Buiten bereik van kinderen houden. Postuum uitgegeven roman van kunstenaar (en stroper in hart en nieren) van Texel bevat explosieve inhoud

„Ik ben jarenlang met Henk samen geweest”, vertelt Nettie van de Brake, partner van de in 2020 overleden kunstenaar Hendrik Noorlander. „Toen hij gestorven was en ik zijn spullen opruimde, kwam ik de kopij van dit boek weer tegen. Ik heb het ooit gelezen, zo’n 35 jaar geleden. Nu las ik het opnieuw en ik dacht: ik ga het uitgeven.”

Nettie van de Brake, partner van de in 2020 overleden kunstenaar Hendrik Noorlander.

Nettie van de Brake, partner van de in 2020 overleden kunstenaar Hendrik Noorlander. Foto: Evalien Weterings

Van de Brake, die VandeBrake Producties als eenmansbedrijfje beheert, heeft tot nu toe alleen zelf geschreven boeken uitgegeven. Van de Brake: „Ik schrijf zelf alleen dingen op basis van de werkelijkheid, die ik eventueel een draai kan geven zodat het meer wordt dan puur vertellen wat er is gebeurd. Het zijn tot nu toe altijd boeken geweest, die iets te maken hadden met mijn eigen verleden of familie. Bij nacht en ontij is het eerste boek van iemand anders dat ik uitgeef.”

Noorlander schreef het boek zo’n veertig jaar geleden, voordat hij en Nettie elkaar leerden kennen. „Hij heeft destijds een paar mensen gevraagd om het te lezen, omdat hij erover dacht om het uit te geven. Uiteindelijk verdween het in de kast.”

Schilderijen, tekeningen en etsen

Henk Noorlander staat op Texel vooral bekend om zijn schilderijen, tekeningen en etsen. Hij werkte bijna dertig jaar in De Vermaning in Den Hoorn. Van de Brake: „Hij kon zich veel beter uiten in verf of met tekenpotlood. Hij legde zijn emoties gewoon in zijn schilderijen en tekeningen. In gesprekken deed hij dat niet. Nu ik dit verhaal teruglees, merk ik dat hij ook veel emotie op papier heeft gezet.”

Maar hoe verplaatste de uiting van zijn gevoel en creativiteit zich van de penseel naar de pen? „Henk vertelde graag verhalen. In kennissenkring of familie was hij altijd aan het woord en iedereen luisterde ademloos. Hij heeft nooit een verhaal op papier gezet behalve deze ene keer.”

Stroper in hart en nieren

Bij nacht en ontij vertelt het verhaal van dertiger Maarten Veltkamp, die een rustig en sober leven op Texel leidt. Wanneer hij op een nacht op stroperstocht gaat door de duinen, komt het tot een confrontatie met een aantal smokkelaars. Maarten wordt achtervolgd en beschoten en omdat het hem erg aangrijpt, zint hij op wraak.

„Henk kennende is het een onderwerp dat dicht bij hem lag, waardoor hij gefascineerd was”, vertelt Van de Brake. „Hij was stroper in hart en nieren. Het mocht natuurlijk niet, maar hij deed het wel. Bij het schrijven van het boek heeft hij geen grote sprong gemaakt met het bedenken van het hoofdpersonage. Ik vind Maarten gewoon Henk. Hij woonde toen ook op de plek waar het verhaal zich afspeelt.”

Buiten bereik van kinderen houden

In het boek gaat het er op een gegeven moment explosief aan toe. „Hij omschrijft de handelingen tot het maken van een explosief tot in detail. Het is dus eigenlijk een heel verkeerd boek. Voorin heb ik daarom ook geschreven: ’Dit boek bevat explosieve inhoud. Buiten bereik van kinderen houden. Het uitvoeren van beschreven acties en experimenten is levensgevaarlijk en wordt ten zeerste afgeraden’”, vertelt Van de Brake lachend.

„Hoe hij wist hoe dat allemaal moest? Henk zat in zijn jongere jaren altijd te prutsen met explosieven. Hij vond niks leuker dan zien hoe dat werkt, wat je ermee kunt. Bijvoorbeeld iets laten ontploffen in een zandkuil of in de tuin. Zoals andere jongens met treintjes spelen, was hij volkomen argeloos en onschuldig met explosieven bezig. Gelukkig is hij later wat verstandiger geworden.”

Kunstwerk op de kaft

Van de Brake koos bewust voor Hendrik in plaats van Henk, als auteur van het boek. „Hij werd in de wandelgangen natuurlijk altijd Henk genoemd. Maar ik wilde een beetje afstand scheppen met zijn beeldende kunst, waarin hij zich altijd als Henk manifesteerde.”

Een toepasselijk detail is dat op de kaft van het boek wel een kunstwerk van Henk is geplaatst. Op het schilderij is paal 9 te zien, waar het verhaal zich tevens afspeelt.

Bij nacht en ontij, De zoete wraak van Maarten Veltkamp is verkrijgbaar via vandebrake@planet.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Wadden
menu