehaald. In de loop van de dag werd duidelijk dat het toch een echte video was. Duursma: ,,Ook die discussie is dus al realiteit.”

Wat is een deepfake precies? Op zijn site legt Jarno Duursma het uit.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu