Gemeente Tynaarlo hoort zuinig met de beschikbare ruimte om te gaan. ‘Eeuwige grafrust’ toestaan voor islamitische Nederlanders past daar niet bij | opinie

'Eeuwige grafrust is wel denkbaar, maar amper haalbaar.' Foto: Jaspar Moulijn

Herman Blom vraagt zich af of Zuidlaren wel de grootste islamitische begraafplaats van West-Europa moet willen. Volgens hem is ‘eeuwige grafrust’ in Nederland een onmogelijk iets.
Lees meer over
Opinie

Zuidlaren staat niet bekend om het hoge aandeel moslims in haar bevolking. Toch heeft de Gemeente Tynaarlo het paardenmarktdorp bij islamitisch Nederland op de kaart gezet. En daarbuiten: moslims uit heel West-Europa zien Zuidlaren inmiddels als aangewezen plek om hun doden te begraven en herdenken.

Zuidlaren is momenteel zowat monopolist op de Nederlandse begrafenismarkt voor moslims. De Gemeente Amsterdam besloot in mei 2020 om het juist voorlopig niet mogelijk te maken ‘eeuwig grafrecht’ toe te staan binnen haar grenzen, hoewel daar in de hoofdstad ook een aanvraag voor lag.

De enige andere islamitische begraafplaats, die van Almere, is bijna vol. Die begraafplaats was eerst voorbehouden aan Hindoestaanse moslims. Toen Marokkaanse moslims er eenmaal ook begraven mochten worden, bleek de begraafplaats al vrij snel vol te lopen.

Moslims vragen aparte behandeling

Sinds jaar en dag worden algemene begraafplaatsen uitgebreid met aparte dodenakkers voor moslims, ze vragen immers om een aparte behandeling. Maar de ‘eeuwige grafrust’ kan daar niet worden gegarandeerd. Nu was de vraag naar die Nederlandse plekken tot de coronatijd niet heel groot. De eerste generatie Nederlanders met Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond zag het als vanzelfsprekend om in haar geboorteland te worden begraven. Met speciale verzekeringen en snelle vliegtransfers kon dat ook.

De pandemie en wellicht ook de veranderende binding van de tweede generatie met Nederland heeft dit beeld veranderd. Ook doordat de Marokkaanse overheid dwars ligt en corona benut als excuus voor een vrijwel permanent vliegverbod, kijken Marokkaans-Nederlandse burgers meer naar begraafmogelijkheden in Nederland. Het realiseren van een eigen begraafplaats is dan ook een initiatief van Nederlandse moslims zelf. Ze willen immers ‘in eigen kring’ begraven worden en in de veronderstelling van ‘eeuwige grafrust’.

Dat eerste is hun goed recht: religieuze groeperingen – de wetgever heeft het over kerkgenootschappen – hebben in Nederland de mogelijkheid om zelf begraafplaatsen op te richten en te beheren. Lastiger wordt het wat de ‘eeuwige grafrust’ betreft. Die term bestaat namelijk niet in de Nederlandse wet.

Vrede met ruiming van een graf

De Wet op de Lijkbezorging kent alleen een graf voor ‘onbepaalde tijd’. Aan die ‘onbepaalde tijd’ komt echter ook een einde. In theorie kun je eeuwige grafrust verkrijgen door grafrechten te blijven verlengen en betalen. In de praktijk blijken nabestaanden dat in beperkte mate te doen en op een gegeven moment vrede hebben met ruiming van een graf.

Bij ‘eeuwige grafrust’ is het echter de bedoeling dat het graf, volgens de richtlijnen van de islam, werkelijk tot in lengte van dagen op zijn plek blijft en onderhouden wordt. De vraag is wie die verantwoordelijkheid kan garanderen. Wat bijvoorbeeld als een stichting achter een islamitische begraafplaats failliet gaat?

‘Eeuwige grafrust’ is dus wel denkbaar, maar amper haalbaar, hoewel er vanwege de betrokkenheid vanuit de gemeenschap waarschijnlijk altijd wel een financieringsbron zal verschijnen, desnoods uit de Golfstaten.

De dood is toch de grote gelijkmaker?

Los daarvan blijft het de vraag of het voor een gemeente als Tynaarlo wel verstandig is om aan een uitbreiding van de islamitische begraafplaats mee te werken. De dood is immers de grote gelijkmaker, waarom zou dat niet ook voor islamitische Nederlanders kunnen gelden?

Toegegeven, mensen met een Nederlandse achtergrond gaan gaandeweg slordiger om met hun doden. In meerderheid worden die gecremeerd. Hun as krijgt vaak geen eigen plekje meer. Zij kunnen wat dat betreft wel wat van hun islamitische landgenoten leren.

Na verloop van tijd, als de grafrechten zijn verlopen, worden graven in Nederland geruimd. Voor een opkomende geloofsrichting worden nu speciale rechten gereserveerd: zij mogen blijven liggen, voor altijd zelfs. Willen we ons dit qua ruimtebeslag permitteren?

Grenzen aan de vrijheid van geloof

Gemeenten horen zuinig met de ruimte om te gaan in dit volle land. Daar hoort niet bij dat nu voor een selecte groep Nederlanders grafrechten ‘voor onbepaalde tijd’ worden toegestaan. Ook in een tolerant land kun je grenzen stellen aan de vrijheid van geloof.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) maakt sinds 2015 gewag van een dominante separatiestrategie bij met name Nederlanders met een Turkse en Marokkaanse migratieachtergrond. De ‘eeuwige grafrust’ is hiervan een uiting en dat is jammer.

Herman Blom is publicist

Als ingelogde PREMIUM lezer kun je op dit artikel reageren. Hierbij hebben we een aantal huisregels voor opgesteld welke je hier kunt lezen.

Reageren

Nog geen toegang tot PREMIUM, abonneer je hier

Nieuws

menu