De fakkeltocht in Groningen liet zien dat de veerkracht tegen onrechtvaardigheid toeneemt. De roep om respect werd beantwoord door respect voor elkaar | opinie

De fakkeltocht in Groningen in januari 2022. Foto: ProNews/Sander Smit

Voor de derde keer was er een fakkeltocht in Groningen. Geestelijk verzorgers Martijn van Loon en Marjo van Bergen zien een toenemende veerkracht tegenover de voortdurende onrechtvaardigheid.
Lees meer over
Opinie

Groningers. Nuchter, praktisch, kort van stof, houden niet van drama. In de handen spugen en kop d’r veur. Dat ervaren wij als geestelijk verzorgers in het aardbevingsgebied ook in veel van onze bewonerscontacten.

Vaak wordt toch ook nog iets anders zichtbaar: de eigen waarheid over jarenlange miskenning en veronachtzaming. Sinds Huizinge hebben Groningers moeten leren over hun ervaringen te spreken in bouwtechnische, juridische, politieke en psychologische termen. Is dat voldoende om te vertellen wat er echt gebeurt in Groninger levens?

Deze zomer volgen de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie. Die wil de waarheid over wat er hier gebeurt boven tafel krijgen. Maar welke waarheid? De politieke, de juridische? Of ook een ander soort waarheid?

Te groot voor het dagelijks leven

In de fakkeltocht zagen wij dat Groningers hun eigen waarheid verwoordden en lieten zien. Met termen als respect, waardigheid, verbondenheid, onmacht, verdriet. Over erkenning, vertrouwen, elkaar vasthouden. Te grote woorden voor het dagelijks leven, nu ineens vanzelfsprekend.

Zo’n fakkeltocht, inclusief alle media-aandacht, het podium, de microfoons, de meelopende politici, maakt dat je even in de spotlight staat. Het gevoel van samen, met zovelen buiten, aangemoedigd door Stadjers en studenten langs de route, maakt zichtbaar: „Het gaat om ons, Groningers. Om onze verhalen, onze woede, onze pijn.”

Dat geeft het gevoel gezien, gehoord, erkend te worden. Erkend? Jazeker. Ook als je hopeloos en moedeloos bent, er geen gat meer in ziet, overmand wordt door emoties. Erkend, misschien niet door de overheid, maar wel door elkaar, in Groningen. Je uit te spreken, zo voor de microfoon, of met een spandoek, of met wie er naast je loopt, betekent ook dat je zelf erkent wat er voor jou speelt. Je laat het niet anders zien dan het is. De hele waarheid, de waarheid die jij van binnen kent.

Doekje voor het bloeden

Deze context maakte dat mogelijk. De opbouw ervan: de beving in Garrelsweer, de aankondiging dat er méér gas gewonnen gaat worden, Duitsers vóór Groningers, die beschamende vertoning rondom die subsidie, dat doekje voor het bloeden.

Krenking op krenking van eigenwaarde, van het idee dat ook Groningers gewoon respect verdienen. En dan staat daar ineens een protest, waar geen politieke eisen geformuleerd worden, geen wet, geen regeling, geen geld, nee: het gaat om respect! Die term komt uit een ander repertoire dan het bouwtechnische, juridische of politieke taalveld. Die term komt uit de taal van waarden, van dat wat van doorslaggevend belang is voor mensen, voor mensenlevens, voor ons bestaan. Hier te lopen toont zelfrespect, waarop we ineens deze taal wel spreken.

Als geestelijk verzorgers zien we deze beweging naar een waarheid binnenin ook in onze individuele contacten met inwoners. We noemen het wel eens: ‘iemand tevoorschijn luisteren’. Mensen laten dan zien waar het in hun leven echt om gaat, wat er door de situatie rondom de gaswinning in de diepte geraakt wordt en hoe de manier waarop ze in het leven staan erdoor opgeschud en veranderd wordt.

Onrechtvaardigheid accepteren

Als je het onder ogen ziet en er woorden aan geeft, dan erken je je eigen ervaring, hoe pijnlijk die ook is. Dat is voor ieder mens van belang, het is eigenlijk de enige manier om weer tot jezelf te komen en door te gaan na ingrijpende gebeurtenissen. Het gevaar is dan wel dat je een onrechtvaardigheid, die volkomen onacceptabel is gaat accepteren.

Hoe zorg je nou dat dat niet gebeurt? Daar is in de fakkeltocht een collectief antwoord op gegeven. Je niet tegen elkaar laten uitspelen, niet over je heen laten lopen, maar respect oproepen en met elkaar vormgeven.

De roep om respect werd direct beantwoord door zelf samen dat respect voor elkaar vorm te geven. Erkenning en respect, vanuit de werkelijkheid van alle verschillende verhalen, al die waarheden. Juist van de mensen die weten wat het is. Zo houd je elkaar vast en bied je elkaar vaste grond.

Dit is wat het is

Vaste grond om ook die waarheid onder ogen te zien – dat dit is wat het is: „Dit is mijn bestaan en het is onacceptabel.” Daar kun je op bouwen en dan ontstaat perspectief. Welk perspectief moet zich uitwijzen. Maar de grond waarop je met elkaar staat, staat vast.

We zijn er nog niet. Ook als de gaskraan dichtgaat, als de versterkingsoperatie afgerond wordt, dan nog blijft deze periode van gaswinning en overheidsfalen diepe voren trekken in Groninger levens. Daar moeten we mee leven, samen. En dat kan.

„Ondanks dat ze moe zijn en murw, dat ze het toch weer doen, dat ze er weer zijn, dat is Groningen.” (Susan Top, voormalig secretaris Groninger Gasberaad)

Martijn van Loon en Marjo van Bergen zijn geestelijk verzorgers van Geestelijke Verzorging Aardbevingsgebied (GVA) Groningen

Als ingelogde PREMIUM lezer kun je op dit artikel reageren. Hierbij hebben we een aantal huisregels voor opgesteld welke je hier kunt lezen.

Reageren

Nog geen toegang tot PREMIUM, abonneer je hier

Nieuws

menu