Ruslanddeskundige Hans van Koningsbrugge: 'Door de oorlog in Oekraïne wordt status van Kaliningrad een heet hangijzer'

Ruslandkundige Hans van Koningsbrugge. Foto DUNCAN WIJTING

Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische Geschiedenis en Politiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, geeft in deze krant elke woensdag zijn commentaar op de oorlog in Oekraïne. Vandaag aflevering 46.

,,Litouwen blokkeert sinds afgelopen weekeinde goederen die van Rusland over Litouws grondgebied naar Kaliningrad worden getransporteerd. In Kaliningrad zit de meest westelijke marinebasis van Rusland. Het is een ijsvrije haven aan de Oostzee. Die basis werd vanuit Rusland altijd per trein bevoorraad.

In het verleden was daar ook al ruzie over. Er is heel lang onderhandeld tussen de EU, Litouwen en Rusland. De uitkomst is geworden: als er wapens over dat Litouws traject worden vervoerd, dan blijven de treinen dicht en mogen deze niet stoppen. Als er militairen meegaan aan boord, dan worden de wapens apart vervoerd.

‘Blokkade is een groot probleem voor de Russen’

Inmiddels zijn die militaire transporten over Litouws grondgebied door de oorlog in Oekraïne niet meer mogelijk. Maar nu blokkeert Litouwen ook goederen die op de sanctielijst van de EU staan. Het gevolg is dat het garnizoen maar ook de bevolking van Kaliningrad veel moeilijker bevoorraad kan worden. Dat is een groot probleem voor de Russen.

Eeuwenlang was Kaliningrad onder de naam Köningsberg de meest oostelijk en noordelijk gelegen grote stad in het Duitse Rijk. De stad, waar onder meer de wereldberoemde filosoof Immanuel Kant (1724-1804) is geboren en gestorven, heeft een bijzonder rijk verleden.

‘Alleen op het platteland leven nog wat Duitse nakomelingen’

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog is Köningsberg volledig verwoest en heeft er een etnische zuivering plaatsgevonden. De Duitsers die het hebben overleefd zijn gedeporteerd. Alleen op het platteland buiten de stad leven nog wat Duitse nakomelingen. De Sovjets hebben de stad hernoemd tot Kaliningrad.

Kaliningrad lag na de oorlog als een Russische exclave deels in Polen en Litouwen. Dat was geen probleem toen die landen nog op Moskou waren gericht. Nadat Polen en Litouwen lid werden van de NAVO en de EU zijn er bijzondere maatregelen getroffen. Zo mochten inwoners van Kaliningrad zonder visum tot 30 kilometer reizen over de grens van Polen en Litouwen en vice versa.

Door de oorlog in Oekraïne wordt de status van Kaliningrad ineens een heet hangijzer.’’

Nieuws

Meest gelezen

menu