Samen met

Helft houtwallen in Westerkwartier verdwenen. Henk Zuidersma: 'En de houtwallen die zijn overgebleven, zijn in kwaliteit sterk teruggelopen'

Doezumer Henk Zuidersma bij een houtwal vlakbij zijn landelijk gelegen woning. Foto: Koos Bijlsma

Al jarenlang zetten boeren en landbeheerders te rigoureus het kap- en snoeimes in de houtwallen en houtsingels in het Zuidelijk Westerkwartier. Dat is de klacht van een aantal verontruste inwoners van het Westerkwartier.
Lees meer over
Westerkwartier

Doezumer Henk Zuidersma werpt zich op als spreekbuis namens de verontruste burgers. Volgens hem wordt er zo rigoureus gedund, gesnoeid en gekapt dat sluiperwijs de helft van de houtwallen in het Zuidelijk Westerkwartier in de loop der jaren is verdwenen. ,,En de houtwallen die zijn overgebleven, zijn in kwaliteit sterk teruggelopen.’‘ Hij wijst erop dat de houtwallen, struiklagen als ondergroei hebben en de diverse oude bomen vanouds een voedingsbron vormen voor biodiversiteit. Door de kaalslag die sluiperwijs heeft plaatsgevonden, is de biodiversiteit onder druk komen te staan’‘, meent hij.

Dat bevestigt de gepensioneerde ecoloog Henk Hut uit Noordwijk die in de jaren tachtig in opdracht van de provincie een inventarisatie uitvoerde naar de houtwallen in de regio. Volgens hem waren er in die tijd nog 1140 strekkende kilometers aan gesloten houtsingels en houtwallen in dit gebied. Dat is teruggelopen tot nu nog 600 kilometer.

Teruggang in houtwallen baart zorgen

De teruggang in houtwallen baart Zuidersma en Hut zorg. ,,Alom worden de karakteristieke houtwallen gezien als beelddragers in het landschap van het Zuidelijk Westerkwartier. Ze zijn een belangrijk kenmerk van de verveningshistorie van deze streek. Die functie is grote druk komen te staan.’‘

De houtwallen zijn overwegend particulier eigendom. Het beheer komt voor rekening van boeren en andere landeigenaren. De overheid stelt landelijk jaarlijkse miljoenen euro’s beschikbaar voor het beheer. Die vergoeding blijkt in de praktijk niet lonend genoeg om de houtwallen te koesteren en te sparen. ,,Er vindt dunning op dunning op dunning plaats’‘, is de ervaring van Zuidersma. ,,Ons mooie landschap wordt zo sluipenderwijs vogelvrij verklaard terwijl er overal plannen zijn voor nieuw te planten bos.’‘

Sta-in-de-weg

Hij ziet dagelijks hiervan de gevolgen: ,,Zelf ben ik zo’n 35 jaar geleden hier aan de Peebos in Doezum gaan wonen omdat we doelbewust kozen voor wonen in het vrije landschap. Door de restanten de houtwallen die overeind zijn gebleven, kijken vanuit ons huis inmiddels uit op de nieuwbouw van Doezum.’‘ Deze ontwikkeling is volgens hem in de hand gewerkt door de schaalvergroting in de landbouw. ,,Bij de indeling van landbouwpercelen worden houtwallen vaak als sta-in-de-weg ervaren.’‘

Door de rigoureuze aanpak van het onderhoud zijn boomsoorten als de eik, en de els spaarzaam geworden in het landschap. ,,Dit soort bomen kan 80 tot 100 jaar worden. Maar de meeste bomen die er nu nog staan, zijn niet ouder dan 20 tot 25 jaar. Insecten als spinnen, mijten, bastkevers en torren die leven onder de bast van de oudere bomen, zijn hierdoor verdwenen.’‘

Volgens Zuidersma en Hut voeren de meeste boeren en landeigenaren het onderhoud uit volgens de geldende overheidsregels. Het toezicht dat gemeente Westerkwartier en provincie hierop uitoefent, is slechts beperkt. Bovendien is de APV van de gemeenteWesterkwartier zo vrijblijvend geformuleerd dat de gemeente amper mogelijkheden heeft om op te treden tegen boeren die al te rigoureus te werk gaan bij het snoeien, kappen en rooien, menen zij.

Partijen als GroenLinks, ChristenUnie en PvdA tonen begrip voor de zorgen van de verontruste inwoners van het Westerkwartier. Zij stelden hierover schriftelijke vragen aan B en W. Het college erkent de zorg die er leeft en kondigt aan meer te willen doen aan voorlichting aan boeren over onderhoud aan houtwallen. Onlangs namen B en W een onafhankelijk bureau in de arm om een inventarisatie te doen. Op basis daarvan moet nieuw beleid worden ontwikkeld.

Dit artikel is het product van een samenwerking tussen de redacties van Dagblad van het Noorden en Westerkwartier

Nieuws

menu