Wierda-Stichting is al 100 jaar smeermiddel van verenigingen in Winsum. Dorp profiteert nog steeds van erfenis van alleenstaande burgemeester Enno Wierda

Enno Wierda (1849−1921), voormalig burgemeester van Winsum, liet in 1921 zijn boerderij met landerijen na aan de inwoners van Winsum. De Wierda-Stichting beheert zijn geld al 100 jaar.

Anja Hekma Wierda en Dick Sennema bij de Wierdaheerd, de boerderij die voormalig burgemeester Enno Wierda in 1921 naliet aan de gemeente Winsum.

Anja Hekma Wierda en Dick Sennema bij de Wierdaheerd, de boerderij die voormalig burgemeester Enno Wierda in 1921 naliet aan de gemeente Winsum. Foto: Jaspar Moulijn

Sportverenigingen in Winsum, scholen, de konijnenfokvereniging, de ijsbaan, jaarmarkt, scouting, muziekverenigingen, de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen, het hertenkamp, zangkoren en het Kinderboekenmuseum. Je kunt het zo gek niet bedenken of de Wierda-Stichting subsidieert een groot deel van de Winsumer verenigingen en hun activiteiten.

,,Wij zijn het smeermiddel in het dorp’’, zegt Anja Hekma Wierda, secretaris van de stichting die dit jaar 100 jaar bestaat. ,,Iedereen in Winsum kan bij ons een aanvraag doen voor financiële ondersteuning’’, zegt voorzitter Dick Sennema.

Burgemeester Enno Wierda

De Wierda-Stichting werd 100 jaar geleden opgericht. Op 6 september 1921 overleed namelijk Enno Wierda (1849−1921), de voormalige burgemeester van Winsum. Hij liet een boerderij met schuren en 51 hectare grond na aan de toenmalige gemeente Winsum.

De opbrengsten van de pacht moesten ten goede komen aan het onderhoud van het pand en aan het algemeen belang van het dorp, zo schreef hij in zijn testament. De Wierda-Stichting beheert zijn nalatenschap.

Enno Wierda was 40 jaar burgemeester van Winsum, maar er is zeer weinig over hem bekend. Hij groeide op in een gezin van tien kinderen en woonde in Huize Zaandam aan het Winsumerdiep.

Hij was niet getrouwd, had geen kinderen en was sociaal bewogen. Zo konden armen goedkoop zoolleer bij hem krijgen voor reparatie van hun schoenen. Hij schonk 100 gulden aan het ziekenfonds Winsum-Obergum, zodat er gezinshulp voor zieke huisvrouwen, bejaarden en chronisch zieken kon komen.

Bij zijn 30-jarig burgemeesterschap gingen huis-aan-huis de vlaggen uit, kinderen werden getrakteerd op een groot feest en alle dorpelingen waren uitgenodigd voor een receptie in het nieuwe raadhuis dat Wierda midden in het dorp liet bouwen.

Een raadhuis waarvan hij zelf het meubilair bekostigde. Hij erfde van zijn broer de boerderij aan de Schouwerzijlsterweg, even buiten het dorp Winsum, nu de Wierdaheerd geheten.


Geen kerkelijke doeleinden

Opmerkelijk is dat hij in zijn testament liet vastleggen dat de baten van zijn nalatenschap niet ten goede mochten komen aan kerkelijke doeleinden. ,,Daar had hij blijkbaar niet veel mee’’, zegt Hekma Wierda.

Maar wat er precies aan ten grondslag ligt, is onbekend. Een anekdote wil dat de christelijke muziekvereniging De Bazuin in 1926 geld vroeg voor muziekinstrumenten. Het bestuur kwam er niet uit, omdat De Bazuin in haar statuten had staan dat wat de vereniging doet ‘ter verhooging ’s Heeren Naam is’.

De provinciaal griffier werd erbij geroepen om een beslissing te nemen. Hij vond dat in de geest van Wierda moest worden gehandeld: De Bazuin kreeg geen geld.

Maar het kan anders uitpakken. De hervormde kerk vroeg een keer geld voor reparatie van de torenklok, vertellen Sennema en Hekma Wierda. Toen het toenmalige bestuur dat weigerde, tekende de kerk bezwaar aan.

Een deskundige moest de knoop doorhakken. Alle Winsumers hadden baat bij de klok, was zijn conclusie. Zij konden zo immers de hele dag zien hoe laat het was. Besluit: de kerk kreeg alsnog geld voor reparatie.

Tijd voor hommage aan Wierda zelf

De stichting heeft jaarlijks veel geld te vergeven, maar er is een grens. ,,Van het geld van de pacht onderhouden we ook de boerderij’’, zegt Hekma Wierda. ,,We hebben het asbest laten weghalen, er komt een nieuwe betonnen vloer in en om de schuur. Dat is een kostbare aangelegenheid.’’


Wat Enno Wierda ook wilde, was ‘het aanbrengen van verfraaiingen’ in het dorp. De Wierda-Stichting liet bij het 75-jarig bestaan een kunstwerk maken ter nagedachtenis aan Winsumer Geert Reinders (1737−1815), bestrijder van de runderpest.

In 1990 bekostigde ze mede het kunstwerk Het Grote Riet als afronding van de herinrichting van het dorp en bij haar 90-jarig bestaan liet ze een kunstwerk van een wilsterflapper (vanger van goudplevieren) maken als herinnering aan een plaatselijke vogelvanger.

Nu is het tijd voor een hommage aan Enno Wierda zelf, zegt Sennema. Kunstenaar Ynskje Penning uit Haren maakte een borstbeeld. Geen sinecure, want er is maar een enkele foto van hem bekend. Het beeld, met zicht op het oude Raadhuis, wordt op zaterdag 18 september door burgemeester Henk Jan Bolding onthuld.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Cultureel erfgoed
menu