John Croezen, gelauwerd animatiemaker: 'Monnikenwerk, maar dan heb je ook wat'

John Croezen aan het werk. Rudi Niemeijer

Animatiemaker John Croezen won vorige maand de publieksprijs in de competitie voor de Beste Groningse Film. Portret van een filmmaker die vanuit zijn werkkamer aan De Meeuwerderweg in Groningen de wereld verovert.

Samen met zijn oudste dochter Sophie en partner Willeke maakt John al meer dan 30 jaar illustraties en animaties die de meeste Nederlanders wel eens hebben gezien. Zowel de regie, het verhaal als de animatie zelf wordt vanuit een werkkamer aan de Meeuwerderweg geproduceerd. Vroeger ging het werk gepaard met veel verf en inkt. John één van de eerste animators in Nederland die overstapte op digitaal produceren. En dit betekende een grote vooruitgang in productiesnelheid én kwaliteit.

Academie Minerva paste niet bij zijn ideeën

John Croezen werd in 1954 geboren en woonde al jong met zijn oudere broer in de stad Groningen. De tekenfilmserie The Flintstones inspireerde de jonge John om bewegende beelden te gaan maken. Aanvankelijk deed hij dit in de vorm van een ‘flipbook’. Aangezien hij zijn hart al op vroege leeftijd aan het striptekenen en animeren had verpand, liet hij zich met hoge verwachtingen op de wachtlijst van Minerva zetten. Nadat hij was ingeloot bleek echter al snel dat het kunstenaarschap zoals dat door deze organisatie werd benaderd niet goed bij hem paste. Tijd dus voor plan B. John volgde een schriftelijke cursus Grafisch ontwerpen en ging met de benodigde papieren aan de slag als freelance werktekenaar bij de diverse reclamebureaus die de stad in de jaren ‘70 rijk was. Dat bleek een lucratieve stap die hem de ervaring en middelen opleverden die later goed van pas kwamen bij zijn eigenlijke roeping. Zo ging hij zich bezighouden met het ontwerpen en realiseren van reclameposters, grote reclamecampagnes en tv-spots.

In deze periode ontmoette hij ook zijn partner Willeke, met wie hij zich definitief in de stad Groningen vestigde, waar ze drie kinderen kregen die inmiddels het ouderlijk huis alweer hebben verlaten.

Naast de uren die hij aan zijn opdrachtgevers besteedde bleef John investeren in technieken en apparatuur om eigen animatiefilms te kunnen maken. Hij ontwikkelde een cell-animatiestijl die opvallend kleurrijk en levendig overkomt maar voor hem als animator uiterst bewerkelijk was. Vooral als je niet snel tevreden bent en in ieder hoekje van elk beeldje iets wilt laten bewegen dan ben je nog niet zo snel klaar. Animaties van enkele minuten kunnen zo maanden in beslag nemen om te maken.

Samenwerking met Herman Finkers

In 1988 bracht John Croezen samen met Herman Finkers de tekenfilm Kroamschudd’n in Mariaparochie uit, waarin het kerstverhaal op een typische Finkers-manier wordt verteld. In dit ‘Twentsch kerstverhaal’ is het kindje Jezus Christus niet geboren in Bethlehem maar in het Twentse Mariaparochie, een dorp ten noorden van Almelo. Het boek dat naar aanleiding van de animatiefilm werd geproduceerd was lange tijd een bestseller en staat op hun beider naam. Later zouden Finkers en Croezen dit succes nog een keer evenaren met MacBeth, een grotere productie waarvan de kwaliteit op een nog hoger niveau kwam te liggen.

Cell-animatie

Cell-animatie is het tekenen op doorzichtige vellen (‘cells’) die over elkaar heen kunnen liggen. Zo kan een grotere achtergrond voorzien worden van steeds andere voorgrondfiguren, waarbij de voorgrondfiguren losse ledematen hebben die weer los van de figuur verplaatst kunnen worden. Goede cell-animaties hebben veel verschillende lagen die allemaal los van elkaar per beeld verschillen. Door de verschillende lagen ontstaat diepte en wordt de kijker als het ware ‘het beeld in gezogen’. Je kunt aan cel-animaties de ervaring en creativiteit van de animator aflezen. Cell-animatie gebeurt tegenwoordig altijd in software, waarbij de animator veel van de tussenbewegingen niet meer hoeft in te kleuren en te tekenen.


De techniek achter het maken van een digitale animatiefilm is in veel opzichten te vergelijken met hoe vroeger animatiefilms werden gemaakt, maar zonder het bewerkelijke en tijdrovende handwerk. Dat betekent dat je als veeleisend animator en illustrator meer tijd hebt om je werk te perfectioneren. Het resultaat hiervan is een vloeiend en bewegelijk geheel dat het oog vanaf de eerste seconde bezighoudt.

Animaties gebaseerd op kinderboeken

Anno 2022 zijn veel animaties gebaseerd op kinderboeken, waarvan de illustraties worden gedigitaliseerd en middels handige software en veel menselijke vaardigheid tot leven worden gebracht voor online en televisie. Een voorbeeld hiervan is het kinderboek Maar eerst ving ik een monster, uit 2021 van de Groninger Tjibbe Veldkamp en geïllustreerd door Kees de Boer Dit boek werd uitgeroepen tot ‘Prentenboek van het jaar’. John Croezen maakte hiervan een animatie, die werd ingesproken door Tjibbe zelf.

Met zoveel successen op zak en talloze producties op zijn naam zoveel zou je kunnen denken dat de jongensdroom onderhand is uitgekomen. Maar John heeft nog wat ijzers in het vuur en hoopt binnenkort met een eigen animatieserie te komen. Geïnspireerd op het vroegere werk van The Flintstones en Roadrunner heeft John een geheel eigen modern concept uitgewerkt tot een serie. We kijken er naar uit!


Nieuws

menu