Zorgcowboys jagen Groningse en Drentse gemeenten op kosten, met 'dure inwoners' geïmporteerd uit de Randstad

Zorgcowboys rijden Groningse en Drentse gemeenten klem met instellingen vol ‘dure bewoners’ uit de Randstad. De gemeenten worden onvoldoende gecompenseerd voor deze nieuwe inwoners en proberen op hun beurt kersverse zorgaanbieders te weren.

Bewoners uit andere delen van het land trekken naar de Groningse en Drentse instellingen, maar de gemeenten krijgen geen extra geld voor deze ‘nieuwe’ inwoners.

Bewoners uit andere delen van het land trekken naar de Groningse en Drentse instellingen, maar de gemeenten krijgen geen extra geld voor deze ‘nieuwe’ inwoners. Foto: Shutterstock

Dit blijkt uit onderzoek van platform voor onderzoeksjournalistiek Investico en actualiteitenprogramma EenVandaag met Dagblad van het Noorden , Tubantia en De Groene Amsterdammer .

Decentralisatie in de zorg

De problemen zijn een wrang effect van de decentralisaties in de zorg uit 2015. Toen werden gemeenten financieel verantwoordelijk voor zorg voor hun eigen inwoners. Sindsdien lopen de financiën van ‘zorggemeenten’ met veel instellingen in de soep. De zorgkosten voor nieuwe bewoners worden door het rijk immers niet gecompenseerd en gemeenten moeten het doen met een vast bedrag per jaar.

De gemeente Oldambt wil daarom nieuwe zorgboerderijen via het bestemmingsplan gaan weren. In Oldambt staan veel boerderijen leeg en enkele daarvan zijn al omgebouwd tot zorgboerderij.

De gemeente vreest voor grote financiële problemen wanneer nog meer boerderijen veranderen in zorglocaties. Deze ‘zorgcowboys’, zoals wethouder Gert Engelkens (PvdA) ze noemt, trekken mensen uit het westen aan die naar zorgboerderijen in Oldambt verhuizen. De gemeente moet vervolgens opdraaien voor de zorgkosten. „Het is een taak die je krijgt opgelegd met geld dat niet voldoende is”, zegt hij.

Onvoldoende compensatie

Dat blijkt een breed gedragen opvatting. In een enquête van Investico en EenVandaag onder alle Nederlandse gemeenten zegt meer dan de helft van de gemeenten met een jeugdzorginstelling dat zij door het rijk onvoldoende gecompenseerd worden voor de extra zorgkosten die zo’n instelling met zich meebrengt.

Op dit moment heeft negen op de tien gemeenten te weinig geld voor het verlenen van jeugdzorg, opvang en bijstand, blijkt uit de enquête. Vier op de tien gemeenten zegt vanwege financiële krapte noodgedwongen strenger te zijn in het toekennen van zorg voor mensen van buiten hun gemeente.

Ook in Tynaarlo zorgen zorginstellingen voor financiële problemen. De gemeente heeft veel GGZ-instellingen en plekken voor beschermd wonen. Hoewel Tynaarlo niet de directe zorgkosten hoeft te betalen, moet het wel opdraaien voor de uitkeringen en aanvullende zorgkosten van ‘nieuwe’ inwoners die in deze instellingen terechtkomen.

De gemeente wordt daarvoor onvoldoende gecompenseerd door het rijk, zegt GroenLinks-wethouder Oetra Gopal. De afgelopen jaren moest Tynaarlo daarom flink bezuinigen, werden belastingen verhoogd en subsidies teruggeschroefd. De problemen zijn inmiddels zo groot dat Tynaarlo probeert nieuwe instellingen te weren. „Door de toenemende financiële druk kan Tynaarlo het zich niet langer permitteren om nieuwe zorginstellingen met open armen te ontvangen”, zegt wethouder Gopal.

‘Een hele domme beweging’

Dezelfde problemen spelen in Assen, waar de gemeente zelfs onder financieel toezicht kwam te staan, deels door de financiële problemen als gevolg van het grote aantal zorginstellingen. „De kliniek staat toevallig hier, dan kan het toch niet dat wij weer tonnen moeten betalen”, zegt wethouder Harmke Vlieg (ChristenUnie). „Dit zijn fouten in de wet. Het is een hele domme beweging waar we met elkaar in zijn beland.”

Toen de Assense GGZ-kliniek een landelijke aanbesteding won voor specialistische hulp aan drugsverslaafden, kwamen veel verslaafden uit Amsterdam en Rotterdam naar Assen. Assen moest ineens opdraaien voor de bijstandsuitkeringen van al deze nieuwe inwoners. „Wij hebben Amsterdam en Rotterdam toen gezegd dat we financieel gecompenseerd moeten worden”, zegt Vlieg. „Er zijn brieven over en weer gegaan, maar het is niet opgelost. De steden verwezen naar het rijk en het rijk weer naar de gemeenten. Uiteindelijk staan we er dan toch alleen voor.”

‘Dat geld hebben we niet’

Ook Oldambt kreeg twee jaar geleden veel daklozen uit Rotterdam. Hoe ze in Oldambt terechtkwamen, is de gemeente nog altijd een raadsel. Maar wethouder Engelkens is er niet blij mee. „Als je daklozen uit een grote stad verplaatst naar een andere regio, verplaats je ook de problematiek”, zegt hij. „Ook al hebben we de ruimte, we willen het liever niet. Alleen een dak boven het hoofd is niet genoeg, dan moet er nog een heel netwerk aan hulpverleners omheen. En dat geld hebben we niet."

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu