De Eems-Dollard is nog steeds extreem troebel en de natuur is er vergaand verschraald

De laatste jaren is de Dollard een hotspot voor kluten geworden. Foto: Artemisia Photography.

De natuur in de Eems-Dollard is vergaand verschraald. ‘In de Dollard komen veel minder bodemdieren voor dan in de Waddenzee. Belangrijke leefgebieden als zeegrasvelden en schelpdierbanken zijn bijna helemaal verdwenen.’
Lees meer over
Wadden
Eemsdelta

Ook de populaties van veel trekvogels en trekvissen verkeren in een slechte of matige toestand.

Oorzaken zijn het extreem slibrijke water en een gebrek aan geschikte leefgebieden voor planten en dieren. Dit meldt het programma Eems-Dollard 2050 (ED2050) in haar monitoringsrapportage 2020.

Wadplaat verhogen met baggerzand

Het gebied groeit langzaam mee met de zeespiegelstijging, blijkt uit jarenlange metingen. Sinds 1990 is de bodem van de Eems-Dollard en het Groninger Wad gemiddeld 10 centimeter hoger geworden door slib en zand. De zandplaat Hond-Paap is juist lager geworden (gemiddeld 29 centimeter) en verslibd. ‘De komende jaren wordt onderzocht of het mogelijk is deze wadplaat te verhogen met baggerzand. Dit zou het effect van zeespiegelstijging kunnen compenseren en het bodemleven helpen herstellen.’

Extreem troebel

Onderzoek laat zien dat de hoeveelheid slib in het water van de Eemsrivier piekte in de periode 2011 tot 2015. Vanaf 2016 nam die piek af, maar nog altijd is het water extreem troebel. In de Dollard steeg de slibconcentratie sterk vanaf 1954 tot 2010, daarna schommelen de hoeveelheden slib. Oorzaken van de stijging zijn vooral vaargeulverdiepingen en een toename van het baggeren en storten.

Minder bodemdieren slecht voor hele voedselketen

De slibrijke bodem en het zeer troebele water vormen een belemmering voor een rijk onderwaterleven, schrijft ED2050. ‘Zo zitten er in de Dollard tien keer minder bodemdieren dan in de Waddenzee en vier keer minder dan op de Hond-Paap. Dat werkt door in de hele voedselketen, want schelpdieren en wormen vormen een belangrijke voedselbron voor vissen en vogels. De afname in biomassa en biodiversiteit onderstreept hoe belangrijk het is de Eems-Dollard minder troebel te maken.’

Vegetatie kan beter

Ook de vegetatie in en langs de Eems-Dollard kan beter. ‘In het troebele water zitten weinig algen en een kenmerkende wadplant als zeegras komt vrijwel nergens meer voor. Waar schapen en koeien intensief grazen op de duizend hectare Dollardkwelders, komen zilte planten als zeekraal en lamsoor minder voor.’

Lichtpuntjes

Er zijn ook lichtpuntjes, schrijft ED2050. ‘De Dollard is de laatste jaren een hotspot voor kluten geworden en in de Eemsrivier zwemmen weer spieringen. Ook is er 144 hectare leefgebied toegevoegd of opgeknapt.’

Slib op landbouwgrond

ED2050 probeert zeldzame brakwaternatuur met allerlei projecten te verbeteren. Geprobeerd wordt de troebelheid van het water te verminderen en de ambitie is ‘om jaarlijks 1 miljoen ton slib te onttrekken aan de Eems-Dollard en in te zetten als circulaire grondstof’. Laaggelegen akkers in Borgsweer zijn opgehoogd met slib en onderzocht wordt of dit op grotere schaal kan worden gedaan.

Nieuws

menu