Vroege hulp aan kinderen loont. Maak duidelijk hoe jeugdzorg hun leven verandert | opinie

Hulp aan kinderen kan in de rest van hun leven een groot verschil maken. Foto: archief ANP/Roos Koole

De jeugdzorg is beland in een geldverslindend systeem waaraan adviseurs, juristen, accountants en sommige zorgaanbieders uitstekend verdienen, stellen Wieteke Beernink en Jochen Mierau. Zij roepen op om dat geld te investeren in het verbeteren van jeugdhulp. Dat levert maatschappelijk en economisch gezien veel meer op.

Gesprekken, raadsvergaderingen en nieuws over jeugdhulp gaan tegenwoordig over bezuinigingen, aanbestedingsprocedures, administratieve lasten en rechtszaken. Jeugdhulp wordt gezien als kostenpost, maar dat is een fundamenteel verkeerde en eenzijdige opvatting.

Investeren in vroege hulp aan kinderen is economisch en maatschappelijk een investering die loont. Als het lukt om kinderen op jonge leeftijd op een ander levenspad te zetten, maken ze hun school af, vinden ze werk en is hun gezondheid beter. In de huidige discussie missen we deze visie.

Als kinderen opgroeien in angst, armoede, huiselijk geweld of op jonge leeftijd stoornissen ontwikkelen worden het volwassenen die weinig zelfredzaam zijn en afhankelijk blijven van zorg.

Tienermoederschap en durfpoli’s

Een voorbeeld is tienermoederschap. Europees dataonderzoek onder dertienduizend tienermoeders laat zien dat voorkomen van tienermoederschap loont, maar ook dat tienermoeders vaak opgroeien in slechte gezinsomstandigheden. Investeren in het verbeteren van die omstandigheden draagt bij aan het voorkomen van tienermoederschappen en zo aan een economisch gezondere samenleving.

Kinderen die op jonge leeftijd de juiste hulp kregen, laten later minder delinquent gedrag zien. Kinderen met een niet-behandelde angststoornis lopen later een groter risico op langdurende angststoornissen en depressies.

Daarom heeft Accare durfpoli’s geopend in vier gemeentes waar kinderen laagdrempelig van hun angst afgeholpen kunnen worden met wetenschappelijk bewezen behandelmethodes. De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) wordt bij deze poli’s betrokken om de langetermijneffecten te onderzoeken.

Als je jonge getraumatiseerde kinderen tegelijkertijd met hun ouders behandelt, voorkom je dure en schadelijke uithuisplaatsingen of klinische opnames. Accare doet dat in het behandelprogramma KINGS, dat landelijk navolging verdient en krijgt.

Geen geld meer voor onderzoek

Bovengenoemde voorbeelden van trauma- en angstbehandelingen zijn ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderzoek en kennis, door samen te werken en te blijven investeren. Daar is geld voor nodig, maar dat is er nauwelijks meer.

In 2015 is de verantwoordelijkheid voor jeugdhulp bij gemeentes belegd. Deze omslag heeft geleid tot een systeem waaraan adviseurs, juristen, accountants en sommige zorgaanbieders uitstekend verdienen. De overhead van zorgorganisaties en gemeentes en het aantal jeugdhulporganisaties is gigantisch gegroeid.

Wethouders geven aan steeds beter te weten wat jeugdhulp kost, maar nauwelijks wat het oplevert. Kosten en baten van specifieke interventies kunnen en moeten inzichtelijk worden.

In het buitenland gebeurt dat al. In de noordelijke provincies werken Accare en de RUG hieraan samen in Heads-Up.

Effect zichtbaar maken

De overheid moet organisaties verplichten levensloop-effectiviteit van behandelingen zichtbaar te maken. Het is duurzamer om te investeren in het verbeteren van behandelingen en in het inzichtelijk maken van de opbrengsten dan om belastinggeld te besteden aan jaarlijks veranderende administratieve systemen of aan externe adviesbureaus.

Veel jeugdhulpregio’s staan voor een nieuwe aanbestedingsronde. In de regio Groningen en in verschillende regio’s elders dreigen we naar een model te gaan waarin gemeenten bepalen wat ze bij welke aanbieder en onder welke voorwaarde willen inkopen. Er zijn honderden grotere en kleinere aanbieders van jeugdhulp. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd geeft aan de kwaliteit van dit versnipperde aanbod niet meer te kunnen controleren. Dat is onverantwoord.

We kunnen leren van de ziekenhuiswereld. Daar wordt nu steeds meer gewerkt met meerjarige contracten op hoofdlijnen. Laat ook de wijze waarop de ziekenhuiszorg georganiseerd is, met huisartsenposten, poliklinieken, regionale ziekenhuizen en universitaire medische centra als voorbeeld dienen voor de organisatie van jeugdhulp.

Geld overhouden

Als je het zo in samenhang organiseert hou je geld over voor het verbeteren van de jeugdhulp en kunnen gemeenten hun zwembaden en bibliotheek openhouden.

Vanuit onze kennis vanuit praktijk en wetenschap pleiten we voor een lerende en innoverende, op kennis gebaseerde jeugdhulp, langjarige contracten en het bovenregionaal aanbesteden van specialistische jeugdhulp.

Investeer in het verbeteren van begeleiding en behandelingen en in het inzichtelijk maken van het langetermijneffect ervan. Daar wordt de jeugdhulp beter, effectiever en op termijn waarschijnlijk ook goedkoper door.


Wieteke Beernink is bestuurder van jeugd-ggz instelling Accare. Jochen Mierau is hoogleraar Economie en Volksgezondheid van de Rijksuniversiteit Groningen

Je kunt deze onderwerpen volgen
Meningen
menu