Zijn mensen met een beperking per definitie slachtoffer? Definieer het begrip slachtoffer opnieuw en wees er zuiniger mee | opinie

'Kunnen mensen met een beperking niet voor zichzelf spreken?' Foto: Shutterstock

Steeds meer mensen worden ‘slachtoffer’ gemaakt, stelt Jan de Kort. Volgens hem worden mensen met een beperking onterecht de slachtofferhoek in gedrukt.
Lees meer over
Opinie

Sinds enige tijd en zeker de laatste jaren lijken steeds meer mensen ‘slachtoffer’ gemaakt te worden. Zo lees je geregeld dat studenten en jongeren slachtoffers zijn van de huidige pandemie. O ja?

Dat lijkt me een fikse veralgemenisering. Studenten? Dat zijn jongeren, mannen, vrouwen, van kleur of niet, Groningers of niet, et cetera. De media lusten wel pap van het grote gebaar.

Ik heb er op tegen dat het begrip slachtoffer hierdoor devalueert. Als iedereen slachtoffer is, is niemand het echt meer.

Tegenwind als uitdaging

Het doet daarnaast onrecht aan de velen die tegenwind als uitdaging zien, die zich niet laten kisten, die creatief weten om te gaan met teleurstelling of tegenslag. Zij willen helemaal niet als slachtoffer gezien worden. En terecht!

Tenslotte is er nog de groep zorgbehoevenden, die ik beroepshalve en uit eigen ervaring wat beter meen te kennen. Ik hoorde iemand van een belangenorganisatie eens zeggen over een gehandicapte vrouw, dat zij al twee jaar opgesloten zit in haar huis en dat men ‘daar eens aan zou moeten denken.’ Vanuit de zorg hoor je vergelijkbare kreten.

Omdat zij – gehandicapten, mensen met een beperking, kwetsbare mensen, of nog erger, ouderen – volgens anderen niet voor zichzelf kunnen spreken, zijn er de emotioneel of professioneel betrokkenen die het met vuur voor hen opnemen. De zorg, de belangengroepen, ze tonen volop begrip voor het gevoel van het slachtoffer.

Per definitie slachtoffer?

Zo is het beeld ontstaan dat mensen met een beperking per definitie kwetsbaar zijn, slachtoffer zelfs. En wat erger is, veel mensen met een beperking zijn hier zelf in gaan geloven. Dat het fenomeen hierdoor versterkt wordt, is logisch.

In de jaren zeventig schreef filosoof Hans Achterhuis (in zijn boek De markt van welzijn en geluk ) al dat het toenemen van het aantal zorgmedewerkers omgekeerd evenredig verloopt met het welbevinden van de groep die zorg ontvangt. Laten we zeggen, de mensen met een beperking.

Hij schreef trouwens ook dat de bureaucratie zou toenemen en nog wat van zulke waarheden.

Welbevinden neemt af

Nu is het aantal zorgverleners dramatisch toegenomen in de afgelopen vijftig jaar. En zie, het welbevinden van de groep ontvangers van die zorg neemt af. Het zelfbeeld wordt kleiner omdat de afhankelijkheid is gegroeid.

Heb ik het nu over de totale zorg? Nee. Alle ‘handen aan het bed’ zijn wel degelijk effectief en efficiënt. Vreemd genoeg zijn dat de werkers die het slechtst betaald worden.

Ik heb het over de talking heads . Nederland heeft volgens het CBS zo’n 51.000 maatschappelijk werkers; busladingen psychologen, therapeuten en andere pratenden. Managers in de zorg zijn er ook in overvloed. Juist vanuit de talking heads wordt keer op keer gepleit voor uitbreidingen van de noodzakelijke zorg.

Hele volksstammen

Hele volksstammen zijn immers slachtoffer. Van dit en van dat en zus en zo. En niemand kan hen beter helpen dan zij natuurlijk. Hoe? Nee, dat mag u niet vragen. Werkt uw therapie, uw zorgaanbod? Nee, dat is een rare vraag.

Steeds meer mensen met een beperking gaan zelf geloven in de beleving van hun slachtofferschap. De deskundige zegt het immers en wie durft hem tegen te spreken? Bovendien krijgen ze aandacht. En wie wil dat nou niet?

Het creëren van slachtoffers lost het probleem an sich absoluut niet op. Niet als maatschappelijk fenomeen, niet als individueel probleem.

Kinderen bezitten kracht

Kinderen zouden opgevoed dienen te worden met het gevoel dat ze kracht bezitten en zich daarmee primair kunnen redden. Alle kinderen. Ook kinderen met een beperking, zwarte kinderen, meisjes of wie dan ook.

En dat is geen slogan van een rechtse partij. Het gaat om het serieus nemen van mensen. Iedereen, ook de zogenaamd kwetsbaren, is in staat een aandeel aan onze samenleving te leveren. Binnen eigen mogelijkheden, maar met wat creativiteit en stimulans is er veel mogelijk.

Zorg dat kinderen, maar ook volwassenen met een beperking, leren vragen wat ze nodig hebben om zo zelfstandig mogelijk te leven. Zet daar op in, en niet op de uitbreiding van al die praatwerkers.

Wees er zuiniger mee

Definieer het begrip slachtoffer opnieuw en wees hier zuiniger mee. Leer kinderen om te gaan met nieuwe, moeilijke situaties. Ze zullen het, gezien de enorme problemen waar ze snel voor komen te staan, nodig hebben.

Schep, vaak praktische, voorwaarden om mensen met een beperking aan de slag te houden of nieuwe wegen te zoeken. Dat zal hun zelfbeeld versterken. En dan kunnen we meer aandacht schenken aan de bestrijding van echt onrecht in onze samenleving.

Jan de Kort uit Haren is schrijver en meer dan vijftig jaar betrokken bij de zorg. Hij is doofblind en medeoprichter van OTwee, een zorginstelling voor mensen die beperkt horen en zien. Sinds 2016 is hij adviseur doofblindenzorg

Als ingelogde PREMIUM lezer kun je op dit artikel reageren. Hierbij hebben we een aantal huisregels voor opgesteld welke je hier kunt lezen.

Reageren

Nog geen toegang tot PREMIUM, abonneer je hier

Nieuws

menu