Hoogleraar: Stress in Groningen komt niet door bevingen, maar door instanties

Door de 2000 huishoudens die het zwaarst zijn getroffen door aardbevingsellende te helpen, kan de crisis in Groningen worden bezworen.

De Groninger hoogleraar Tom Postmes

De Groninger hoogleraar Tom Postmes Foto archief DvhN

Dat stelt Tom Postmes, hoogleraar sociale psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij trekt die conclusie in een bijdrage aan een symposium van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen over aardbevingsbestendig bouwen dat eerder deze week in Groningen stond gepland, maar is geschrapt door de corona-uitbraak.

Op dit moment ligt de versterking van huizen in Groningen grotendeels stil. Bij de schadeafhandeling is opnieuw een achterstand. Veel bewoners zijn ontevreden over de gang van zaken en hebben hun vertrouwen in de overheid verloren.

Om het proces weer op de rails te krijgen, moet er volgens Postmes naar andere middelen worden gegrepen. Belangrijk is dat de bewoner centraal komt te staan. De beste aanpak is volgens hem met kleine teams de zaken één voor één op te lossen. ,,Weg van de bestaande instanties en ingewikkelde regels. De huidige aanpak is deels de oorzaak dat bewoners in de knoop raken.’’

Stress door stroperige proces

Postmes wil dat er in Groningen anders naar de risico’s wordt gekeken. Niet alleen de kwetsbaarheid van huizen voor aardbevingen zou moeten tellen, maar ook de gevolgen van verzakkingen. Net als de stress die het stroperige versterkingsproces oplevert, de verstoring van maatschappelijke verhoudingen en de onzekerheid door de complexe schadeafhandeling. Onderzoek leert immers dat veel mensen die vaker schade hebben gemeld last hebben van hun gezondheid.

De hoogleraar constateert dat het er naar uit ziet dat de versterking vooral was bedoeld als oplossing voor het probleem van de overheid en de NAM zelf. ,,Het vrijwaarde hen van aansprakelijkheid als er toch een calamiteit zou komen. En het was een goede methode om een hoog niveau van gaswinning veilig te stellen.’’

Hinder en conflicten

Het fundament van de Groninger ramp ligt volgens Postmes vooral in hinder en conflicten. De stress van de meeste bewoners is niet alleen veroorzaakt door dreigende aardbevingen, maar vooral door de onzekerheid en de blootstelling aan instanties. Er waren te weinig mensen en middelen om de schades goed af te handelen. En gedupeerden werden te weinig herkend en erkend.

Postmes meent dat het de afgelopen jaren niet is gelukt de aardbevingsschade in Groningen zo danig af te handelen dat het leven van bewoners er minimaal door is verstoord. Dat wil volgens hem trouwens niet zeggen dat de afwikkeling altijd slecht was, vermoedelijk is de meerderheid wél naar tevredenheid opgelost. ,,Maar uit ons onderzoek blijkt: dan nog vond nagenoeg iedereen de afhandeling veel gedoe. En het feit is dat bewoners er veel hinder door ondervonden.’’

Waar bewoners in botsing kwamen met de NAM of het Centrum Veilig Wonen escaleerde het vaak. ,,Ze moesten hun recht halen door procedures aan te spannen tegen de NAM en steeds vaker hun eigen overheid. Een zeer ongelijke strijd’’, aldus de Groninger hoogleraar.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu