Waarom de bermen ineens vol staan met bloeiende klaprozen. 'Het zijn opportunisten'

De bermen staan, anders dan voorgaande jaren, vol met klaprozen. De felle, tere bloem is overal. Hoe komt dat?

Klaprozen langs de geluidswal langs de A28 ter hoogte van de wijk Erflanden.

Klaprozen langs de geluidswal langs de A28 ter hoogte van de wijk Erflanden. Foto: Andre Weima Fotografie

,,Het zijn opportunisten,’’ zegt bioloog Casper van der Kooi uit Burgum die verbonden is aan de Rijksuniversiteit Groningen. Door de droge zomers van de afgelopen jaren heeft de klaproos dit jaar minder concurrentie van andere planten. De zaadjes van de klaproos zijn redelijk tolerant voor droogte en kunnen tientallen jaren overleven. Na een goed voorjaar als die van dit jaar, kunnen al die zaadjes ineens uitkomen.

Ook is het veranderde maaibeleid van gemeenten een reden voor de weelderige bermen. ,,Dat is heel goed voor de planten, maar zeker voor de bijen,’’ aldus Van der Kooi.

Je vindt de klaproos vaak op de verstoorde grond van bouwterreinen. ,,De klaproos was het eerste bloemetje dat opkwam na de loopgravenoorlogen,’’ zegt Van der Kooi. ,,Het plantje staat daardoor symbool voor oorlogsslachtoffers.’’

Zintuiglijke reclameborden

Van der Kooi doet onderzoek naar de kleur van bloemen. ,,Bloemen worden ook wel zintuiglijke reclameborden genoemd,’’ zegt hij. ,,Bijen bestuiven niet voor niets, ze halen bij een plant wat te eten. Door de blaadjes maakt een bloem duidelijk wat er te halen is.’’

De klaproos is daarin bijzonder, want er zijn in Nederland van nature weinig rode bloemen. Hier zijn bijen de belangrijkste bestuiver en zij zien geen rood. Elders in de wereld, bijvoorbeeld in de tropen waar vogels de bestuiving grotendeels voor hun rekening nemen, komen rode bloemen van oudsher vaker voor.

Hoe komt een rode plant dan in Nederland terecht? De klaproos komt uit het Midden-Oosten, waar die bestoven werd door een kevertje. Ten tijden van de Romeinen kwam de plant onze kant op. Misschien gebeurde dat opzettelijk, maar het is goed voor te stellen dat de Romeinen de klaprooszaadjes per ongeluk mee namen. ,,De zaadjes zijn net zandkorrels, en het zijn er heel veel,’’ zegt Van der Kooi. ,,Eén plant kan wel duizend zaadjes maken.’’

Omdat bijen geen rood kunnen zien, is de Nederlandse klaproos langzaam geëvolueerd. Het bloemblad is naast rood, ook ultraviolet geworden. Die kleur is voor mensen niet te zien, maar voor bijen is die een duidelijk teken dat er iets lekkers te halen is.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu