Chas Gerretsen: het bizarre leven van een Groningse oorlogsfotograaf

Chas Gerretsen werd in 1943 geboren in de stad Groningen. Op jeugdige leeftijd vertrok hij naar het buitenland. Krokodillenjager in Australië, cowboy in Texas, oorlogsfotograaf in Cambodja, Vietnam en Zuid-Amerika, setfotograaf en filmmaker in Hollywood.
Lees meer over
Stad

,,Ik wilde cowboy worden. Als kind speelde ik John Wayne na.” Chas Gerretsen spreekt Nederlands met een Amerikaans accent. ,,Ik kom van moederskant uit een oud Groninger schippersfamilie, de familie Tammes. Zij voeren met graan naar Engeland en met hout naar Zweden. Later bouwden zij coasters en tegenwoordig bezitten zij koelschepen. Ik leerde zeilen op het Paterswoldsemeer.”

Opgegroeid aan de Parkweg

Zijn vader was microbioloog aan de Rijks Universiteit Groningen. Chas ( van Charles) Gerretsen groeide op aan de Parkweg in de stad. Hij was een onhandelbaar kind. Op zijn dertiende werd hij naar het jongensinternaat in Ter Apel gestuurd. ,,Ik wilde niet leren en studeren. Ik wilde naar de film. Ik vond school verschrikkelijk en de leraren vonden mij moeilijk. Ik zat vol met vragen waar ik in de klas geen antwoord op kreeg.”

Zijn besluit stond vast: hij wilde cowboy worden

Hij zocht zijn antwoorden in de bioscoop. Gerretsen bezocht als puber regelmatig De Beurs aan de Vismarkt of de Luxor. ,,Het was vlakbij een grote hal waar we handbal speelden. Het was een beetje een achterbuurt met ook hoeren, maar dat maakte mij niks uit. Ik ging voor de films: cowboyfilms, oorlogsfilms, avonturenfilms.” Het maakte een verpletterende indruk op de jonge Chas. Zijn besluit stond vast; hij wilde cowboy worden.

Hij belandde later op een ranch in Texas. ,,Dat voelde als thuiskomen.” Hier kocht hij zijn eerste fotocamera en startte een loopbaan als fotograaf. ,,Ik was een hippie die foto’s nam. Ik vond het interessant om mensen te fotograferen, om ervaringen te delen via mijn foto’s.” Hij verkocht zijn beelden aan lokale kranten.

Het avontuur lonkte

Het avontuur lonkte dus reisde Gerretsen eind jaren zestig naar Cambodja. ,,Ik wilde een oorlog zien. Ik wilde zien zoals het was in de films die ik in de bioscoop zag of de verhalen die ik thuis hoorde over de Tweede Wereldoorlog.” Hij stak illegaal de grens met Vietnam over en wandelde een oorlog tegemoet.

Gerretsen verbleef drie jaar in Vietnam als oorlogsfotograaf. ,,Oorlog is als een vrouw. Het kan slecht gaan, maar het is erg opwindend. Als naast mij iemand sneuvelt, denk ik: blij dat ik het niet ben.”

In 1973 streek Gerretsen neer in Chili. Hier maakte hij zijn beroemdste foto tijdens de staatsgreep van de Chileense militairen tegen president Allende. ,,Na de val van Allende liep ik toevallig in een straat waar een limousine stopte en daaruit stapte generaal Pinochet met zijn gevolg op weg naar de kathedraal van Santiago.”

Beroemde foto van Pinochet

Generaal Augusto Pinochet had de pet op schoot. De generaal kijkt nors in de camera, omringd door hoge militairen. Gerretsen fotografeerde de militairen van onderen. De combinatie met de uniformen, de getrimde snorren en het langs en over de lens heen kijken roept het beeld op van de arrogantie van de macht. Een foto als voertuig van goed en kwaad. Het beeld ging de hele wereld over en groeide in de Westerse wereld uit tot een iconische beeld over goed en kwaad. De Groninger won met deze serie de prestigieuze Robert Cappa Award.

Gerretsen trok zich later terug in Hollywood waar hij een fotostudio opende. ,,Ik fotografeerde tal van beroemde acteurs: Robert de Niro, Brooke Shields, Angelina Jolie ( als meisje) Robert Redford, Dustin Hofman, te veel om op te noemen. Ik belandde van oorlogsfotografie in de glamour fotografie.”

Apocalyps Now

Gerretsen belandde op de set in de Filippijnen waar de film Apocalyps Now werd opgenomen. ,,De acteur Dennis Hopper die de rol van fotograaf speelt in deze film heeft mijn Nikon en Leica camera’s om zijn nek hangen. Ik gaf kledingadviezen. Gewone legerkleding, tijger streep of oerwoud camouflage. Kleding moest makkelijk zitten want aan het front moet je snel kunnen reageren.”

Op zijn 46ste verkocht hij zijn fotostudio Mega Productions in Hollywood, kocht een kotter en verhuisde naar thuishaven Trinidad. Sindsdien zwerft hij als een nomade rond op zee. Fotograferen doet de Groninger zelden of nooit meer.

Van 15 oktober tot 22 april 2022 toont het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam de overzichtstentoonstelling Chas Gerretsen in de hoofdrol. Tegelijkertijd verschijnt bij Boom Uitgevers de autobiografie Het wonderbaarlijke en vreemde leven van Chas Gerretsen. Bij Random House verschijnt Apocalyps Now: The Lost Photo Archive

Nieuws

Meest gelezen

menu