Samen met

Begraafplaats hield de gemoederen in Nieuwe Pekela bezig

Het comité van actie wilde een algemene begraafplaats in de kom van de voormalige gemeente Nieuwe Pekela. Foto: Archief De Roegbainders

De Pekelder Stichting De Roegbainders Nieuwe en Boven Pekela heeft veel materiaal van Aalje Tiktak in hun archief. Tiktak was onderwijzer en hij was auteur van boeken en publicaties over de veenkoloniën en over Pekela waaronder tal van herdenkingsboeken van scholen. Hij was verder vraagbaak voor velen wanneer het om de geschiedenis van Pekela ging. De stichting is bezig het materiaal van Tiktak te digitaliseren, zoals zijn epistel over de algemene begraafplaats in Nieuwe Pekela.
Lees meer over
Streekblad

Er werd in Nieuwe Pekela druk over gepraat in 1934 en 1935. Sinds jaar en dag was de hervormde begraafplaats achter het gemeentehuis voor het gevoel van de mensen eigenlijk de algemene begraafplaats geweest. Weliswaar waren de kerkvoogden van de hervormde kerk de baas op de dodenakker en hoorde het hele terrein rond en achter de kerk aan de hervormde gemeente, maar iedereen die niet Luthers, niet gereformeerd of niet rooms was, wist dat zijn of haar laatste gang onder de toren door, langs de kerk en dan ergens op het kerkhof zou zijn.

Meer inkomsten uit de exploitatie van het kerkhof

In de jaren 30 - slechte tijden, lege kassen bij de kerkvoogdij - meende men bij de hervormde kerk dat er wel wat meer inkomsten uit de exploitatie van het kerkhof zouden kunnen komen. Om nu echter de eigen lidmaten zwaarder te belasten leek de heren van het kerkbestuur maar niks. Maar waarom degenen die nooit iets bijdroegen tot instandhouding van kerk en kerkhof bij huur of aankoop van een graf niet iets zwaarder belasten, moet iemand gesuggereerd hebben. En die suggestie werd tot voorstel verheven: voor niet betalende aan de algemene middelen van de hervormde kerk ter plaatse gold voortaan bij huur of koop van een graf een dubbele tarief. De Pekelder begraafplaatskwestie was daarmee geboren.

Het duurde niet lang of de druk besproken kwestie leidde tot oprichting van een ‘Voorlopig comité van actie’. Doel was de oprichting van een algemene begraafplaats in de kom van de gemeente, ofwel de buurt rond de toren, postkantoor en gemeentehuis, waar ook de hervormde kerk stond met daarachter de gewraakte begraafplaats.

Meester Eltjo J. Loman

Grote man in het verzet tegen de snode plannen van de hervormde kerkvoogden was meester Eltjo J. Loman, onderwijzer aan de openbare school in Wijk C. Tijdens de eerste vergadering werd afgesproken nogmaals met het volledig kerkbestuur om tafel te gaan om te trachten in gemeenschappelijk overleg tot een minnelijke schikking te komen over de kosten van het begraven op het kerkhof en dan speciaal voor de niet-lidmaten van de hervormde kerk.

De commissie onder aanvoering van Lohman had er uitdrukkelijk op gewezen dat men niet af wilde van de begraafplaats die eigenlijk altijd door iedereen was beschouwd als de algemene, maar dat men de ‘onbillijkheden’ in de regeling voor niet-lidmaten wilde weg nemen. Tot een gesprek kwam het niet. De leden van het comité ontvingen een brief van het kerkbestuur der hervormde kerk waarin werd medegedeeld dat een bijeenkomst niet nodig werd geacht, omdat men van kerkelijke zijde op het standpunt bleef staan dat er dubbele prijzen door niet-lidmaten moesten worden betaald.

Alleen betalende lidmaten van de kerk betalen de gewone prijzen

Meester Loman haalde daarop tijdens weer een vergadering bij ‘Duit’ fel uit naar het kerkbestuur. Hij sprak van ‘misstanden’. Uit gesprekken met afzonderlijke kerkbestuurders bleek volgens Loman dat alleen betalende lidmaten van de kerk de gewone prijzen zouden betalen. Alle andere personen, ook lidmaten van een andere kerkgenootschap, dienden het dubbele neer te tellen. Alleen voor minder gegoeden was er een wat gunstiger regeling.

Ingestemd werd met het voorstel om het comité van actie nu officieel te maken en het de opdracht te geven met kracht te streven naar de totstandkoming van een algemeen begraafplaats in de kom van de gemeente Nieuwe Pekela. 218 Pekelders zetten hun handtekening om het plan kracht bij te zetten. Ook was er 1250 gulden beschikbaar.

Oprichten van een vereniging

Mocht de gemeente niet akkoord gaan dan wilden de leden van het comité, waarin naast voorzitter Loman ook Berend Jager (raadslid en later wethouder), Gerrit Bödeker, Pieter Bolt, Reint Nieboer en Jan Kanning zitting hadden, een vereniging oprichten tot het verkrijgen van een eigen begraafplaats.

Tot een vereniging is het echter nooit gekomen. De burgerlijke gemeente heeft het vuur weten te blussen en tot op de dag van vandaag functioneert de hervormde begraafplaats als ‘een soort’ algemene.

Dit artikel is het product van een samenwerking tussen de redacties van Dagblad van het Noorden en Streekblad

Nieuws

menu