Wie is de baas in Den Haag? Tweede Kamer neemt wetswijziging versterkingswet Groningen aan, maar demissionair minister Blok volhardt: die wetswijzigingen moeten eruit

Demissionair minister Stef Blok (Economische Zaken en Klimaat) blijft volharden in zijn standpunt: delen van de aangenomen versterkingswet Groningen wil hij niet uitvoeren. De Tweede Kamer buitenspel zetten, het gevolg van zijn handelen, is desondanks niet zijn intentie.

Minister Stef Blok.

Minister Stef Blok. ANP

,,Het is geenszins de bedoeling om de Tweede Kamer te passeren”, schrijft Blok in een brief die zaterdag is verstuurd. Hij verstuurde de brief ook namens Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken).

Aanleiding is een notitie van bureau Wetgeving, in de arm genomen door de Tweede Kamer, over het handelen van het ministerie van Economische Zaken rond de Tijdelijke wet Groningen (versterkingswet). Het ministerie van Economische Zaken weigert namelijk twee aangenomen wijzigingsvoorstellen voor de wet uit te voeren, bleek afgelopen maand.

Een schoffering van de Tweede Kamer, klonk het breed in Den Haag waar de discussie over macht en tegenmacht gelijk weer oplaaide. Want: het kabinet kan een amendement, anders dan bij moties, niet negeren.

‘Voorstellen zijn onuitvoerbaar’

Die wet ligt inmiddels bij de Eerste Kamer. Onderdeel van de nieuwe wet zijn de wijzigingen van SP-Kamerlid Sandra Beckerman uit Groningen die regelen dat gedupeerden van de gaswinning en aardbevingen op kosten van het rijk juridische bijstand en financieel advies kunnen krijgen en dat Groningers zelf de versterking van hun huizen in de hand mogen nemen.

Minister Van ‘t Wout, die ziek thuiszit met een burn-out en om die reden wordt vervangen door Blok, stelde de Senaat voor om de aangenomen amendementen niet in werking te stellen. Het is een voornemen, benadrukt Blok. Maar hij en het demissionaire kabinet volharden wel in dat voornemen. De voorstellen van Beckerman - hoewel aangenomen door een meerderheid - zijn onuitvoerbaar, vindt Blok.

Zo zal het punt van juridische bijstand veel te veel geld gaan kosten (‘kent geen financiële begrenzing’), vindt Blok die daarom het aangenomen amendement later uit de wet wil slopen. Volgens het kabinet werden beide amendementen in meerderheid aangenomen door onoplettendheid van respectievelijk Tweede Kamerleden Agnes Mulder (CDA) en Paul van Meenen (D66). Ze stemden voor, terwijl ze eigenlijk tegen de voorstellen zijn.

Een foutieve stemming, oordeelde de minister, die daar een beste tik op de vingers voor kreeg van bureau Wetgeving dat aangaf dat de stemming correct was verlopen. Ook hoogleraren staats- en bestuursrecht Wim Voermans (universiteit Leiden) en Herman Bröring (Rijksuniversiteit Groningen) oordeelden dat het überhaupt niet uitmaakt. De wet - inclusief de wijzigingen - is aangenomen en daarmee grondwettelijk vastgesteld.

Tweede Kamer: lam of leeuw?

Het ministerie zou de versterkingswet gewoon moeten intrekken, oordeelden de hoogleraren en dan maar opnieuw moeten indienen. Dan kan de Tweede Kamer er opnieuw - zonder de twee wetswijzigingen van Beckerman - over stemmen.

Maar dat lijkt niet te gaan gebeuren. Blok en Ollongren houden vast aan de koers die het kabinet heeft ingezet ‘in het belang van de bewoners van Groningen en de versterkingsopgave’. Zij willen de wet op zeer korte termijn laten ingaan, maar dan wel zonder de amendementen waar de Tweede Kamer voor heeft gestemd. Een andere route zou veel te veel tijd kosten, oordeelt Blok die de Eerste Kamer eerder al schreef dat de Senaat eigenlijk voor 1 juli een klap op de wet moet geven.

De zaak gaat over meer dan het niet in werking willen stellen van de twee amendementen. Het gaat ook de bestuurscultuur in Den Haag en macht en tegenmacht waar wekenlang over is gesproken. Is de Tweede Kamer eigenlijk wel de baas, of toch het lam in plaats van de leeuw? Bureau Wetgeving concludeerde niet voor niets dat het voorstel van het kabinet om de versterkingswet aan te passen ‘op gespannen voet staat met de grondwettelijke positie van de Tweede Kamer als medewetgever’.

Daarmee zet het bureau de Tweede Kamer ook op scherp: wie is er eigenlijk de baas? Want als een meerderheid alsnog akkoord gaat met het voorstel van het kabinet wordt eigenlijk gezegd: wij vinden het prima dat er gemorreld wordt aan de positie.

,,De manier waarop Blok ons nu behandelt, vind ik echt een schoffering”, reageert PvdA-Kamerlid Henk Nijboer uit Groningen. ,,Als hij echt een andere wet wil, moet hij een nieuwe wet indienen. En niet tegen de wens van de Kamer in iets er doordrukken. Helemaal in het licht van de verhoudingen tussen de Kamer en het kabinet dat al zo in de schijnwerpers staat, dan moet je niet zo hooghartig met de Kamer omgaan.” De PvdA was overigens sowieso tegen de versterkingswet.

Blok schrijft wel dat het kabinet zich zal neerleggen bij de keuze van de Eerste en de Tweede Kamer als die ‘zwaarwegende bezwaren hebben tegen de voorgestelde route’.

Beckerman: Laatdunkend van kabinet

Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP) noemt de brief van Blok en Ollongren onbegrijpelijk. ,,Hoogleraren stellen dat het in strijd is met de grondwet. Bureau Wetgeving stelt dat de Tweede Kamer buitenspel wordt gezet. En wat doen de ministers? Die schrijven in een brief waarin niks anders instaat dan wat we al wisten en dan verwijten ze de Tweede Kamer de oplossing voor gedupeerden te vertragen. Die omkering is zo pijnlijk”, stelt Beckerman.

Het SP-Kamerlid noemt het bizar dat Blok en Ollongren blijven volharden in het plan. Volgens haar is de houding van het kabinet richting de Tweede Kamer laatdunkend. ,,Ik voel me totaal niet serieus genomen. En het kabinet denkt dat de grondwet een keuzemenu is ofzo?” Ze heeft een debat aangevraagd en gevraagd om het onderwerp terug te laten komen in het vragenuurtje van dinsdag.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu