Snoeihard deskundigenrapport: ‘Chaos Jeugdzorg hebben Groninger gemeenten deels aan zichzelf te danken’

Kinderen en jongeren dreigen in de knel te raken.

De chaos en de hoog oplopende kosten voor jeugdzorg zijn voor een flink deel te danken aan de Groninger gemeenten die de jeugdzorg inkopen. De nieuwe manier waarop de gemeenten Groningen, Midden-Groningen en Veendam (en later andere Groninger gemeenten) de zorg in willen kopen brengt echter grote risico’s met zich mee.
Lees meer over
Stad

Kwetsbare jongeren dreigen tussen wal en schip te vallen. Jeugdzorginstellingen dreigen failliet te gaan. En er is het risico dat aanbieders van buitenaf het werk afpakken van aanbieders die al lang prima functioneren in Groningen. Dat is de strekking van een deskundigenrapport dat is geschreven in opdracht van de Groninger gemeenten.

Financieel belang om zoveel mogelijk hulp te bieden

Tot nu toe kopen de gemeenten samen jeugdzorg in via de Regionale Inkoop Groninger Gemeenten, onder voorzitterschap van de Groningse GroenLinks-wethouder Isabelle Diks. Het plan van de Groninger gemeenten is nu om een flink deel van de jeugdzorg te beleggen bij een beperkt aantal aanbieders. Deze ‘hoofdaannemers’ kunnen vervolgens, eventueel, zaken doen met onderaannemers, de kleinere, of gespecialiseerde hulpverleners.

De gemeenten Groningen, Midden-Groningen en Veendam willen haast maken met een andere manier van inkoop van jeugdzorg. De gemeenten zijn namelijk (dit is in het hele land een probleem) de grip kwijt. In het huidige systeem kan iedere hulpverlener (-sinstantie) die aan de voorwaarden voldoet een contract krijgen met de gemeente. Zorg die vervolgens wordt aangevraagd moet door de gemeente worden voldaan. Zwakke plek in dit systeem, aldus onderzoekers Niels Uenk en Tim Robbe, is dat jeugdhulpverleners er belang bij hebben om ‘zoveel mogelijk jeugdigen zoveel mogelijk hulp te bieden’.

Formulering is gortdroog, de strekking keihard

Niettemin leggen de onderzoekers de zwarte piet bij de gemeenten. ‘Wij vermoeden dat het een gebrek aan consistent uitvoeren van het eigen beleid, het niet-optimaal inrichten van organisatie en aansturing van (…) het huidige stelsel en het doorgronden van het eigen beleid en de keuzes de afgelopen periode flink heeft bijgedragen aan het ervaren gebrek aan grip en zicht op kwaliteit’.

De formulering is gortdroog, de strekking is keihard: ‘We adviseren gemeenten dan ook zich goed te laten bijscholen’.

‘Cultuurverandering tussen hulpverleners en gemeenten is hard nodig’

Daarnaast is, aldus de onderzoekers, een cultuurverandering nodig ‘waarin gemeente, jeugdhulpaanbieders als maatschappelijke partners gaan opereren in het belang van de gezinnen en de jeugdigen’. Dat deze partijen elkaar bepaald niet als partners zien, blijkt wel uit documenten die deze krant opvroeg via een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur. Uit een verslag van 12 mei van een bijeenkomst tussen gemeenten en zorgaanbieders, blijkt dat de frustraties onderling hoog zitten. ‘De ambitie verwatert, het partnerschap verdampt’, klinkt het. ‘De samenwerking is verrommeld’. Dat de gemeenten de inkoop anders regelen zonder de hulpverleners te betrekken, steekt evenzeer bij de hulpverleners: ‘Er is door de gemeenten niet gekozen voor een gezamenlijk proces’. Bovendien vinden de aanbieders het lastig dat sommige gemeenten, de gemeente Groningen voorop, veel sneller willen dan andere Groningse gemeentes.

Onderzoekers ronduit sceptisch over richting die Groningen kiest

Uit het onderzoek van Uenk en Robbe, blijkt dat deze zorgen en frustraties niet uit de lucht gegrepen zijn. De haast van met name de gemeente Groningen, waar de hulpvraag veruit het grootst is, kan zorgen dat er gaten vallen in het aanbod bij andere gemeenten dat kinderen zonder zorg komen te zitten. De onderzoekers vragen zich af of de andere manier van inkopen zorgt voor de zo gewenste positieve uitkomst: meer grip op de kosten, meer efficiency, minder kosten, betere samenwerking tussen hulpinstanties. ‘Deze verwachtingen klinken ons bekend in de oren. Andere gemeenten die eerder overstapten naar vergelijkbare modellen spraken dezelfde verwachtingen uit. Deze verwachtingen zijn nog nergens uitgekomen’.

‘Dit komt deels door corona maar we zijn ook te veel met ons zelf bezig geweest’

Peter Verschuren, wethouder van de gemeente Midden-Groningen, voert het woord namens de Groninger gemeenten. Hij erkent dat in de communicatie met de hulpverleningsinstanties niet alles goed is gegaan. ,,Dat komt deels door corona, maar we zijn als gemeenten ook iets teveel met onszelf bezig geweest.” Los van de manier waarop de gemeenten straks de jeugdzorg inkopen, blijft volgens Verschuren bovenaan de prioriteitenlijst staan dat in alle gemeenten alle hulp voor kinderen die dat nodig hebben gegarandeerd blijft. ,,Wel willen we op zoek naar meer samenwerking met de hulpinstanties. We missen op dit moment het partnerschap en dat vinden we toch wel erg belangrijk.”

Over de keiharde kritiek van de onderzoekers zegt hij: ,,De afgelopen jaren is niet alles goed gegaan. Maar dat is ook onmogelijk als je ziet waarmee we in 2015 begonnen zijn toen de jeugdhulp van het rijk overging naar de gemeenten.”

Rapport werd niet vrijgegeven

In april van dit jaar weigerde de voorlichter van de Groninger wethouder Diks het rapport vrij te geven omdat het ‘verstrekken ervan de onderhandelingspositie van de gemeenten ten opzichte van de jeugdhulpaanbieders benadeelt’

Ook raadsleden kregen het rapport niet te zien.

Nieuws

Meest gelezen

menu