550.000 huishoudens konden de energierekening vorig jaar al niet betalen. Er moet nodig iets gebeuren aan de ongelijkheid in onze samenleving | opinie

Directeuren en managers hebben veel minder last van een stijgende energierekening dan schoonmakers en postbezorgers. Shutterstock

Directeuren, advocaten en managers hebben veel minder last van een stijgende energierekening dan schoonmakers, thuiszorgers en postbezorgers, stelt Ron Meyer. Volgens hem moet er nodig iets gebeuren aan de onrechtvaardige onderwaardering van cruciale beroepen.

4 1 0 6 5 8. Onze oude lichtbruine telefoon met draaischijf ratelt bij elk cijfer. Mijn hart bonst, ik voel een brok in mijn keel. Zolang ik maar niet huil, denk ik terwijl de telefoon gaat. Hallo Meyer hier, antwoordt de stem van de liefste oma ter wereld. Hallo oma, zeg ik zo gewoontjes mogelijk.

Ik ben twaalf jaar oud en ik ga oma vertellen dat jullie hulp nodig hebben. Dat jullie de energierekening niet meer kunnen betalen en we het risico lopen uit huis te worden gezet. Dat er een wonder nodig is.

Zo begint mijn boek De onmisbaren , waarvan ik nooit had kunnen bevroeden dat het zo’n enorme berg aan reacties zou opleveren. Binnen een maand beschikte ik over meer dan tweeduizend persoonlijke reacties.

Uitgehold vakmanschap

Velen herkennen zichzelf of hun ouders, broers of zussen of anderen erin die hard werken, ons land overeind houden, niet zo snel om hulp vragen, maar wel steeds vaker in de verdrukking komen. Met hun bescheiden inkomen, hun door bezuinigingen uitgeholde vakmanschap of de afwezigheid van hun zorgen aan de talkshowtafels of in de kranten van ons land.

Kritiek kwam er ook. En die hoort bij polemiek en debat. Ik heb er alle begrip voor dat mensen schrikken van de cijfers van sociaaleconomische gezondheidsverschillen, levenskansen, energiearmoede en vermogensongelijkheid.

Ik zou graag willen dat het aan mijn ‘hyperbolen’ te wijten was. Ik heb zelfs het verwijt van ‘haatzaaien’ gekregen. De realiteit is echter een gigantische ongelijkheid die niet veroorzaakt wordt door individuele keuzes, maar door politieke keuzes die gewone mensen op grote achterstand hebben gezet.

Iets niet kúnnen zien

Kan ik iemand verwijten dat hij of zij iets niet kán zien? Het is de vraag die het afgelopen jaar best vaak door mijn hoofd dwarrelde. Wie opgroeit in een buurt met advocaten, directeuren, managers en architecten zal zich vaak weinig kunnen voorstellen bij de levens van schoonmakers, thuiszorgers en postbezorgers.

Een stijgende energierekening is voor de eerstgenoemden ‘vervelend’. Het betekent niet eens een vakantie minder.

Van de bijna 3,5 miljoen mensen in officiële cruciale beroepen krijgt bijna de helft een loon van minder dan 14 euro per uur, het minimum dat nodig is om een gezin te kunnen onderhouden. Ze houden het land overeind in crisistijd, kunnen zelden thuiswerken, nemen de grootste risico’s, ontvingen applaus van de minister-president en prachtige woorden van de koning.

Voor hen is een stijgende energierekening vaak een acuut probleem. 550.000 huishoudens konden de energierekening vorig jaar al niet betalen. De gasprijs is dit jaar acht keer zo hoog.

Zes jaar eerder dood

Mensen in buurten met de laagste 20 procent inkomens gaan gemiddeld genomen zes jaar eerder dood, en leven vijftien jaar minder in goede gezondheid. Wie zijn die mensen dan? Nietsnutten die de hele dag op de bank chips liggen te eten? Eigen verantwoordelijkheid?

Tot de laagste 20 procent inkomenscategorie behoren ziekenhuisschoonmakers, distributiewerkers, postbezorgers, thuiszorgers, vuilnismannen, supermarktmedewerkers, groepsleiders in de kinderopvang en nog tal van officiële cruciale beroepen.

Vakmensen die hun stinkende best doen, maar gedurende hun leven dondersgoed begrijpen dat de Hollandse Droom, die voortdurend gepropageerde illusie dat als je maar hard genoeg werkt of je best doet rechtvaardigheid je deel zal zijn, helemaal niet bestaat.

Tóch ondergewaardeerd

Het is niet opvallend dat er mensen zijn die niet op de lijst met cruciale beroepen staan, maar wél goed verdienen. Het is ze gegund. Het is juist opvallend dat er zoveel mensen zijn die grote risico’s voor ons allen nemen, maar tóch ondergewaardeerd worden.

Die onrechtvaardigheid kunnen en moeten we rechtzetten. Wegkijken is niet langer een optie. Daarvoor is de ongelijkheid te ontwrichtend voor onze hele samenleving.

Ron Meyer is voormalig partijvoorzitter van de SP en auteur van ‘De onmisbaren. Een ode aan mijn sociale klasse’ (2021)

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
menu