Commentaar: Vadertje Staat is terug

Monument ter nagedachtenis aan Willem Drees senior, door velen beschouwd als de grondlegger van de verzorginsstaat. Foto: "Evert-Jan Daniels"

Vadertje Staat is terug. De term, die duidt op een overheid die zowel opvoedt, vermaant als verzorgt, was de afgelopen decennia nogal sleets geraakt. De na de Tweede Wereldoorlog opgetuigde verzorgingsstaat, die ouderen onder ons nog steeds associëren met premier Willem Drees, was langzaam maar zeker vervangen door de BV Nederland, die hamerde op eigen verantwoordelijkheid in plaats van op het recht op zorg van de wieg tot het graf. Dit alles volgens de wetten van het neoliberalisme dat na de val van de Muur zaligmakend leek.

De coronacrisis heeft nu in één klap duidelijk gemaakt dat we niet zonder een zorgende overheid kunnen. Dat de samenleving niet zonder een actief bindend en sturend orgaan kan, dat 17 miljoen mensen met 17 miljoen meningen in het gareel houdt en voorkomt dat ons ‘nuchtere’ individualisme zorgt voor lege schappen in de supermarkt. Om maar iets te noemen.

Het economisch reddingsplan dat het kabinet dinsdag presenteerde is het bewijs dat zelfs een door liberalen gedomineerd kabinet beseft dat de overheid zijn oude rol weer moet oppakken. De Nederlandse regering staat daar overigens niet alleen in. In bijna alle Europese landen regent het economische steunplannen, liefst gepresenteerd met daadkrachtig overkomende oorlogstermen. Het virus zelf mag dan momenteel nog onoverwinnelijk lijken, de economische gevolgen gaan we met bazooka’s te lijf.

De daadkracht wekt ook in Nederland vertrouwen, maar dat geldt niet voor de slagkracht van ons overheidsapparaat. De afgelopen jaren werden we geconfronteerd met een reeks falende overheidsdiensten en uitvoeringsorganisaties, van UWV tot Belastingdienst. Als die al niet in staat waren de dagelijkse huishouding in vredestijd op orde te houden, dan is twijfel gerechtvaardigd of zij dat in deze nieuwe oorlogssituatie wel kunnen. Tal van gedeukte en uitgeholde organisaties, inclusief de door bezuinigingen geteisterde gemeentes, zullen ons de komende tijd moeten beschermen tegen al te ingrijpende economische gevolgen van de coronacrisis. Honderdduizenden Nederlanders zullen direct of indirect aankloppen bij de uit zijn graf herrezen Vadertje Staat. Laten we hopen dat die zijn rol ook in de dagelijkse praktijk nog weet te spelen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Commentaar
menu